پاتەر جانە جارتى ميلليون تەڭگە

ءوڭىر باسشىسى وسكەمەن مەن سەمەي قالالارىنداعى ارداگەرلەردىڭ ۇيلەرىندە بولدى ۇلى جەڭىستىڭ 71 جىلدىق مەرە­كەسىنە وراي شىعىس قازاقستاندا ءار سوعىس ارداگەرىنە 500 مىڭ تەڭ­گەدەن سىياقى بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان بولاتىن. وسى ورايدا, ۇلى جەڭىس كۇنى قارساڭىندا مايداندا ەل مەن جەر ءۇشىن قان كەشكەن ءار ارداگەرگە 500 مىڭ تەڭگەدەن سىياقى تابىس ەتىلدى. ياعني, وبلىستىق بيۋدجەتتەن ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 438 مۇگەدەگى مەن قاتىسۋشىسىنا 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ءبىر رەتتىك تولەماقى بەرىلدى. سونداي-اق, بۇل قارجى قالا مەن اۋدان اكىمدىكتەرىنىڭ بيۋدجەتىنەن تولىقتىرىلىپ وتىر. بيىل ءوڭىر بويىنشا 11 مايدانگەر-ارداگەردىڭ ءۇيى جوندەۋدەن ءوت­پەك. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاتى­سۋ­شىلارىنا تەڭەستىرىلگەن ازاماتتار دا نازاردان تىس قالمايدى. وبلىستا ولاردىڭ سانى 1535 ادامدى قۇرايدى. سونداي-اق, 26 946 تىل ارداگەرى بار. مەرەكە قارساڭىندا وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىنان ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىن قۇتتىقتاپ, مايدانگەر قارتتارعا جارتى ميلليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتتارىن تابىس ەتتى. ال ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى اناستاسيا سۆەتوچەۆاعا پاتەر سىيلادى. – سىزدەر ەلىمىزگە بەيبىت ءومىر, باقىت پەن قۋانىش سىيلادىڭىزدار. سىزدەرمەن كەزدەسۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش. دەندەرىڭىزگە ساۋلىق, وتباسىلارىڭىز بەن نەمەرە-شوبەرەلەرىڭىزگە اماندىق تىلەيمىن! ەلىمىزدە ءاردايىم بەيبىتشىلىك بولسىن! – دەدى د.احمەتوۆ. پاتەر كىلتىنە يە بولعان اناس­تاسيا پاۆلوۆنا 1922 جىلى كۇر­شىم اۋدانىنىڭ بۋدەنوۆكا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1942 جىل­دىڭ مامىرىندا كەڭەس اسكەرى قاتارىنا شاقىرىلىپ, لە­نين­گراد قالاسىنىڭ 26-شى قى­زىل تۋلى جەكە بايلانىس پول­­كىندە بو­رىشىن وتەيدى. لەنينگراد قا­لا­سىن فاشيستەردىڭ قور­شا­ۋى­نان بوساتۋ وپەراتسيالارىنا قاتى­سادى. كەسكىلەسكەن شايقاستاردا قايسارلىق تانىتقان بويجەتكەن I دارەجەلى « ۇلى وتان سوعىسى» ور­دەنىمەن, «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن» جانە «لەنينگرادتى قورعا­عانى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان. جاۋىنگەر قىز سوعىستان كەيىن لەنينگرادتىڭ مونتاجداۋ تەح­نيكۋمىنا وقۋعا ءتۇسىپ, ونى ويداعىداي اياقتاعاننان كەيىن تۋعان جەرىنە ورالدى. قۇرىلىستا شەبەر, پروراب بولدى. بەلسەندى قوعامدىق جۇمىس اتقارىپ, قالالىق كەڭەسكە دەپۋتات بولىپ سايلاندى. توقساننىڭ تورتىنە كەلگەن اناستاسيا سۆەتوچەۆا: «جىل سا­يىن­ سوعىس ارداگەرلەرىنە قۇرمەت كورسەتىپ جاتقان بۇگىنگى ۇرپاققا ريزامىن. بيىلعى 9 مامىر مەرەكەسى مەن ءۇشىن ەرەكشە بولدى. پاتەر سىيلاپ, جاقسىلىق جاساپ جاتقان پرەزيدەنتىمىزگە ۇلكەن راحمەتىمدى ايتامىن», – دەدى. ءوڭىر باسشىسى ودان كەيىن سالتاناتتى جيىنعا كەلە الماعان قۇرمەت راحيموۆ, پاۆەل ياششەنكو جانە ءابىلماجىن بايجۇمانوۆ سىندى ارداگەرلەردىڭ ۇيلەرىنە بارىپ, ارنايى قۇتتىقتادى. قا­ريالار ءوز كەزەگىندە حال-جاع­دا­يىن بىلگەن وبلىستىڭ باسشى­سىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, وزدەرىنىڭ تۇرمىس جايى مەن دەن­ساۋلىقتارى تۋرالى اڭگىمەلەدى. ءار ارداگەردىڭ وزىندىك جەڭىس تا­ريحى بار. اقساقالدار شەرتكەن سىردان ارداگەرلەر شاڭى­راعىنداعى سىلدىرلاي جار­قىراعان وردەن-مەدالداردىڭ قانداي قيىندىقپەن, قانشاما قۇرباندىقپەن كەلگەنىن بىلۋگە بولادى. ماسەلەن, قۇرمەت راحيم ۇلى 3-ءشى بەلارۋس جانە 1-ءشى بالتىق مايداندارىندا كە­نينگسبەرگ قالاسىن الۋعا, بەلو­رۋسسيا مەن ليتۆانى ازات ەتۋگە قاتىسقان. جەڭىس كۇنىن كەنينگسبەرگ قالاسىندا قارسى العان. پاۆەل الەكساندروۆيچ بولسا, ماسكەۋ قورعانىسىنا قاتىسقان مايدانگەر. ول كسرو باس شتابىنىڭ تاپسىرماسىمەن ماسكەۋدى قورعاۋ بويىنشا قۇرىلعان جەدەل جاساق قۇرامىندا قىزمەت ەتتى. 1942 جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا لەنينگراد تۇبىندەگى شايقاستارعا قاتىستى. لەنينگراد مايدانى جانە كالينين مايدانىنداعى رجەۆ تۇبىندە ەكى مارتە جارالاندى. جەڭىستى ۆەنگريادا قارسى الدى. اسكەري ەرلىگى ءۇشىن « ۇلى وتان سوعىسى», «جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ» وردەندەرىمەن, «ماسكەۋدى قورعاعانى ءۇشىن» جانە «جۋكوۆ» مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى. مەرەيتويلىق مەدالدارى دا جەتەرلىك. ال ءابىلماجىن بايجۇمانوۆ 1942 جىلى قىركۇيەك ايىندا كەڭەس ارمياسى قاتارىنا شاقى­رىل­عان ەكەن. ماسكەۋ تۇبىندەگى زا­گورسك قالاسىندا قىزمەت ەتىپ, دايارلىقتان وتكەن اسكەر تارا­تىلعاننان كەيىن مارشال روكوس­سوۆسكيدىڭ باستاۋىمەن بەلورۋس­سيانى ازات ەتۋگە قاتىستى. 1944 جىلدىڭ سوڭىندا قاتتى بومبا­لاۋعا ۇشىراعان ليتۆاعا دەيىن جەتىپ, جان بەرىسىپ, جان الىسقان ۇرىستاردىڭ بىرىندە اۋىر جارا­لاندى. وسىلايشا, ول ۇلى جە­ڭىس­تى اسكەري گوسپيتالدا قارسى العان ەدى. « ۇلى وتان سوعىسى» وردە­نى­مەن, «بەرليندى العانى ءۇشىن», «گەر­مانيانى جەڭگەنى ءۇشىن», «جۋ­كوۆ», «ليتۆانى ازات ەتكەنى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى. وسكەمەندەگى شارادان كەيىن وبلىس باسشىسى ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس ارداگەرلەردى قۇتتىقتاۋ ءۇشىن سەمەيگە باردى. قالا اكىمى ەرماك ءسالىموۆ جانە دەپۋتاتتار, قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرىمەن بىرگە ارداگەرلەردىڭ ۇيىنە بارىپ, ارنايى قۇتتىقتادى. سەمەيلىك قالياسقار ىسقاقوۆ – جاستايىنان سوعىسقا اتتانىپ, ەل قورعاعان جاۋجۇرەك جاۋىنگەرلەردىڭ ءبىرى. 1941 جىلى مەكتەپ بىتىرىسىمەن سوعىسقا اتتانعان ول ماسكەۋدى قورعاۋعا قاتىسادى. 3-ءشى بالتىق مايدانىندا, 1-ءشى ۋكراينا مايدانىندا ەرلىكپەن كوزگە تۇسكەن. ءى دارەجەلى « ۇلى وتان سوعىسى» وردەنىمەن ەكى رەت جانە ءىىى دارەجەلى «داڭق وردەنىمەن» ماراپاتتالعان. سونداي-اق, وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ 101 جاستاعى اردا­گەر نيكولاي ۆەرەششاگيندى قۇتتىق­تا­دى. نيكولاي ۆەرەششاگين ارميا قاتارىنا شاقىرىلىپ, اسكەري مىندەتىن وتەپ جۇرگەن كەزدە سوعىس باستالىپ كەتىپ, ەلىنە قايتا الماي قالادى. اسكەري-اۋە قورعانىستارى باتالونىنىڭ قۇرامىندا بولىپ, ۋكراينا, باتىس مايداندارىندا سوعىسقان. ۆەنا, بۋداپەشت قالالارىن ازات ەتۋگە اتسالىسقان. وبلىس اكىمى ارداگەر ولگا يانچۋكتىڭ شاڭىراعىندا دا بولدى. وسىلايشا, شىعىسقازاق­ستان­دىقتار ۇلى جەڭىستىڭ كەزەكتى مە­رەكەسىن كەڭىنەن اتاپ ءوتتى. بىل­تىر جەڭىستىڭ 70 جىلدىق مەرەيتو­يى­نىڭ قۇرمەتىنە ارناپ اشىلعان veteran-vko.kz سايتى جۇمىسىن جالعاستىرۋدا. ينتەرنەت-پورتالدا سوعىسقا قاتىسۋشى جاۋىنگەرلەر مەن تىلداعى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى جونىندەگى مالىمەتتەر جانە ەستەلىكتەر, وبلىستاعى مۇراعاتتىق مەكەمەلەردىڭ ماتەريال­دارى ورنالاستىرىلعان. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان» شىعىس قازاقستان وبلىسى