بەكەن قايرات ۇلى
بەكەن قايرات ۇلى«Egemen Qazaqstan»
213 ماتەريال تابىلدى

تاريح • 05 قىركۇيەك, 2023

قازاق قازىناسىن اسىرعان

قازاق ونەرىنىڭ جاناشىرى, ەتنوگراف-زەرتتەۋشى, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش حالىق ءارتىسى الەكساندر ۆيكتوروۆيچ زاتاەۆيچ 1920 جىلدان باستاپ ءوزى ومىردەن وتكەن 1936 جىلعا دەيىن 16 جىل قازاق ونەرىن ۇزدىك­سىز زەرتتەدى. 2000 ءان مەن 50-گە تارتا كۇيدى قاعازعا ءتۇسىردى. ناتي­جەسىندە, «قازاقتىڭ 1000 ءانى» (1925 جىل) جانە «قازاق حالقىنىڭ 500 ءان-كۇيى» (1931 جىل) اتتى ەكى ىرگەلى ەڭبەك جازىپ قالدىردى.

ادەبيەت • 04 قىركۇيەك, 2023

قوبداداعى تۇڭعىش رومان

قازاق حالقىنىڭ ادەبي-مادەني كەڭىستىگى زور. ويتكەنى رەس­پۋبليكا شەكاراسىنان تىس جەردە حالقىمىزدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. ۇلكەن تاريحشى-عالىم زاردىحان قينايات ۇلى ايتقانداي, «ولار دا ءان سالىپ, ادەبيەت جاساعان». سونىڭ ءبىرى – بايولكەلىك قازاقتار اراسىنان شىققان دارىندى قالامگەر, ولكە تاريحىندا تۇڭعىش رومان جازعان جازۋشى ەلەۋسىز مۇقامادي ۇلى.

جادىگەر • 20 تامىز, 2023

تاقساي حانىمى

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلىمىزدىڭ رۋحاني قازىناسىنا قوسىلعان قۇندىلىقتىڭ ءبىرى – باتىس قازاقستان وبلىسى تەرەكتى اۋدانى جەرىنەن تابىلعان تاقساي حانىمى (كەي دەرەكتە ابىز ايەل).

ەلوردا • 09 شىلدە, 2023

ەسىل بويىنداعى ەسكى قالا: بوزوقتىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى

جاڭا اس­تانا تاقىر جەر, تايعاق ولكەدە عايىپتان پايدا بولعان جوق. وعان دالەل – ەلوردانىڭ باتىسى ۇركەر شاعىن اۋدانىنىڭ سول­تۇستىك قاپتالىندا ورنا­لاسقان بوزوق قالاشىعى. بۇل نىسان حرونولوگيالىق تۇرعىدان – ەجەلگى تۇرىك, ورتاعاسىرلىق قىپشاق, كەيىنگى التىن وردا كە­زەڭىن باستان وتكەرگەن, ياعني دالاداعى قالا مادە­نيە­تىنىڭ ۇلگىسى ىسپەتتەس ءارى سونىمەن قاتار بۇگىنگى استا­نامىزدىڭ ىرگەتاسى ەكەنى تولىق دالەلدەندى.

تاريح • 06 ماۋسىم, 2023

قاشقىن قالماقتىڭ لاڭى

وتكەن حح عاسىر باسىندا الەم تاريحىندا اسا كۇردەلى وزگەرىستەر ورىن الدى. سونىڭ العاشقىسى – 1905-1907 جىلدارى پاتشالىق رەسەيدە تولقۋ تۋدىرعان ءبىرىنشى توڭكەرىس بولسا, ەكىنشىسى – 1911 جىلى تسيندىك قىتاي ەلىندە ءۇش ءجۇز جىل ۇستەمدىك جۇرگىزگەن ءمانجى بيلىگى قۇلاپ, قوعامدىق-ساياسي احۋالدىڭ وزگەرۋى. وسى تۇستا جاڭادان قۇرىلعان قىتاي مەملەكەتىن ىقپالدى اسكەري گەنەرالدار, ساياساتكەرلەر جەكە-جەكە ءبولىپ الىپ بيلەۋگە كوشتى. اتاپ ايتقاندا, سىچۋان پروۆينتسياسىن ءبىر گەنەرال مەنشىكتەپ السا, تاعى ءبىر گەنەرال يۋان شيكاي پارلامەنتتى تاراتىپ, ەلدىڭ نەگىزگى بولىگىن ءوزىنىڭ باسقارۋىنا كوشىردى. ال شىڭجان ولكەسى مەن موڭعوليا ۋاقىتشا بۋفەرلىك كۇيدە بولدى.

جادىگەر • 22 مامىر, 2023

قايىپ حاننىڭ حاتى

استانا قالاسىنداعى يۋنۋس ەمرە اتىنداعى تۇرىك مادەني ورتالىعى وتكەن جىلدارى ەلوردا تورىندە «وسمانلى مەملەكەتى مەن ورتا ازيا حاندىقتارى قارىم-قاتىناس قۇجاتتارى» اتتى كورمە ۇيىمداستىردى. وسىندا 1703 جىلدان 1730 جىلعا دەيىن وسمانلى يمپەرياسىنا بيلىك جۇرگىزگەن ءىىى احمەت سۇلتانعا جولدانعان قازاق حانى قايىپتىڭ حاتتارى قويىلدى.

وقيعا • 09 مامىر, 2023

سەكسەن جىلدان سوڭ تابىلعان...

رەسمي دەرەككوزگە جۇگىنسەك, قان مايدانعا قازاقستاننان اتتانعانداردىڭ ­410 مىڭى­ قايتا ورالماعان. بۇل جاۋىنگەرلەردىڭ 350 مىڭى قازاق ۇلتىنىڭ وكىلى بولسا, وسى­لاردىڭ 271 مىڭى حابار-وشارسىز كەتكەندەر قاتارىندا ەكەن. سول حابارسىز كەتكەن كوپ قازاقتىڭ ءبىرى – قايىرجان تىكشەكەەۆ ەسىمدى جاۋىنگەردىڭ مۇردەسى 2020 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ۋكراينانىڭ كيەۆ وبلىسىنا قاراستى ماكاروۆسكي اۋدانىنىڭ بوروۆكا سەلوسى ماڭىنان تابىلدى. سول جىلدىڭ قازان ايىندا قازاق جاۋىنگەرىنىڭ سۇيەگى استانا قالاسىنا ۇشاقپەن جەتكىزىلىپ, ەلورداداعى اسكەري-تاريحي مۋزەيدە مارقۇمدى ۇلىقتاۋ ءىس-شاراسى وتكىزىلگەن سوڭ, كىندىك قانى تامعان داۋقارا اۋىلىنداعى ­اتا-بابا قورىمىنا جەرلەندى. وسىلاي قاتارداعى سولدات قايىرجان تىكشەكەەۆكە 80 جىلدان كەيىن عانا تۋعان جەرىنەن توپىراق بۇيىردى.

تاريح • 09 مامىر, 2023

تاعدىر باتىر ەتكەن تۇلعا

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاريحىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتى­رى اتاعىن العان فاشيست گەرمانيا اسكەرى ۆەرماحتىڭ كىشى كومان­ديرى ۇلتى نەمىس جىگىتى بولعانىن كوبىمىز بىلە بەرمەيمىز. بۇل باتىردىڭ اتى-ءجونى – فريتس شمەنكەل (Fritz Schmenkel) ەكەن.

رۋحانيات • 18 ءساۋىر, 2023

الاش ارىستارىنىڭ ۇستازى بولعان اۋىل مولداسى تۋرالى نە بىلەمىز؟

حح عاسىر باسىندا قازاق ازاماتتارى رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا, جەرگىلىكتى گيمنازيا ءھام سەميناريالاردا, ولكەلىك اسكەري رەالدىق ۋچيليششەلەر مەن كادەت كورپۋستارىندا, ودان قالدى «عاليا» ء(ۇفا), «راسۋليا» (ترويتسكى), «حۇساينيا» (ورىنبور) سياقتى زاماناۋي مەدرەسەدە ءبىلىم الىپ, قازان توڭكەرىسى بۇرق ەتكەن بۇلعاق جىلدارى پايدا بولعان اپالاس-توپەلەستە جەكە ەل بولۋدىڭ قامىن ويلادى, وسى جولدا باستارىن بايگىگە تىكتى. ءتىرى قالعاندارى كەڭەس زامانىندا ءبىلىم-عىلىم جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتتى.

ياندەكس.مەتريكا