دۇيسەنالى الىماقىن
دۇيسەنالى الىماقىن«Egemen Qazaqstan»
142 ماتەريال تابىلدى

جادىگەر • 10 قاڭتار, 2026

ەكى عاسىر بۇرىنعى قازاق ايەلىنىڭ بەينەسى

1803 جىلى لوندوندا جارىق كورگەن «رەسەي يمپەرياسىنىڭ كيىم مادەنيەتى» اتتى كىتاپتى ۆ.ميللەر باستاعان اۆتور­لار ازىرلەگەن. بۇل – سول كەزدە يمپەريا قۇرامىندا ءومىر سۇرگەن ءارتۇرلى حالىقتاردىڭ كيىم-كەشەك مادەنيەتىن باتىس الەمىنە تانىستىرۋدى ماقسات ەتكەن قۇندى ەڭبەك.

قوعام • 09 قاڭتار, 2026

اسىقتان ۇيالى تەلەفونعا دەيىن...

بۇرىن سايىن ساحارادا اتقا ءمىنىپ, اسىق ويناپ, اتا-اناسىنا قامقور بولىپ جۇرەتىن بالالاردىڭ كوبى قازىر ءتورت قابىرعاعا قامالىپ, قوزعالىستان قالدى. ءارتۇرلى تەحنولوگيالىق ويىندار مەملەكەتتىك شەكارادان اسىپ, مۇحيتتان ءوتىپ, بالالاردىڭ ساناسىنا ءسىڭىپ ۇلگەردى. قامسىز كۇيدە قولىنا تەلەفون ۇستاپ, الدەبىر تۇسىنىكسىز ويىندارعا ەلىگىپ وتىرعان بالالاردىڭ جاعدايى ءبىزدى ءسات سايىن ۇرەي قۇشاعىنا سۇڭگىتەدى. جاڭا ويىنداردىڭ سيقىرى مەن الەم-جالەم بەينەلەرى بالالاردىڭ تات شالماعان تاپ-تازا الەمىنە قانداي اسەر ەتىپ جاتقانىن, قۇداي ءبىلسىن!

جادىگەر • 09 قاڭتار, 2026

مۇستافا شوقايدىڭ بىرەگەي سۋرەتتەرى

الاش كوسەمدەرىنىڭ ءبىرى مۇستافا شوقاي مەن ونىڭ جارى ماريا شوقايعا تيە­­سىلى وت­باسىلىق فوتو­ال­بومنىڭ تۇپنۇسقاسى استاناداعى ۇلتتىق مۋزەي قورىنا تابىس­تالدى.

تانىم • 07 قاڭتار, 2026

نوبەل لاۋرەاتتارى سىياقىسىن قالاي جۇمسادى؟

نوبەل سىيلىعى – تەك مەدال مەن ماداق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار قوماقتى قارجىلاي تابىس. قالاي دەگەنمەن دە, اتالعان جۇلدەنىڭ قارجىسى نيەتتىڭ دە كورىنىسى ەكەنى انىق.

تاريح • 06 قاڭتار, 2026

باكۋدەن باستالعان ءۇن

2026 جىلى باكۋدە وتكەن تۇركىتانۋشىلار سەزىنە ءبىر عاسىر تولادى. بۇل القالى جيىن وتكەن عاسىرداعى تۇركى حالىقتارىنىڭ عىلىمي, مادەني جانە رۋحاني تاعدىرىنا ايرىقشا اسەر ەتكەن, تاريحي سالماعى اسا ۇلكەن وقيعانىڭ ءبىرى بولدى. ياعني بۇل باسقوسۋدى تۇركى دۇنيەسىنىڭ عىلىمي توعىسى رەتىندە باعالاعان دۇرىس.

پىكىر • 05 قاڭتار, 2026

قالام قيcايسا, قاسىرەت

1933 جىلى «The New York Times» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ۋولتەر ديۋرانتي «كەڭەس وداعىندا اشتىق بولعان جوق» دەگەن ماقالا جاريالاپ, ايدى اسپاننان ءبىر-اق شىعارادى. ول ءبىر جىل بۇرىن پۋليتتسەر سىيلىعىن العان ەدى, ءتىپتى وسى ماراپاتى ءالى كۇنگە ساق­تالىپ كەلەدى. ال ءدال سول ۋاقىتتا قازاق دالا­سىندا, ۋكراي­نا­دا ميلليونداعان ادام اشتىق­تان قارا جەر قۇشىپ جاتتى. سونى بىلە تۇرا الپاۋىت باسىلىم­نىڭ ءتىلشىسى الەم وقىر­مان­دا­رى­نا نەگە جالعان اقپارات بەردى؟ ارينە, ءستاليننىڭ قىلمىسىن جاسىرۋ ءۇشىن.

رۋحانيات • 31 جەلتوقسان, 2025

نوبەل, بۋكەر جانە ءبىز

قازىر ۇندىستاندىق جازۋشى اراۆيند اديگانىڭ «اق جولبارىس» اتتى رومانىن وقىپ ءجۇرمىن. اتاقتى «New York Times» بۇل كىتاپتى ەڭ ءوتىمدى كىتاپ دەپ الەمگە تانىستىرىپتى. سويتەتىن دە ءجونى بار. شىعارما وزىنە قىزىقتىرادى. ارا-تۇرا ەزۋ تارتاتىن تۇستارى دا جوق ەمەس. ءتىپتى اۆتور ءوز كوزىمەن كورگەندەرىن فيلوسوفياعا اينالدىرىپ جىبەرگەندەي. وقىڭىزشى, ءبۇي دەيدى: «مۇسىلمانداردىڭ ءبىر قۇدايى بار, حريستيانداردىڭ ءۇش قۇدايى بار. ال ۇندىلەردىڭ 36 ميلليون قۇدايى بار», دەيدى بىردە. وسى سويلەمدى وقىپ, تەرەڭ ويلاناسىز. ءار ءتۇرى ءدىن, اعىم مەن كوزقاراس, تىرشىلىكتىڭ تاۋقىمەتى قوعامدى الا-قۇلا ويلاۋعا, ءشوپتى دە شوڭگەنى دە ولەڭ دەۋگە ءماجبۇر ەتەدى ەكەن. اۆتور مەنىڭشە, سونى ايتىپ تۇر.

قوعام • 31 جەلتوقسان, 2025

تاريحي تامىرمەن تابىسقان ءسات

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرى 14,8 مىڭنان استام ەتنوستىق قازاق قانداس مارتەبەسىن العان. جىل سايىن ءوسىپ كەلە جاتقان بۇل كورسەتكىش شەتەلدەگى قازاقتاردىڭ اتاجۇرتىنا كوپتەپ ورالىپ جاتقانىن دالەلدەيدى.

عىلىم • 30 جەلتوقسان, 2025

زەرتتەۋدىڭ ابىرويلى جىلى

كوزدى اشىپ-جۇمعانشا تاعى ءبىر جىل زۋلاپ وتە شىقتى. بيىل ەلىمىزدىڭ عىلىم سالاسى تابىستى بولعانى انىق. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە: «قازىر عىلىمعا ارقا سۇيەگەن مەملەكەتتەر الەمنىڭ دامۋ كوشىن باستاپ تۇر. ءبىز سول ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن عىلىمعا ايرىقشا ءمان بەرۋىمىز كەرەك, ياعني عىلىمدى قارقىندى دامۋدىڭ توتە جولى رەتىندە قاراستىرۋىمىز كەرەك. احمەت بايتۇرسىن ۇلى «وزعان­دارعا جەتۋ كەرەك, جەتكەندەردەن وزۋ كەرەك» دەگەن بولاتىن. بۇدان ءبىر عاسىر بۇرىن ايتىلعان ءسوز قازىر, اسىرەسە وزەكتى», دەگەن بولاتىن. ياعني ەندىگى جەردە ەلىمىزدە عىلىمعا كوڭىل ءبولۋ جىل سايىن ارتا تۇسپەك.

تانىم • 30 جەلتوقسان, 2025

اۋدارماشىنى جي الماستىرا الا ما؟

كەيىنگى جىلدارى جاساندى ينتەللەكت (جي) قارقىندى دامىپ, اۋدارما سالاسىنا دەندەپ ەنە باستادى. ونلاين اۋدارما پلاتفورمالارى, نەيروجەلىلەرگە نەگىزدەلگەن جۇيەلەر كەز كەلگەن ءماتىندى بىرەر سەكۋندتا بىرنەشە تىلگە اۋدارا الادى. بۇل جاعداي «بولاشاقتا جي ادام-اۋدارماشىنىڭ ورنىن باسا الا ما؟» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋعىزدى. سوعان جاۋاپ ىزدەپ, ارنايى دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرعان ەدىك.

ياندەكس.مەتريكا