Taza.kz
بەكەن قايرات ۇلى
بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
227 ماتەريال تابىلدى

زەردە • 19 قىركۇيەك, 2023

جوعالعان جاۋىنگەرلەر

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاريحىنىڭ اقتاڭداق تۇستارى كوپ. سونىڭ ءبىرى – تۇركىستان لەگيونى ساپىندا بولعان قازاق جاۋىنگەرلەرىنىڭ تاعدىرى. سوعىستان كەيىن بۇلاردىڭ ءبىرلى-جارىمى باس ساۋعالاپ تۇركيانىڭ ىستانبۇل, انكارا قالاسىنا بارسا, ءبىر توبى ادانا قالاسىنا تۇراقتاعان ەكەن.

تاريح • 17 قىركۇيەك, 2023

اتانعا ارتقان زەڭبىرەك...

قازاق تاريحىندا ءالى كۇنگە دەيىن تولىق زەرتتەلىپ, تۇجىرىمدالماعان ءبىر سالا بار. ول – حالقىمىزدىڭ جاۋىنگەرلىك ونەرى. سونىڭ ىشىندە, ۇلكەن اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆ «كۇيشى» پوەماسىندا: «ات سايلاپ, قىلىش قايراپ, سارباز ەرلەر, زەڭبىرەك اتانعا ارتقان نايزاگەرلەر, جارقىلداپ سىبىزعىلى كۇي تارتقانداي, الاتاۋ بەرىك قورعان جۇماق جەرلەر» دەگەنىندەي, قازاق جاۋىنگەرلەرى اتان تۇيەنىڭ ۇستىنە زەڭبىرەك نەمەسە وتتى قارۋ ورنالاستىرىپ, جاۋمەن شايقاسقانى جايلى بىلە بەرمەيمىز.

تاريح • 11 قىركۇيەك, 2023

ەسىل بويى ءھام «حان جولى»

پاتشالىق رەسەي زامانىندا ءومىر سۇرگەن كارتوگراف ءھام تاريحشى سەمەن رەمەزوۆ دەگەن ادام بولعان. ول 1642 جىلى قازاق دالاسىنىڭ باتىس پۇشپاعىمەن شەكتەسىپ جاتقان توبىلدا تۋىپ, 1721 جىلى ومىردەن ءوتىپتى. كارتوگرافتىڭ 1701 جىلى «چەرتەجنايا كنيگا سيبيري» اتتى كىتابى جارىق كورگەن ەكەن.

جادىگەر • 07 قىركۇيەك, 2023

تالدى حانزاداسى

تاۋەلسىزدىك جىلدارى تا­بىلعان قۇن­دى قازى­نا­مىزدىڭ ءبىرى – تال­دى حان­زاداسى. 2009-2010 جىل­­دارى ارحەولوگ ار­مان بەي­­سەنوۆتىڭ جەتەكشى­لىگى­مەن قاراعاندى وبلىسى قار­قارالى اۋدانى ورتالى­عى­نان 44 شاقىرىم قاشىقتا ورنا­لاسقان وباعا قازبا جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلدى. وڭىردە ءبىر-بىرىنە جالعاسىپ جاتقان جەتى قورعان-وبا تىزبەگى تالدى وزەنى اڭعارىن كولبەي قونىس تەپ­كەندىكتەن عىلىمي تىلدە «تال­دى قورعاندارى» دەگەن اتاۋ­عا يە.

تاريح • 05 قىركۇيەك, 2023

قازاق قازىناسىن اسىرعان

قازاق ونەرىنىڭ جاناشىرى, ەتنوگراف-زەرتتەۋشى, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش حالىق ءارتىسى الەكساندر ۆيكتوروۆيچ زاتاەۆيچ 1920 جىلدان باستاپ ءوزى ومىردەن وتكەن 1936 جىلعا دەيىن 16 جىل قازاق ونەرىن ۇزدىك­سىز زەرتتەدى. 2000 ءان مەن 50-گە تارتا كۇيدى قاعازعا ءتۇسىردى. ناتي­جەسىندە, «قازاقتىڭ 1000 ءانى» (1925 جىل) جانە «قازاق حالقىنىڭ 500 ءان-كۇيى» (1931 جىل) اتتى ەكى ىرگەلى ەڭبەك جازىپ قالدىردى.

ادەبيەت • 04 قىركۇيەك, 2023

قوبداداعى تۇڭعىش رومان

قازاق حالقىنىڭ ادەبي-مادەني كەڭىستىگى زور. ويتكەنى رەس­پۋبليكا شەكاراسىنان تىس جەردە حالقىمىزدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. ۇلكەن تاريحشى-عالىم زاردىحان قينايات ۇلى ايتقانداي, «ولار دا ءان سالىپ, ادەبيەت جاساعان». سونىڭ ءبىرى – بايولكەلىك قازاقتار اراسىنان شىققان دارىندى قالامگەر, ولكە تاريحىندا تۇڭعىش رومان جازعان جازۋشى ەلەۋسىز مۇقامادي ۇلى.

جادىگەر • 20 تامىز, 2023

تاقساي حانىمى

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدىڭ رۋحاني قازىناسىنا قوسىلعان قۇندىلىقتىڭ ءبىرى – باتىس قازاقستان وبلىسى تەرەكتى اۋدانى جەرىنەن تابىلعان تاقساي حانىمى (كەي دەرەكتە ابىز ايەل).

ەلوردا • 09 شىلدە, 2023

ەسىل بويىنداعى ەسكى قالا: بوزوقتىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى

جاڭا اس­تانا تاقىر جەر, تايعاق ولكەدە عايىپتان پايدا بولعان جوق. وعان دالەل – ەلوردانىڭ باتىسى ۇركەر شاعىن اۋدانىنىڭ سول­تۇستىك قاپتالىندا ورنا­لاسقان بوزوق قالاشىعى. بۇل نىسان حرونولوگيالىق تۇرعىدان – ەجەلگى تۇرىك, ورتاعاسىرلىق قىپشاق, كەيىنگى التىن وردا كە­زەڭىن باستان وتكەرگەن, ياعني دالاداعى قالا مادە­نيە­تىنىڭ ۇلگىسى ىسپەتتەس ءارى سونىمەن قاتار بۇگىنگى استا­نامىزدىڭ ىرگەتاسى ەكەنى تولىق دالەلدەندى.

تاريح • 06 ماۋسىم, 2023

قاشقىن قالماقتىڭ لاڭى

وتكەن حح عاسىر باسىندا الەم تاريحىندا اسا كۇردەلى وزگەرىستەر ورىن الدى. سونىڭ العاشقىسى – 1905-1907 جىلدارى پاتشالىق رەسەيدە تولقۋ تۋدىرعان ءبىرىنشى توڭكەرىس بولسا, ەكىنشىسى – 1911 جىلى تسيندىك قىتاي ەلىندە ءۇش ءجۇز جىل ۇستەمدىك جۇرگىزگەن ءمانجى بيلىگى قۇلاپ, قوعامدىق-ساياسي احۋالدىڭ وزگەرۋى. وسى تۇستا جاڭادان قۇرىلعان قىتاي مەملەكەتىن ىقپالدى اسكەري گەنەرالدار, ساياساتكەرلەر جەكە-جەكە ءبولىپ الىپ بيلەۋگە كوشتى. اتاپ ايتقاندا, سىچۋان پروۆينتسياسىن ءبىر گەنەرال مەنشىكتەپ السا, تاعى ءبىر گەنەرال يۋان شيكاي پارلامەنتتى تاراتىپ, ەلدىڭ نەگىزگى بولىگىن ءوزىنىڭ باسقارۋىنا كوشىردى. ال شىڭجان ولكەسى مەن موڭعوليا ۋاقىتشا بۋفەرلىك كۇيدە بولدى.

ياندەكس.مەتريكا