07 مامىر, 2016

اسكەرگە اركىمنىڭ-اق بار تالاسى

1510 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
_20_00094سوڭعى كەزدەرى «جىگىتتىڭ كوبى اسكەرگە جارامسىز» نەمەسە  «اسكەرگە بارعىسى كەلمەيدى», «وتان الدىنداعى پارىزىن وتەۋگە قۇلشىنىس جوق»,  دەگەن سىڭايلى اڭگىمەلەر ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. ءتىپتى, «سول ءۇشىن اسكەردەن جالتارعاندارعا جازانى دا كۇشەيتىپتى» دەگەندى دە ەستىدىك. شىنىمەن, سولاي ما؟ جالپى, كوكتەمگى اسكەرگە شاقىرۋ ناۋقانى قالاي بولىپ جاتىر؟ بۇل سۇراقتاردى  قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى باس شتابى ۇيىمداستىرۋ-جۇمىلدىرۋ جۇمىستارى دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى – جاساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى امانتاي وسەرباەۆقا جولداعان ەدىك. – امانتاي سلامجان ۇلى, ەلى­مىزدە قازىر جاس ازاماتتار­دى كوك­­تەمگى مەرزىمدى اسكەري قىز­مەتكە شاقىرۋ ءجۇرىپ جاتقانى بەلگىلى. وسى جۇمىستىڭ بۇگىنگە دەيىن­گى قورىتىندىسىمەن ءبولىس­­سەڭىز. – 2016 جىلدىڭ 1 ساۋىرىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە 18 بەن 27 جاس ارالىعىنداعى جاس ازاماتتاردى مەرزىمدى اسكە­ري قىزمەتكە شاقىرۋ باستالدى. كوك­تەمگى شاقىرۋ ناۋقانى ماۋسىم ايىنا دەيىن جالعاساتىنىن ايتا كەتەيىك. ياعني, ناقتى قورى­تىندىسىن ايتۋ ءۇشىن ناۋقان ءالى اياقتالعان جوق. 1 ءساۋىر مەن 3 ما­­­مىر ارالىعىندا كەلىپ ءتۇس­كەن مالىمەتكە سايكەس, 9 مىڭعا جۋىق اسكەرگە شاقىرىلۋشىدان ىرىكتەلىپ, اسكەرگە 3500-گە جۋىق ازامات شاقىرىلدى. 500-گە جۋ­ىق اسكەرگە شاقىرىلۋشى جارامسىز دەپ تانىلدى. 1000-عا جۋىق ازامات كەيىنگە قالدىرىلدى. ىرىكتەۋدىڭ بارلىق كەزەڭىنەن وتكەن 3500-گە جۋىق جاڭادان شاقىرتىلعان بوزبالا اسكەري بولىمدەرگە جونەلتىلدى. ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى شەكارا قىزمەتىنە – 2500, قارۋلى كۇشتەرگە – 700, مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنە 300-گە جۋىق ازامات ىرىكتەلدى. – اسكەرگە شاقىرتۋ الا­­تىن 18 بەن 27 جاستاعى ازاماتتاردىڭ اراسىندا اسكەرگە وتەتىندەر كوبىنە 20-21-دەگىلەر. ماسەلەن, 27 جاستاعى جىگىتتىڭ «اسكەرگە كەتىپ بارا جاتىرمىن» دەگەنىن ەستىمەپپىن. وسىندايدا جالپى اسكەرگە شاقىرۋ جاسىن 27  ەمەس, ودان گورى تومەندەتۋگە بولماس پا ەدى دەگەن  وي كەلەدى. بۇلاي دەۋىمە ءبىر سەبەپ, جاسىندا جارامسىز بولعان جىگىت, جاسى ۇلعايعاندا دا جارامدى بولۋى ەكىتالاي عوي. قايتا, وسى جاسى ۇلعايعاندار كوميسسيادان وتۋگە ۋاقىتىندا كەلمەي, ءبىراز ماسەلە تۋىنداپ جاتادى. كوبىسىنىڭ جۇمىسباستى نەمەسە بالالى-شاعالى بولاتىنى تا­عى بار. – ءسىزدىڭ «اسكەرگە شاقىرۋ جاسىن 27-گە دەيىن ەمەس, ودان گورى تومەندەتۋگە بولماس پا ەدى» دەگەن پىكىرىڭىزگە توقتالسام, اسكەرگە شا­قىرىلاتىن ازاماتتاردىڭ جاس ارالىعى «اسكەري قىزمەت پەن ءاس­كەري قىزمەتشىلەردىڭ ءمار­تەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ زاڭىنا سايكەس بەكىتىلگەن. ءبۇ­گىندە ءاس­كەرگە شاقىرىلۋشىنىڭ جاسىن تومەندەتۋ ماسەلەسى قاراس­تىرىلىپ جاتىر. وزدەرىڭىز بىلە­سىزدەر, كوبىنە-كوپ 20-21 جاستاعى جىگىتتەر ىرىكتەلىپ الىنادى. ماسەلەن, 22 جاستان اسقان ىرىكتەۋدەن وتە الماي, اسكەرگە قابىلدانباي قالعان ازاماتتار اقىلى تۇردە اسكەري دايارلىقتان ءوتىپ, اسكەري بيلەت الۋعا بولادى. مۇنداي دا مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلعان. – قازىرگى كۇنى اسكەردەن جال­تا­­راتىندار كوپ پە؟ ءوزىڭىز ءبى­لە­تىندەي, وتكەن جىلدان بەرى ءاس­كەردەن جالتارعاندارعا جازا كۇشەيدى. وسى جايىندا كەڭىرەك توقتالساڭىز؟ – قازىرگى ۋاقىتتا شاقىرتۋ پۋنكتىنە ءوز ەركىمەن كەلۋشىلەردىڭ سانى كۇننەن-كۇنگە ارتا تۇسكەنىن زور قۋانىشپەن ايتا الامىز. اسكەردەن ءارتۇرلى الەۋمەتتىك نەمەسە جەكە باسىنىڭ ماسەلەسى بويىنشا جالتارىپ, جەرگىلىكتى اسكەري باسقارۋ ورگاندارىندا ەسەپكە الۋ قاعيداتتارىن بۇز­عاندار بار, ارينە. الايدا, ءاس­كەري قىزمەتتەن جالتارعاندار جا­ۋاپقا تارتىلاتىن بولادى.  اسكەري قىزمەتتەن جالتارۋ مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل تولەۋمەن, نە وسىنداي مولشەردەگى تۇزەۋ جۇمىستارىمەن, نەمەسە ءبىر جىلعا دەيىن بوستاندىقتى شەكتەۋمەن, نە وسىنداي مەرزىمگە بوستاندىقتان ايىرۋمەن جازالانادى. ەگەر ءاس­كەرگە شاقىرىلۋشى تەرگەۋ ورگانى ءىستى سوتقا وتكىزگەنگە دەيىن ءوز ەركىمەن اسكەرگە شاقىرۋ پۋنكتىنە كەلسە, وندا ول قىلمىستىق جا­ۋاپ­كەرشىلىكتەن بوساتىلادى. ءاس­كەري قىزمەتتەن بوساتۋعا زاڭدى سەبەپتەرى بولماي جالتارعان ازا­ماتتارعا مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى نەمەسە ەڭبەكپەن تۇزەتۋ جۇمىستارىنا جىبەرىلەدى, ءتىپتى ءبىر جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىل­ۋى مۇمكىن. – وتكەن جىلدان بەرى قانشا جىگىتكە اسكەردەن جالتارعانى ءۇشىن ايىپپۇل سالىندى؟ – وتكەن جىلى ەسەپكە الۋ قا­عيداتىن بۇزىپ, ۋاقىتىندا جەر­گىلىكتى تىركەلگەن جەرى بويىنشا شا­قىرۋ پۋنكتىنە كەلمەگەنى ءۇشىن 5 مىڭعا جۋىق ازاماتقا ايىپ­پۇل سالىندى. الايدا, ەس­كەرتۋ, ءتۇسىندىرۋ باعىتىندا پرو­في­لاكتيكالىق جۇ­مىستار اتقارىلىپ جاتىر. – ەستۋىمىزشە, قازىرگى كۇنى اسكەردەگى جاعداي بۇرىنعىداي ەمەس, الدەقايدا جاقسارعان ءارى مەرزىمى دە ءبىر جىل عانا. وعان قوسا, اسكەرگە بارىپ كەلگەندەر­گە دە ەلىمىزدە ەرەكشەلىكتەر بار. ماسەلەن, جۇمىسقا ورنالاسۋىنا دا ارتىقشىلىقتار قا­راستىرىلعان. ال سوعان قا­راماستان, اسكەرگە بارعىسى كەل­­مەيتىندەر از ەمەس. مۇمكىن مۇنىڭ ءبىر سەبەبى اسكەردەگى قا­زىرگى جاعداي تۋرالى ناسيحات جۇمىستارىنىڭ ازدىعى بولار؟ –«اسكەرگە بارعىسى كەل­مەي­تىندەر از ەمەس» دەگەن پىكىرىڭىزگە كەلىسپەيمىن. كەرىسىنشە, جىلدان-جىلعا وتان الدىنداعى پارىزىن وتەيمىن دەگەن جاستاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. ءسوزىمنىڭ دالەلى رەتىندە ايتايىن, اسكەرگە شاقىرۋ پۋنكتتەرىنە بارىپ كورىڭىزشى, ىرىكتەۋدەن, مەديتسينالىق كوميس­سيادان ءوتىپ, اسكەرگە قابىل­دان­سام دەگەن جاستاردىڭ ۇمتى­لى­سىن كورىپ, ءوزىڭىز دە بۇل ءسو­زىمە كۋا بولاسىز. قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 36-بابىنا سايكەس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قورعاۋ – ونىڭ ءار ازاماتىنىڭ قاسيەتتى بورىشى» بولىپ تابىلادى. اسكەرگە بارىپ-كەلگەندەرگە زاڭ بويىنشا ەشقانداي ارتىقشىلىقتار قاراستىرىلماعان. الايدا, ءاس­كەري بيلەتى بار ازاماتتارعا قىز­مەت­كە ورنالاسۋ الدەقايدا جەڭىل كەلەدى. اسكەرگە شاقىرۋ بارىسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جەرگىلىكتى اسكەري باسقارۋ ورگاندارىمەن, اسكەري بولىمدەرمەن بىرلەسىپ, جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكە­مەلەرىندە قارۋلى كۇشتەردىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋعا جانە ءاس­كەري قىزمەتتى ناسيحاتتاۋعا با­عىت­­تالعان اسكەري-پاتريوتتىق ءىس-شارالار وتكىزىلۋدە. سونىڭ ءىشىن­دە, «اسكەرگە شاقىرىلۋشى كۇنى», «جاس اسكەر كۇنى», «ەرلىك ساباقتارى» سياقتى بىرنەشە اكتسيا­­لار ۇيىمداستىرىلدى. بۇگىندە جاستاردىڭ اسكەري بورىشىن وتەۋگە دەگەن ۇمتى­لىسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بار­لىق مەكتەپتەردە وتەتىن ال­عاشقى اسكەري دايىندىق سابا­عى اسكەري بولىمدەرمەن, اسكەري قىزمەتشىلەرمەن ءوزارا تىعىز بايلانىستا جۇرگىزىلەدى. قارۋ-جاراق تۇرلەرى تانىستىرىلىپ, جاۋىنگەرلىك دايارلىق ساباق­تارى وتكىزىلەدى. مۇنىڭ ءبارى بوز­بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تۇسۋدە. – وتان قورعاۋشى كۇنى­نە وراي قانداي شارالار ۇيىم­داستىرىلۋدا؟ – 7 مامىر – وتان قورعاۋشى كۇنىنە وراي قورعانىس مينيستر­لىگىنىڭ باستاماسىمەن اۋقىمدى اسكەري-پاتريوتتىق جانە مادەني-بۇقارالىق شارالار وتەدى. اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭى­رىندە اسكەري سالتاناتتى ساپقا تۇرۋ, «ماڭگىلىك ەل تۇعىرى – قۋاتتى ارميا!» تاقىرىبىندا اشىق ەسىك كۇندەرى, قارۋلى كۇشتەر اسكەري قىزمەتشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن ەرلىك ساباق­تارى, قورعانىس مينيسترلىگى ورتالىق وركەسترىنىڭ كورسەتىلىمى, مەرەكەلىك كونتسەرتتەر جانە وزگە دە اۋقىمدى مەرەكەلىك ءىس-شارالار جوسپارلانۋدا. اڭگىمەلەسكەن دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار