ءداستۇر • 24 قاڭتار, 2025
حالقىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىندا سالبۋرىن (سالبۇرىن) اتتى اڭشىلىق-جاۋىنگەرلىك ءداستۇر بار. بۇل تۋرالى 2014 جىلى جارىق كورگەن «قازاقتىڭ ەتنوگرافيالىق كاتەگوريالار, ۇعىمدار مەن اتاۋلاردىڭ ءداستۇرلى جۇيەسى» اتتى كوپتومدىقتىڭ بەسىنشى تومىندا: «سالبۋرىن – سايات ادام اياعى جەتپەيتىن الىس قيىرعا توپتانىپ, ۇزاق ۋاقىتقا اڭ اۋلاۋعا شىعۋ», دەگەن انىقتاما بەرىلىپتى.
قوعام • 24 قاڭتار, 2025
استانا قالاسىندا « ۇلى دالا – 2024» جوباسى اياسىندا جەڭىمپاز دەپ تانىلعان شەتەلدىك قازاق اقىن-جازۋشىلار كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى. ءىس-شارانى ۇيىمداستىرعان – سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى «وتانداستار قورى» مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى.
تالبەسىك • 24 قاڭتار, 2025
جاعالتاي (Falco subbuteo) – ءوز الدىنا بىرتەكتى قۇس. ونىڭ جاراتىلىسى لاشىنعا ۇقسايدى. بىراق لاشىننان كىشىرەك. ءتۇس-رەڭىنە بايلانىستى: قارا جاعالتاي, قۇبا جاعالتاي, سۇر جاعالتاي دەپ بولىنەدى.
رۋحانيات • 17 قاڭتار, 2025
العاش قولعا قالام ۇستاپ, جورنالشى بولۋعا قامدانىپ جۇرگەن 90-جىلدارى كوپتى كورگەن كونەكوز ءبىر قالامگەر ۇستازىم «شىعارما جازۋ ءۇشىن كەيىپكەرىڭدى دۇرىس تاڭدا. كەيىپكەرىڭ كۇشتى بولسا, تۋىندى جاقسى جازىلادى», دەگەن ەدى. ونىمەن قويماي قالامگەر كوكەم «اباي جولى» ەپوپەياسىنىڭ كۇشتىلىگى ونىڭ كەيىپكەرى – ۇلى اباي», دەگەن-ءتىن. بۇل پايىم ءاربىر كەز كوكەيىمدە جاڭعىرىپ تۇردى.
ميراس • 17 قاڭتار, 2025
ەسكى جازبالاردا عۇن قوسىنىندا ارنايى مەرگەندەر جاساعى بولعانى حاقىندا ايتىلادى. ءتىپتى ولاردى جاتتىقتىراتىن ارنايى ساردار تاعايىندالىپ, ول ءوز مىندەتىن جارعى بويىنشا مۇلتىكسىز اتقارىپ, تولىق ساراپتالعان امال-ءتاسىل قولدانعان ەكەن. ناتيجەسىندە, جاۋىنگەر-ساداقشىلاردىڭ شەبەرلىگى بيىك دەڭگەيگە جەتكەن.
اباي • 16 قاڭتار, 2025
تاۋەلسىزدىك جىلدارى ۇلت رۋحانياتى ءۇشىن اتقارىلعان زور ءىستىڭ ءبىرى – «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا 2013 جىلى جارىق كورگەن «بابالار ءسوزى» جۇزتومدىعى. وسى كىتاپتىڭ 96-تومىندا «اۋىزەكى اڭگىمەلەر» توپتاستىرىلعان. وندا دانا ابايعا قاتىستى وقيعالار بار ەكەن.
سۇحبات • 15 قاڭتار, 2025
قازاق قۇسبەگىلىگىن الەمگە ايگىلەگەن
جۋىقتا «رەسپۋبليكالىق قۇسبەگىلىك فەدەراتسياسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا موڭعوليا رەسپۋبليكاسىنا ىسساپارمەن بارىپ, سول جاقتاعى بايولكەلىك قۇسبەگىلەردىڭ ونەرىمەن تانىسىپ, ءبىرشاما دەرەك جيناپ كەلگەن ەدىك. ساياتشىلىقتىڭ قىر-سىرىنا قانىق قانشاما ماماندارعا جولىقتىق. سونىڭ ءبىرى – قازاقتىڭ قۇسبەگىلىك ونەرىن زەرتتەۋمەن قاتار, ءاربىر ءساتىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, الەمگە ايگىلەپ جۇرگەن چويجيلجاۆىن باتزاياا اتتى ازامات. بۇل جىگىت وتكەن جىلى «بۇركىت» (موڭعولشا «بۇرگەد») اتتى ۇلكەندىگى تورە تاباقتاي فوتوالبوم شىعارىپتى. البوم-كىتاپتىڭ باستى تاقىرىبى – قوبدا ولكەسىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قازاق قۇسبەگىلەرىنىڭ ءومىرى, تىنىس-تىرشىلىگى, بۇركىتپەن اڭ قاققان ساتتەرى, سايات-سالبۋرىن قۇرعان كەزدەرى, ءتۇز قۇسىن قولعا ءتۇسىرىپ, ونى باپتاپ-باۋلۋى قاتارلى جۇزدەگەن كورىنىس فوتوبەينە جانە اڭگىمە-سۇحبات فورماتىندا بەرىلگەن. مۇنداي كىتاپ قۇسبەگىلىكتىڭ وتانى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جوق. ساپار بارىسىندا ۇلان-باتىر قالاسىندا تۇراتىن فوتو-سۋرەتشىگە جولىعىپ, سۇحباتتاستىق.
رۋحانيات • 14 قاڭتار, 2025
بيىل تۋعانىنا 110 جىل تولىپ وتىرعان ۇلكەن جازۋشى, قازاق ادەبيەتىنە تاريحي روماندار جەلىسىن اكەلگەن قايراتكەر-قالامگەر ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر» تريلوگياسى – ەپيكالىق تىنىسىنىڭ كەڭدىگىمەن, سيۋجەت شەبەرلىگىمەن, رۋحاني سەرپىندىلىگىمەن جانە وتكەن عاسىرلاردا قازاق حالقى باستان كەشىرگەن وقيعالاردى كوركەم تۇردە سۋرەتتەۋىمەن قۇندى. ياعني اتالمىش تۋىندى اۆتورىمەن تاعدىرلاس تالانتتى جازۋشى ءانۋار ءالىمجانوۆشا ايتساق: «كوشپەندىلەر» تريلوگياسىنىڭ بەتتەرىن مۇقيات زەردەلەمەيىنشە, قازاق ۇلتىنىڭ سان عاسىرلىق تاريحىن تالداپ, پايىمداۋ دا مۇمكىن ەمەس, ءارى مۇنسىز ول تولىققاندى بولمايدى».
ايماقتار • 01 قاڭتار, 2025
اقتاۋ – تۇركى الەمىنىڭ استاناسى
ەلىمىزدىڭ مادەني ومىرىندەگى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – بيىل مىڭ بوياۋلى مۇنايلى ولكە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ورتالىعى ءھام رەسپۋبليكاداعى بىردەن-ءبىر پورتتى قالا اقتاۋ شاھارى «تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» اتاندى. بۇل شەشىم وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا تۇرىكمەنستاننىڭ استاناسى اشحابادتا حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ مادەنيەت مينيسترلەرى باس قوسقان 41-كەڭەس وتىرىسىندا قابىلدانىپ, وعان دەيىن اتالعان مىندەتتى اتقارىپ كەلگەن تۇرىكمەنستاننىڭ انەۋ قالاسىندا جابىلۋ ءراسىمى ءوتتى.
ۇلتتىق سپورت • 30 قاراشا, 2024
«كوشپەلىلەر مادەنيەتىنىڭ ۇستىنى – جاۋىنگەرلىك ونەرى»
ەلوردا تورىندە ۇيىمداستىرىلعان V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىنىندا وتكىزىلگەن سايىستىڭ ءبىرى – «جامبى اتۋ» ءستيلى. بۇعان الەمنىڭ 27 مەملەكەتىنەن كەلگەن 79 سپورتشى قاتىستى. وسىلاردىڭ ءبىرى – ات ۇستىندە ساداق اتۋدان الەم چەمپيونى التان نەرگۇي اتتى ازامات. بۇل جىگىت وسى جولعى كوشپەلىلەر ويىنىندا دا ولجالى بولدى. «ماجار» ءستيلى بويىنشا وتكىزىلگەن سايىستا كۇمىس مەدال جەڭىپ الدى. تانىسا كەلە اڭعارعانىمىز, ا.نەرگۇي مىرزا تەك مەرگەن ساداقشى ەمەس, ەجەلگى كوشپەلىلەر مادەنيەتى مەن جاۋىنگەرلىك ونەرىن زەرتتەپ جۇرگەن اسا ءبىلىمدار مامان ەكەن. بۇل جىگىت 2011 جىلى ۇلان-باتىر قالاسىنداعى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتى فيلوسوفيا جانە ءدىنتانۋ ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن سوڭ «نامناا» («ساداق اتۋ») اتتى كلۋب اشىپ, ونى كوشپەلىلەردىڭ قولدانبالى ونەرى مەن سوعىس قۇرالدارىن زەرتتەيتىن اكادەمياعا اينالدىرىپتى. وتكەن جىلى ەرتەدەگى عۇن-تۇركى داۋىرىنەن باستاپ, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە بيلىك جۇرگىزگەن شىڭعىس قاعان ۇلىسى, ودان كەيىن 1271-1368 جىلدارى ءومىر سۇرگەن يۋان يمپەرياسى, 1368-1644 جىلدارى بيلىك قۇرعان مين پاتشالىعى, 1644-1912 جىلدارى ۇلىس تىزگىنىن شەڭگەلدەگەن مانجۋ-تسين يمپەرياسى تۇستارىندا پايدالانعان سوعىس قۇرالى – ساداقتىڭ دامۋى, جەتىلۋى, وزگەرۋ ساتىلارى حاقىندا زەرتتەپ, كولەمدى كىتاپ تا جازعان. وسى ورايدا تانىمال ەتنوگراف-زەرتتەۋشىمەن سۇحباتتى ۇسىنىپ وتىرمىز.
