ءاربىر ادامنىڭ ومىرىندە ەسكە الار وتكەنى, ەستەلىگى, ساعىنىشى, ماڭدايعا جازعان جازۋى بولاتىنى انىق. وتكەن سوعىس جاراسى سالعان سارعايعان ەستەلىكتەر ءاربىر ءۇيدىڭ تاعدىرىنا جازىلعانداي. مارقۇم جاقسىلىق ورالوۆ اتامىز دا ەل شەتىنە جاۋ تيگەندە وتانىن قورعاۋ ءۇشىن 1941 جىلى قاشىر اۋدانى تەگىستىك اۋىلىنان مايدانعا اتتانادى. بۇل كەزدە 18-گە جاڭا تولعان كەزى ەكەن. وتكەن سوعىس كۇركىرى جولدىباي اعامىزدىڭ دا ءومىر بويى جۇرەگىنەن كەتپەي, تىنىشتىق بەرمەيدى. ول – سوعىسقا اتتانىپ, حابارسىز كەتكەن جاقسىلىق اتامنىڭ سوڭىندا قالعان ءبىر بەلگى-ءىزدى قالايدا ىزدەپ تابامىن دەگەن جانىن مازالاعان جاي بولسا كەرەك.
– ءبىزدىڭ اتامىز جاقسىلىق اكەم راحىمبەكتىڭ تۋعان اعاسى بولىپ كەلەدى. تۋىس-تۋعان ءبارىمىز ءومىر بويى ىزدەۋمەن جۇردىك. ارحيۆتەردى اقتاردىق. ءبىر جەردەن جىلت ەتكەن ءبىر حابار شىعا ما دەپ كۇتتىك. جىل سايىن جەڭىس مەرەكەسىندە جۇرەگىمىز ءلۇپ-ءلۇپ ەتىپ, قاتتى تولقىپ, حابارسىز كەتكەن سولدات اتامىزدى ىزدەپ الاڭدايمىز. كوزگە جاس تولاتىن. بىراق, ءبىر ءۇمىت ءبىزدى جۇباتۋشى ەدى, – دەيدى جولدىباي اعا بىزبەن اڭگىمەسىندە. – قازىر ەندى اقپاراتتىق جاڭا تەحنولوگيالار زامانى عوي. بۇرىنعىداي ەمەس, سودان بىلتىر تاۋەكەلگە بەل بۋىپ, رەسەي قورعانىس مينيسترلىگىنە, ونداعى ىزدەستىرۋ توبىنا حابارلاستىق. ارادا بىرەر اي وتەر-وتپەستەن ول جاقتان «مەموريال» دەگەن مايدان جولدارىنا ارنالعان سايتتى قاراپ شىعۋىمىزدى وتىنگەن حات كەلدى. قازاقتىڭ ءۇمىتى الدامايدى, ءۇمىتسىز شايتان دەگەنى وسى عوي. ايتقانداي-اق, اتامىز ارالوۆ جاقسىلىق دەگەن اتى-جونىمەن ورلوۆ وبلىسىنىڭ, ليۆەنسكي اۋدانىنداعى باۋىرلاستار زيراتىنا جەرلەنىپتى.
«اتامىزدىڭ 1922 جىل تۋعانى جانە 1942 جىلعى تامىزدا قازا تاپقانى جازىلعان دەرەكتەر دە انىقتالدى», – دەيدى ول اڭگىمەسىن جالعاپ. سول ءبىر ليۆەنسكي دالاسى ءۇشىن بولعان ۇرىسقا جاۋىنگەر جاقسىلىق اتامىز دا قاتىسقان ەكەن. 8-ءشى اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ 310-شى اتقىشتار پولكىنىڭ جاۋىنگەرلەرى 1942 جىلدىڭ 1 تامىزىندا نيكولسكي سەلوسىن جاۋدان ازات ەتۋ بارىسىندا قازا تابادى. وسى جەردەگى باۋىرلاستار زيراتىنان جاقسىلىق ورالوۆتىڭ اتى-ءجونى تابىلىپ, «ليۆەنسكي ششيت» اتتى ءىزدەۋ توبى دەرەۋ جولدىباي قاراباەۆ تۇراتىن اقسۋ قالاسىنا حابارلاسادى. اعامىز قالاداعى قارتتار ۇيىندە قىزمەت جاسايدى.
– اتى-ءجونىنىڭ تابىلعانىنا قۋانعانىمىزدى ايتساڭىزشى! قۋانىشتىڭ كوز جاسى, اتامىزدى ءتىرى قارسى الاتىنداي كۇي كەشتىك ءبارىمىز.ۇيدە ءبىر كۇن دە جۇرە الماي, دەرەۋ جينالىپ جولعا شىعىپ كەتتىم. مايدان جولى باعىتىندا تۇسىنىستىك تانىتقان جەرگىلىكتى, وبلىستىق اكىمدىكتەرگە, وبلىستىق مۇراعاتتار, قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسىنا راحمەت. نيكولسكي دەگەن سەلوعا جەتكەنشە جۇرەك ءدۇرس-ءدۇرس سوقتى. اتام جاتقان جەر دەپ قاتتى تولقىپ كەلدىم. سوزبەن ايتۋ دا, جەتكىزۋ دە مۇمكىن ەمەس مۇنداي ءساتتى. ءومىر بويى ىزدەۋمەن وتكەن ءۇمىت وتى وسىلاي جاندى. جاز ايى, وتكەن جىلدىڭ 16 ماۋسىمىن ەشقاشان ۇمىتپاسپىن. ال 9 مامىرعا بارۋعا مۇمكىندىك بولماي قالدى. تۋعان جەرى تەگىستىكتەن ءبىر ۋىس توپىراق ءتۇيىپ الا شىققان ەدىم. باۋىرلاستار زيراتىنا اپارىپ تۋعان اۋىلىنىڭ ءبىر ۋىس توپىراعىن سالدىم. باسىنا تاس بەلگى قويدىم. قۇران وقىپ, رۋحىنا باس ءيدىم. تالاي جىل بويىڭدى قىسىپ, جۇرەك اۋىرتىپ, كۇن سايىن كۇرسىنتىپ مازا بەرمەي جۇرگەن اۋىر, ءبىر تىلسىم اسەر الىسقا ۇشىپ كەتكەندەي بولدى. اتام دا ءبىزدىڭ ءبىر كەلەتىنىمىزدى كۇتىپ جاتقانداي ەكەن عوي, – دەيدى جولدىباي اعا.
قازاق ءۇشىن ءبىر ۋىس توپىراق, امانات, تاعزىم, ۇرپاق جالعاسى, اتالار جولى دەگەن ۇعىمدار ماڭگىلىك. وسى ۇعىمداردىڭ ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىزدىڭ جۇرەك تورىنەن ورىن العانى سوعىستا قۇربان بولعان اتالار ەسىمىن جاڭعىرتتى. ال ىزدەلمەي, ءىز-ءتۇزسىز كەتكەن, ىزدەسە دە تابىلماي, تۋعان-تۋىسقاندارى تابا الماي جۇرگەن قانشاما بوزداق قالدى الىستا...
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى,
قاشىر اۋدانى
