تاعزىم • 18 ماۋسىم, 2025
پاريج قالاسىنىڭ XVI وكرۋگى مەرياسىندا قازاقتىڭ ۇلى اقىنى اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. ءىس-شارانى قازاقستاننىڭ فرانتسياداعى ەلشىلىگى مەن «اباي» مادەني ورتالىعى بىرلەسە ۇيىمداستىردى.
جوبا • 17 ماۋسىم, 2025
بالانىڭ العاش رەت «اكە», «شەشە» دەپ ءتىلى شىققان ءساتى – اتا-انا ءۇشىن دە, قوعام ءۇشىن دە ءبىر بۇرىلىس. بۇل تەك ءسوز ايتۋ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ويدىڭ, سەزىمنىڭ, بولمىستىڭ سىرتقا العاش رەت شىعۋى. الايدا كەيىنگى جىلدارى ءتىل دامۋى كەشەۋىلدەگەن بالالار سانى كوبەيىپ كەلەدى. شىنىن ايتقاندا, «ا» دەدى, «ب» دەدى, «ر»-عا ءتىلى كەلمەدى» دەيتىن جاعداي بەلەڭ الىپ كەتتى. قالالىق ءومىر, ەكرانعا تەلمىرگەن ۇرپاق, ۇيدەگى ۇلكەندەرمەن تىلدەسۋ مۇمكىندىگىنىڭ ازايۋى – ءبارى وسى ۇدەرىستى قالىپتاستىرىپ وتىر. قازىر باياعىداي نەمەرەسىنە ەرتەگى ايتىپ ۇيىقتاتاتىن اجەلەر دە ازايعان. كىشكەنتايلارعا جەتى اتاسىن جاتتاتىپ, ادەپ ۇيرەتەتىن اتالار دا بۇل كۇندە جوقتىڭ قاسى.
سۇحبات • 13 ماۋسىم, 2025
ۋاكار احمەت: نەگىزگى ماقساتىمىز – ساپالى ءبىلىم, ناتيجەلى زەرتتەۋ
تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسىندە جاڭا بەتبۇرىس جاساعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ءبىرى – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى. اتالعان وقۋ ورنى از ۋاقىتتا ءبىراز بەلەستى باعىندىردى. ۋنيۆەرسيتەت ساپالى ءبىلىم مەن وزىق عىلىمي زەرتتەۋلەرگە باسىمدىق بەرەدى. جاقىندا وسى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ پرەزيدەنتى ۋاكار احمەت مىرزامەن كەزدەسىپ, اتالعان ءبىلىم ورداسىنىڭ دامۋ ستراتەگياسى, عىلىمي الەۋەتى مەن ەل بولاشاعىنا قوسار ۇلەسى تۋرالى اڭگىمەلەستىك.
تاريح • 31 مامىر, 2025
بوسقان حالىق – جيھانكەزدەر كوزىمەن
ورتالىق ازياعا ساپارلاعان ميسسيونەرلەر ۇشتىگى – ەۆانگەلين فرانچ, ونىڭ اپكەسى فرانچەسكا فرانچ جانە ولاردىڭ دوسى ميلدرەد كابەلدىڭ قالامىنان تۋعان «شولدەگى جازبالار. ورتالىق ازيادان جازىلعان حاتتار» اتتى ەڭبەكتەن قازاق تۋرالى دەرەكتەردى كەزدەستىردىك. اعىلشىن ميسسيونەرلەرى كوزبەن كورگەنىن جازىپ, تانىمالدىلىققا يە بولعان جيھانكەزدەر ەكەنىن بىلەمىز. 1934 جىلى جارىق كورگەن كىتاپتا ولاردىڭ توقتاۋسىز ساياحاتتارى حاتتار تىزبەگى ارقىلى باياندالادى.
تاربيە • 27 مامىر, 2025
بالا تاربيەلەۋ – الىمساقتان بەرى ادام ومىرىندەگى ەڭ ماڭىزدى ءىس. بالا تاربيەسى ءۇشىن باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداماعان اتا-انا كەمدە-كەم شىعار. ال وسى تاربيەنىڭ وزەگىندە اسىل ءۇمىتتىڭ, جارقىن بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىستىڭ نەگىزى جاتىر. ۇلتىمىز ەجەلدەن ۇرپاق باۋلۋ ىسىنە باسا نازار اۋدارعان. قاداۋ-قاداۋ عاسىرلاردان بەرگى جيناعان تاجىريبەلەر مەن ۇلتتىق سالت-سانا, حالىقتىق ءداستۇردىڭ وزىعى دا سول بالا تاربيەسىنە جۇمسالعانى راس.
سۇحبات • 22 مامىر, 2025
لۋيس فرانتسيسكو مارتينەس مونتەس: يسپانيانىڭ قازاقستانعا قىزىعۋشىلىعى ورتا عاسىرلاردان باستالدى
حالقىمىزدا «ەلدەستىرمەك – ەلشىدەن» دەگەن جاقسى ءسوز بار. وسى ءسوزدىڭ اياسىنا ديپلوماتيالىق سالاداعى تۇلعالاردىڭ بۇكىل بولمىسى مەن ءبىتىمى سىيىپ-اق تۇر. جاقىندا يسپانيا كورولدىگىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى لۋيس فرانتسيسكو مارتينەس مونتەسپەن سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. سۇحبات بارىسىندا ول قوس ەلدىڭ مادەني بايلانىستارى مەن الدا جۇزەگە اساتىن جوبالار تۋرالى ايتىپ بەردى.
الەم • 20 مامىر, 2025
ChatGPT-مەن رومان جازعان الەم جازۋشىلارى كىمدەر
شىنى كەرەك, قازىرگى ادەبيەتكە ChatGPT ارالاسىپ كەتتى. از عانا ۋاقىت ىشىندە اتالعان ءونىم ءار سالاعا ءوز ىرقىن جۇرگىزە باستادى. ءبىز بۇگىن جاھاندىق ادەبيەتتە ChatGPT ارقىلى شىعارما جازعان بىرنەشە قالامگەر تۋرالى ايتپاقپىز, دەپ جازادى Egemen.kz.
تاريح • 15 مامىر, 2025
«سۇلتان جاڭگىردىڭ ءتورت مىڭ جىلقىسى بار, جۇمابەك سۇلتاندا ەكى مىڭ, ال ادام بايدا ءۇش مىڭ جىلقى بار, ال ءسىز بەس-اق جىلقىم بار دەيسىز! سوندا نەشە قويىڭىز بار؟
وشپەس داڭق • 09 مامىر, 2025
مانشۇك ەسىمى – اقش مۇراعاتىندا
سوعىس پەن ساياساتقا تەڭ ارالاسقان ۋينستون چەرچيلل بىردە «سوعىس دەگەن – شىن مانىندە ورەسكەل قاتەلىكتەردىڭ كاتالوگى» دەپتى. سوعىس دەسە, ءالى كۇنگە دەيىن كەڭسىرىگىمىز اشىپ, جونىمىز مۇزداپ, كوزىمىز جاساۋرايتىنى انىق. ول نەنىڭ قايعىسى, نەنىڭ شەر-شەمەنى ەكەنى دە تۇسىنىكتى. دالاسىنان قىمىز ءيسى بۇرقىراپ, ساي-سالاسىندا ءتورت ت ۇلىگى شۇرقىراپ جاتاتىن حالقىمىزدىڭ دا جاھاندىق ۇرىستارعا قاتىسى كوپ. قاتىسى بولماي شە؟ قۇدايدان ءبىر, ادامنان ەكى سۇراپ العان بىلەكتى ۇلى مەن ىزەتتى قىزدارى كەنەتتەن سوعىس شەبىنە اتتانىپ كەتە باردى.
وشپەس داڭق • 09 مامىر, 2025
قوشقارباەۆتى نەمىستەر نەگە بىلمەيدى؟
وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن جاس نەمىس قالامگەرى ارتۋر ۆايگاندپەن سويلەسىپ وتىرعانىمدا, ونىڭ راقىمجان قوشقارباەۆ تۋرالى ىزدەنىپ جۇرگەنىن ءبىلدىم. تاريحتى جاقسى بىلەتىن ارىپتەسىمىزگە سول ساتتە قولقا سالىپ, قازاقتىڭ باتىر ۇلى تۋرالى زەرتتەۋىن نەگىز ەتىپ, ءوز كوزقاراسىن جازىپ بەرۋىن ءوتىندىم.
