«شىلىكتى دالاسىنىڭ تەك ورتا شەنىندە 200-دەن اسا ساق ءداۋىرىنىڭ ەسكەرتكىش جادىگەرلەرى بار. سونىڭ ىشىندە 50-گە جۋىعى اقسۇيەكتەر مەن پاتشالار زيراتى. مۇنداعى كونە ساق ەسكەرتكىشتەرىنىڭ تاريحى ب.ز.د.VIII عاسىردان باستاۋ الادى. ال ساق زامانىنان كەيىنگى قورعاندار ب.ز.د. I-II عاسىردى قۇرايدى. ەسكەرتكىشتەردىڭ كەيبىرى ءۇيسىن, كەيبىرى تۇركىلەردىكى. سونداي-اق ب.ز.د. VI-VII عاسىرلارعا ءتان جادىگەرلەر دە كەزدەسەدى», دەيدى وڭىرگە قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزگەن ارحەولوگ-عالىم مارقۇم ابدەش تولەۋباەۆ مىرزا.
جالپى سانى 17 وبادان تۇراتىن ۇلكەن كەشەننىڭ ءبىرى – بايگەتوبە وباسى. بۇل نىساندى قازۋ بارىسىندا, بارلىعى 4 303 التىن بۇيىم تابىلسا, سولاردىڭ ىشىندە: تۇمسىقتى بارىس بەينەلى 153, بۇركىت پوشىمداس 36, بۇعى مۇسىندەس 20, بولتىرىك-قونجىق تيپتەس 39, ارقار تۇستەس ءبىر قاپسىرما, سونىمەن قاتار 23 سىلدىرماق اشەكەي, 63 بۇدىر تۇتىكتى ساندىك بۇيىم, 17 جىڭىشكە تىلىك, 7 سىم, 141 جارتىشار ءپىشىندى سالپىنشاق, 2 835 دانەكەرلى بۇرمە, 223 مايدا مونشاق, 743 ساقينا, ت.ب. جادىگەرلەر قازاق قازىناسىن تولىقتىرىپتى.
جوعارىدا تابىلعان بۇيىمدار اڭ ءستيلى ءداۋىرىنىڭ العاشقى كەزەڭىنە ءتان دۇنيە, دەيدى عالىمدار. مۇنداعى مۇسىندەۋ شەبەرلىگى, جانۋار بەينەلەرىنىڭ تاماشا ستيليزاتسياسى, زاتتاردى ءدال جەتكىزە ءبىلۋ ءتاسىلى ايرىقشا ەكەنى انىق.
بايگەتوبە وباسىن قازۋ كەزىندە, بالقاراعايدان قيۋلاستىرىپ سالعان كولەمى 4,8 ح 4,6 مەتر شارشى قيما-تاعان تابىلادى. ونىڭ ىشىندە جاتقان ەكى مايىتكە ساراپتاما جۇرگىزگەن انتروپولوگتەر بىرەۋى – 40-50 جاستاعى ەۋروپالىق كەلبەتتى ەر ادام, ەكىنشىسى – 50-60 جاس شاماسىنداعى ارالاس ءناسىل (ەۋروپەويد-موڭعولويد) ەكەنىن انىقتادى.
وسىنداعى ەر ادامنىڭ مۇردەسى نەگىزىندە قازىنامىزعا «شىلىكتى ءامىرشىسى» دەگەن اتپەن ەنگەن التىن كيىمدى ادامنىڭ جاڭعىرتپاسى جاسالدى. بۇل ءىستى اتقارۋ كەزىندە, ەرتە تەمىر ءداۋىرى مەن ورتا عاسىرلاردا ەۋرازيانى مەكەندەگەن تايپالاردىڭ كيىم ۇلگىسى تۋرالى مالىمەتتەر كەڭىنەن پايدالانىلىپ, ەر ادامعا التىن اشەكەيلى شەكپەن, شالبار, ەتىك, شوشاق توبەلى باس كيىم كيگىزىلىپ, ونىڭ سىرتىنان ازيالىق ستيلدە التىنمەن ادىپتەلگەن شاپان جابىلىپتى. بەلدىگىنە قانجار مەن قىنى بار قىلىش بەكىتىلىپ, التىندى مويىن القا جانە سىرعا-جۇزىك تاعىلادى. امىرشىلىك نىشانى رەتىندە قولىنا – ۇشتىعىندا تاۋتەكە ءمۇسىندى اساتاياق ۇستاتىلعان ەكەن.
