دۇيسەنالى الىماقىن
دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
221 ماتەريال تابىلدى

الەم • 20 مامىر, 2025

ChatGPT-مەن رومان جازعان الەم جازۋشىلارى كىمدەر

شىنى كەرەك, قازىرگى ادەبيەتكە ChatGPT ارالاسىپ كەتتى. از عانا ۋاقىت ىشىندە اتالعان ءونىم ءار سالاعا ءوز ىرقىن جۇرگىزە باستادى. ءبىز بۇگىن جاھاندىق ادەبيەتتە ChatGPT ارقىلى شىعارما جازعان بىرنەشە قالامگەر تۋرالى ايتپاقپىز, دەپ جازادى Egemen.kz.

اباي • 28 ءساۋىر, 2025

«اباي جولىن» العاش وقىعاندا...

بيىل حاكىم ابايدىڭ ومىرگە كەلگەنىنە 180 جىل تولدى. اقىلى مەن دانالىعى جۇرتتان اسقان اعا سۇلتاننىڭ بالاسى زامانىنان وزىپ تۋعان تۇلعا رەتىندە ۇلىقتالىپ كەلەدى. تەك قازاق جۇرتى عانا ەمەس, كۇللى الەم ادەبيەتىندە وزىندىك ورىنى بار اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ءومىرىن سۋرەتتەگەن «اباي جولى» ەپوپەياسى كىتاپ بولىپ جارىققا شىققاننان بەرى وقىرماننىڭ قولىنان تۇسپەي, جىل سايىن بيىكتەپ كەلەدى. وتكەندە جازۋشى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «ابايدىڭ سۋرەتى» اتتى كولەمدى ەسسەسىن وقىپ وتىرىپ, «ابايدى العاش وقىعاندا ءار ادام ءارتۇرلى كۇي كەشكەن بولار؟» دەگەن ساۋالدىڭ توڭىرەگىندە ويلاندىم. ايتپاقشى, مۇحتار ماعاۋين «اباي جولى» رومانىنىڭ ەكى تومىن نەبارى 8 جاسىندا وقىپ تاۋىسقانىن جازادى. ال وزگە قالامگەرلەر ابايدى العاش وقىعاندا, قانداي اسەردە بولدى ەكەن, سويلەتىپ كورەلىك. بۇل تۋرالى جازۋشى ءدىلدار مامىرباەۆا اڭگىمەلەستىك.

ادەبيەت • 24 ءساۋىر, 2025

«جانجازا» قايتا جارىق كوردى

الاتاۋدىڭ ەتەگىن تەڭ جايلاعان قازاق پەن قىرعىزدىڭ ءتۇپ تامىرى مەن تاريحى, مادەنيەتى دە ءبىر-بىرىنەن الىس ەمەس. ال وسى ەكى حالىقتىڭ ادەبيەتىن بيىككە كوتەرگەن تۇلعالار دا ءوزارا سىيلاسىپ, دوس-جار بولىپ, شىعارماشىلىق بايلانىستىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتتى. بۇل سوزىمىزگە مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ سالعان دارا جولى دالەل بولا الادى.

ۋنيۆەرسيتەت • 22 ءساۋىر, 2025

«قازاق ەتنوگرافياسى» – تۇركى رۋحىنىڭ تورىندە

ۇلت رۋحانياتىن دارىپتەۋگە باعىتتالعان رەسپۋبليكالىق ەكسپەديتسيا قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنە بارىپ, تاعىلىمدى كەزدەسۋ وتكىزدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

ايماقتار • 09 ءساۋىر, 2025

ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ: حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىق اتىراۋدا باس قوستى

حالەل دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن «ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جانە قوعام: ءادىسناما, زەرتتەۋ, تاجىريبە» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا – ەلدەگى جوعارى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ جاھاندىق عىلىمي كەڭىستىكپەن ءوزارا ىقپالداستىعىن تانىتاتىن ايرىقشا وقيعا بولدى.

قوعام • 24 قاڭتار, 2025

ديماشتىڭ ونەرى ناسيحاتتالادى

ۇلتىمىزدىڭ مادەنيەتىن الەمگە تانىتىپ جۇرگەن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, ءانشى ديماش قۇدايبەرگەن ونەرىنىڭ قۇرمەتىنە استاناداعى №87 مەكتەپ-گيمنازيا­دا ارنايى كابينەت اشىلدى. ءىس-شاراعا ءانشىنىڭ اكە-شەشەسى قانات جانە سۆەتا ايتباەۆتار, مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اتا-انالارى, انسۇيەر قاۋىم قاتىستى.

ەڭ قىسقا اڭگىمە • 15 قاڭتار, 2025

اينالايىن گۇلنيسا!

ول تۇستا ءبىزدىڭ اۋىلداعى ۇيعىر بالالار تەك قازاق مەكتەبىندە ءبىلىم الاتىن. سول سەبەپتى شوكىرات, ءدىلمۇرات, گۇلنيسا دەگەن ۇيعىر بالالارى بىزبەن بىرگە وقىدى. 7-سىنىپقا شىققان جىلى قازاق ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى ءار وقۋشىعا قاتاڭ تالاپ قويدى. كەزەكتى ساباق تاقىرىبى – مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەماسى. كۇركىرەگەن داۋىسىمەن جارتى ساعات بويى اتالعان شىعارمانى بىزگە وقىپ بەرگەن مۇعالىم ء«ۇي جۇمىسى رەتىندە وسى پوەمانى جاتتاپ كەلىڭدەر» دەمەسى بار ما؟ ال, كەپ جاتتايىق. سەنبى-جەكسەنبى سونى جاتتاۋمەن بولدىق. دۇيسەنبىگە دەيىن مەن نەبارى 10-12 شۋماعىن زورعا جاتتادىم.

باسىلىم • 07 قاڭتار, 2025

امەريكا اسقان «الدار كوسە»

«الەم حالىقتارىنىڭ ەرتەگىلەرى» اتتى انتولوگيا 1961 جىلى نيۋ-يوركتەگى Putnam’s Sons باسپا­سىنان اعىلشىن تىلىندە جارىق كورگەن. بۇل انتولوگياعا قازاق ەرتەگىسى رەتىندە «الدار كوسەنىڭ سيقىرلى تونى» ەنگەن.

عىلىم • 01 قاڭتار, 2025

جاڭالىققا قۇشتار جاس عالىم

وتاندىق جاس عالىمداردىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى عىلىمنىڭ دامۋىنا ايتار­لىق­تاي ۇلەس قوسىپ وتىر. ءبىز بۇگىن جاقىندا بيولوگيا عىلىمىنىڭ پروفەسسورى اتانعان جاس عالىم الىبەك ىدىرىس تۋرالى ايتساق دەيمىز.

ادەبيەت • 18 جەلتوقسان, 2024

ەڭ جومارت جازۋشىلار

ادەبيەت ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە ارالاسقالى بەرى تەك رۋحاني ازىق قانا ەمەس, قوعامدى تۇزەۋدىڭ دە قۋاتتى قۇرالى بولىپ كەلدى. ارينە, ويدىڭ قارۋى دەگەن دۇرىس شىعار. الەمگە اتى شىققان قالامگەرلەر قالامىن قارۋ ەتىپ, قوعامعا, اينالاسىنا وي تاستاۋدى باستى ماقسات ەتتى. سول ءۇشىن دە ولاردىڭ كەيبىرى ىزگىلىكتىڭ ەلشىسى, جاقسىلىقتىڭ جارشىسى بولا الدى. بۇگىن سول تۋرالى سويلەمەكپىز.

ياندەكس.مەتريكا