كينو • 21 قاراشا, 2023

تۇرىك كينوسىن كوردىڭىز بە؟

261 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇرىك كينولارى قازاق قوعامىنا تاڭسىق ەمەس. ءتۇبى ءبىر ەلدەردىڭ سالتى مەن ءداستۇرى, مادەنيەتى مەن وركەنيەتى ۇقساس بولعان سوڭ, كينووندىرىس سالاسىندا دا بايلانىس مىعىم. وسى ورايدا وتكەن اپتادا ەلوردا تورىندە «تۇرىك فيلمدەرى اپتالىعى» ءوتتى. مادەني ءىس-شارانى تۇركيا مادەنيەت جانە تۋريزم مينيسترلىگى كينەماتوگرافيا باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي يۋنۋس ەمرە اتىنداعى تۇرىك مادەنيەت ورتالىعى ۇيىمداستىردى. اپتالىق ­باۋىرلاس ەكى ەل اراسىندا كۇننەن-كۇنگە دامىپ كەلە جاتقان مادەني قارىم-قاتىناستىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا وتكىزىلگەن.

تۇرىك كينوسىن كوردىڭىز بە؟

استانانىڭ ۇلكەن كينوتەاتر­لارىنىڭ بىرىندە وتكەن اپتالىق اياسىندا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى تاريحي, رومانتيكالىق جانە شىتىرمان دراماعا تولى التى ۇزدىك تۇرىك كينوتۋىندى­سىن تەگىن تاماشالادى. 13 قارا­شادا باستالعان ءىس-شارانىڭ شىمىل­دىعى «كوبەلەكتىڭ ءتۇسى» اتتى فيلم­مەن اشىلدى. مادەني مەرە­كەنىڭ اشىلۋ راسىمىنە تۇركيانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكى­لەتتى ەلشىسى مۇستافا كاپۋدجۋ, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى قايرات تاستەكەەۆ, پارلامەنت ءما­جىلىسى دەپۋتاتى ابزال قۇسپان, ۇلت­تىق كىتاپحانا ديرەكتورى عازيزا نۇرعاليەۆا, قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتا­لىعىنىڭ ديرەكتورى جاندوس بول­دىقوۆ, باسقا دا كينوسۇيەر قاۋىم قاتىستى.

سونداي-اق كورەرمەنگە «120», «ۇزاق حيكايا», «ەرتۇعىرىل 1890», «سوڭعى حات» جانە «قىزىل ورامالدى شىنارىم» كينوكارتينالارى دا ورىسشا سۋبتيترمەن ۇسىنىلدى. ايتا كەتەيىك, اپتا اياسىن­دا كورسەتىلگەن فيلم­دەر ءارتۇرلى جانردان تاڭدالىپ الىنعان.

جالپى, بۇگىنگى تاڭدا تۇرىك كينويندۋسترياسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ءتىپتى گولليۆۋد پەن بولليۆۋدتان كەيىن ەڭ كوپ كارتينا تۇركيادا تۇسىرىلەتىنى دە راس. ماسەلەن, قازىر تۇركيادا جىل سا­يىن 70-كە جۋىق فيلم تۇسىرىلەدى.

قازاق كورەرمەنىنە ۇسىنىلعان العاشقى فيلم – «كوبەلەكتىڭ ءتۇسى». رەجيسسەرى – يىلماز ەردو­عان. باستى رولدەردى كىۆانچ تات­لىتۋگ, يىلماز ەردوعان, مەرت فىرات, بەلچين بيلگين مەن فاراح زەينەپ ابدۋللاح سومدايدى. فيلمدە 1941 جىلدارى بولعان وقيعالار باياندالادى.

اپتانىڭ ەكىنشى كۇنىندە كور­­سەتىلگەن «120» ءفيلمى 2008 جى­لى تۇسىرىلگەن. رەجيسسەرى – ءوزحان ەرەن. كينوكارتينا ءبىرىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە ۆاندا بولعان شىنايى تاريحي وقيعانى سۋرەتتەيدى. ال 15 قا­راشادا كورەرمەن قاۋىم تۇرىك جازۋشىسى مۇستافا كۋتلۋنىڭ شىعارماسى جەلىسىمەن تۇسىرىلگەن «ۇزاق حيكايا» ءفيلمىن تاماشالادى. رەجيسسەرى – وسمان سىناۆ. اپتا اياسىندا ۇسىنىلعان كەلەسى فيلم – «سوڭعى حات». تۋىندى 2015 جىلى چاناككالە جەڭىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي تۇسىرىلگەن, ميلليونداعان كورەرمەن تاماشا­لاعان, ەڭ ۇزدىك تۇرىك كارتيناسى رەتىندە تانىمال. رەجيسسەرى – ءوزحان ەرەن.

يۋنۋس ەمرە اتىنداعى تۇرىك مادەنيەت ورتالىعى ديرەك­تورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الما­گۇل يسينا اتالعان ءىس-شارا­نىڭ ۇلتارالىق بايلانىستا قان­داي ماڭىزعا يە بولعانىن اتاپ ءوتتى.

«بيىل تۇركيا رەسپۋبليكا­سىنىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولدى. وسى اتاۋلى داتاعا ارنايى «سوڭعى حات» جانە «120» اتتى كينوتۋىندىلار كورسەتىلدى. كورەرمەن, اسىرەسە «ۇزاق حيكايا» فيلمىنەن قاتتى اسەر الدى. ويت­كەنى كينودا كوپشىلىككە جاقسى تانىس اكتەر كەنان يميرزالىوعلى باستى ءرولدى ويناعان بولاتىن. اپتالىققا ەلوردا تۇرعىندارى ۇلكەن ىقىلاس ءبىلدىردى.

التى كۇن بويى كورسەتىلگەن كينو اپتالىعىندا مىڭنان اسا كورەرمەن تۇرىك كارتينالارىن كەڭ ەكراندا كوردى. زالدا ينە شانشار جەر بولمادى, بۇل دا تۇركيا مەن قازاقستان اراسىنداعى باۋىرلاستىقتىڭ, سىيلاستىقتىڭ, ەتەنە جاقىندىقتىڭ كورىنىسى دەۋگە بولادى», دەيدى.

سونداي-اق ول قازاق كورەر­مەنى ءتۇبى ءبىر تۋىس ەل تۇركيانىڭ كينو­كارتينالارىن جىلى قابىل­دايتىنىن, باۋىرلاس ەلدىڭ ءبىر-ءبىرىن جاقىننان تاني تۇسۋىنە كينو سالاسىنىڭ قوساتىن ءرولى ۇلكەن ەكەنىن ايتتى. تۇرىك حالقىنىڭ تاريحىندا ەرەكشە ورىن العان اتاۋلى وقيعالارى, سالت-ءداستۇرى, مادەنيەتى مەن مۋزىكاسى فيلم­دەردە ادەمى كورىنىس تاپقان.

مادەني ءىس-شارانىڭ سوڭعى كۇنى كوپكە ءمالىم شىڭعىس ايت­ماتوۆتىڭ «شىنارىم مەنىڭ, شى­رايلىم مەنىڭ» پوۆەسىنە الي وزگەنتۇرك جازعان ستسەناري بويىنشا رەجيسسەر اتىف يىلماز تۇسىرگەن كينوسى كور­سەتىلدى. باستى ءرولدى تانىمال تۇرىك اكتريساسى تۇركان شوراي سوم­داعان. «يەشيلچام» تۇرىك فيلم ستۋدياسى 1978 جىلى تۇسىر­گەن كلاسسيكالىق كارتينا كو­رەر­مەنگە ەرەكشە ۇناعانىن دا ايتا كەتەيىك. ەسكە سالساق, الەمدە اتالعان شىعارمانىڭ جەلىسىمەن ءتۇرلى فيلمدەر مەن سپەكتاكلدەر قويىلدى. بۇل كينو دا ليريكا­لىق سارىنىن جوعالتپاعان كەڭ تى­نىستى تۋىندىعا اينالا العا­نىن كوردىك. 

سوڭعى جاڭالىقتار