تاريح • 01 اقپان, 2024
«قازاق» گازەتىنىڭ ءىزاشار ميسسياسى
«قازاق» گازەتى تۋرالى ءسوز بولعاندا, ءبىز الدىمەن ۇلى مۇحتار اۋەزوۆكە جۇگىنەمىز. «قازاقتىڭ ەڭكەيگەن كارى, ەڭبەكتەگەن جاسىنا تۇگەلىمەن وي ءتۇسىرىپ, ءولىم ۇيقىسىنان وياتىپ, جانسىز دەنەسىنە قان جۇگىرتىپ, كۇزگى تاڭنىڭ سالقىن جەلىندەي شيرىقتىرعان, ەتەك-جەڭىن جيعىزعان «قازاق» گازەتى بولاتىن». بۇل «قازاق» گازەتىنىڭ ءسۇتىن ەمىپ وسكەن, «اقاڭ سالعان ورنەكتى ءبىلىپ, اقاڭ اشقان مەكتەپتى وقىپ شىققان», «ساياسات تولقىنىنا ءتۇسىپ ويى اشىلعان, مادەنيەت جولىندا از دا بولسا ىلگەرى باسقان» جاس الاششىلدىڭ, وقيعا ورتاسىندا جۇرگەن كۋاگەردىڭ, زامانا جىلناماشىسىنىڭ ءسوزى. ءبىز: «قازاق» گازەتى – حح عاسىر باسىنداعى ۇلتتىق ەنتسيكلوپەديا» دەيمىز. ونىڭ جوقشىسى مەن جارشىسىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان ايتامىز. «قازاق» تۋرالى جەرىنە جەتكىزىلىپ, تولىمدى ايتىلماعان ماسەلەنىڭ ءبىرى – حح عاسىر باسىندا قازاق زيالىلارىنىڭ باستارى بىرىگىپ, ساياسي كۇرەس الاڭىنا شىققانداعى «الاش» پارتياسىن قۇرۋداعى باسىلىمنىڭ كوزگە كورىنبەس تاريحي ەڭبەگى. الاساپىراندى, توڭكەرىستى 1917– 1918 جىلدارى الىپ رەسەيدىڭ بۇرىش-بۇرىشىندا, بۇرىننان بۇراتانا سانالعان ولكەلەردە ۇلتتىق اۆتونوميالىق قۇرىلىمدار دۇنيەگە كەلىپ جاتقاندا قازاقتىڭ دا الەمدىك تارتىستان تىس قالماي, مەملەكەتتىگىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە تالپىنعانىن ماقتانىشپەن ەسكە الساق, ول «قازاق» گازەتىنىڭ جانقيارلىق ەڭبەگى مەن جەمىستى ەرلىگى ەدى. ەكى بىردەي جالپىقازاق سيەزىن وتكىزىپ, «الاش» پارتياسىن قۇرىپ, الاشوردا ۇكىمەتىن جاساقتاعان, الاش اۆتونومياسىنىڭ كىندىگىن كەسكەن «قازاق گازەتى» (1913–1918) بولاتىن.
تاريح • 01 اقپان, 2024
اق پاتشا تاقتان تايعان اقپان توڭكەرىسىنەن كەيىن قازاق دالاسىنىڭ ءار تۇكپىرىندە ۇلت زيالىلارى باس قوسىپ, اۆتونوميا جايىن اقىلداسا باستادى. ارينە, سول كەزەڭدە ۇلت بولىپ ۇيىسۋ ءۇشىن ەڭ كەرەكتى قۇرالدىڭ ءبىرى گازەت بولاتىن. بوكەيلىك بەلسەندىلەردىڭ تەز ارادا باس قۇراپ, جارياعا شىعارعان باسىلىمى – «ۇران» گازەتى.
حالىق • 01 اقپان, 2024
وتكەن جىلى 15–23 جەلتوقسان ارالىعىندا عىلىمي قىزمەتكەر ەلدوس ساۋىرقان ەكەۋمىزگە اۋعانستانعا بارۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. باستامامىزعا قولداۋ بىلدىرگەن – ينستيتۋت باسشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور زيابەك ەرمۇقان ۇلى. ساپارىمىزدىڭ باستى ماقساتى – اۋعان تاريحشى-عالىمدارىمەن كەزدەسىپ, ولاردى ينستيتۋت جۇمىسىمەن تانىستىرىپ, ەل تاريحىنا قاتىستى دەرەكتەر جيناقتاۋ.
باسىلىم • 01 اقپان, 2024
باسقا باسىلىمداردان: سيريا بويىنشا كەلىسسوزدەر ءوتتى
سيريا بويىنشا كەلىسسوزدەردىڭ جاڭا راۋندى باستالدى. كەلىسسوزدىڭ كۇن تارتىبىنە سيريا توڭىرەگىندەگى وڭىرلىك احۋالدىڭ وزگەرۋى مەن سول جەردەگى جاعداي, تەرروريزمگە قارسى كۇرەس, سەنىم شارالارى جانە تاعى باسقا ماسەلەلەر كىرەدى.
مەكتەپ • 01 اقپان, 2024
اللانىڭ قالاۋىمەن ءبىر اۋىز تۇرىكشە بىلمەيتىن ءۇش نەمەرەم ىستانبۇلدا تۇرىك مەكتەبىندە وقيتىن بولدى. ءبىرى – باستاۋىشتا, ەكىنشىسى – ورتا بۋىندا, ءۇشىنشىسى جوعارى سىنىپقا باردى.
تۇلعا • 01 اقپان, 2024
«اقان سەرى», «جاپانداعى جالعىز ءۇي» سەكىلدى تاماشا روماندار, «زاماناي مەن اماناي» پوۆەسىن, «سابالاق-ابىلاي», «اجار مەن اجال», «قىزىم, ساعان ايتام», ء«ولارا», «جارالى گۇلدەر», «قىسىلعاننان قىز بولدىق» اتتى پەسالار جيناعىن دۇنيەگە اكەلگەن, مۇنىمەن قوسا پۋبليتسيستيكا جانە ادەبيەتتانۋمەن شۇعىلدانعان حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ساكەن ءجۇنىسوۆتىڭ تۋعانىنا – 90 جىل.
زەردە • 01 اقپان, 2024
قارا ەرتىس بويىنداعى قالىڭ ەلدىڭ وسكەلەڭ ۇرپاعى وقىعان ءبىلىم ۇياسى – سەمەيدىڭ مۇعالىمدەر سەمينارياسى مەن شالعاي مەكەن – باياناۋىلداعى ساتباەۆتار اۋلەتىنىڭ تاريحي بايلانىسى ارىدەن باستالادى. سەمەي مۇعالىمدەر سەمينارياسى اشىلعان جىلدارى سەمەي – گۋبەرنيا ورتالىعى, پاۆلودار ۋەزدىك قالا بولاتىن. ومىرباياندىق دەرەگىنىڭ بىرىندە ق.ساتباەۆ: «...ءبىلىم جولىنا جۇيەلى تۇسكەنىم ءۇشىن تۋىسىم, ەسكى زيالى ابىكەي زەيىن ۇلى ساتباەۆقا قارىزدارمىن», دەپ جازادى. اكادەميك ءا.مارعۇلان دا ەستەلىگىندە: «اعاسى ابىكەي ساتباەۆ – قانىشتىڭ اسا جاقسى كورىپ, قادىرلەگەن ادامىنىڭ ءبىرى. قانىشتىڭ ەسەيۋىنە, ءبىلىم الىپ, مامان بولۋىنا ول كىسىنىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى از بولماعان. بۇگىنگى شىعىس قازاقستان, سەمەي, پاۆلودار وبلىستارىنان شىققان وقىمىستى جاستاردىڭ ابىكەيدەن وقىماعانى كەمدە-كەم», دەيدى. قانىشتىڭ سەمەيگە كەلۋىنە سەبەپكەر نەمەرە اعاسى ابىكەي ساتباەۆ ەدى.
تۇلعا • 01 اقپان, 2024
ەلدىگىمىزدى ەڭسەلەندىرگەن تۇلعالار قاتارىندا حالقىمىزدىڭ ارداقتى پەرزەنتى قاراتاي تۇرىسوۆتىڭ الار ورنى ەرەكشە. تۇرىسوۆتىڭ تابيعاتىن تانىتاتىن ءبىر عانا ءتۇيىندى ءسوزدى ىزدەر بولساق, قازاقتىڭ تۇلعا دەگەن اسىل ۇعىمى ويعا ورالادى.
ميراس • 01 اقپان, 2024
اداي جىلقىسى حالىقتىق سەلەكتسيانىڭ ۇزدىك جەتىستىگى
تاريحقا ۇڭىلسەك, قازاقتىڭ اداي جىلقىسىنا ورىس عالىمدارىنىڭ اڭسارى اق پاتشانىڭ زامانىندا-اق اۋعانى بايقالادى. اتتى اسكەر كومانديرى م.ارنولدي جازبالارىندا اداي جىلقىسى جاقسى سيپاتتالعان. ءبىرىنشى – توزىمدىلىگى, ەكىنشى – اۋىرمايتىندىعى, ءۇشىنشى – سۋسىز ءجۇز شاقىرىم جەردى ءجۇرىپ وتەتىنى, ءتورتىنشى – اساندىقپەن ارىمايتىنى, بەسىنشى – ارقاسىنىڭ جاۋىر بولمايتىنى, التىنشى تۇياقتارى مىقتى بولاتىنى ايتىلعان. جىلقى ۇستايمىن دەگەندەرگە بۇدان ارتىق نە كەرەك؟
ەگەمەن قازاقستان • 01 اقپان, 2024
