«بەرەكەنى كوكتەن تىلەگەنشە, ەڭبەك ەتكەن جەردەن تىلە»

ەرتەرەكتە ۇلى اباي­دىڭ اكە­سى قۇ­نان­­باي ماڭايىن­داعى اۋىل­داردىڭ جەرىن اعا سۇل­تاندى­عىن پايدالانىپ, ءوز مەنشىگىنە الىپ قويۋعا تىرىسادى ەكەن. سوعان نا­زا­­لانعان اۋىلداسى: «قۇنەكە, ءبىر با­سىڭ­ىز­عا ءبارى جەتەدى. اتاق تا, داۋلەت تە بار. مومىنداردىڭ جە­رى­نە نەگە قىزى­عا­سىز؟» دەگەندە: «ءاي, سەن ءبىل­مەيسىڭ عوي. جان وسەدى, مال وسە­دى, ال جەر ءوس­پەي­دى عوي», دەپتى دەيدى. سول قۇنانباي اق­­­ساقال ايت­قانداي, ۇلان-عايىر قازاق دالاسىنا باسقا جاق­تان جەر قوسىل­مايدى. ول – وسى ەلدە تۇراتىن بارلىق حا­­لىق­تاردىڭ ىرىسى. جەرگە باي­لا­­نىستى وزەكتى پىكىرلەرىن ايتىپ جاتقان ازاماتتاردى جاقسى ءتۇ­سىنەمىز. كەيبىر اران­داتۋشىلاردىڭ ايتىپ جۇرگەنىن­دەي, جەرىمىزدىڭ شەتەل ازاماتتارىنا ساتى­لاتىندىعى قيسىنعا كەلمەيدى. جاپ­تىم جالا, جاقتىم كۇيە عانا. ال جال­عا بەرىلەتىندىگى بۇل باسقا ماسەلە. قازىر دۇنيە­جۇزىلىك داعدارىستىڭ كۇشىنە ءمىنىپ تۇرعان كەزى. كوپتەگەن الىپ كاسىپورىندار قارجى جەتىم­سىزدىگى, تاۋارلارىنىڭ نارىقتاعى باعا­سى­نىڭ تومەندەۋى, سۇرانىس ازدىعى سەبەپتى جابىلىپ قالىپ جاتىر. الەمگە ايگىلى مۇناي وڭدەۋ كونتسەرندەرىنىڭ ءوزى ونداعان مىڭ ازاماتتارىن قىسقارتتى. وسىنداي جاعدايلاردىڭ ءوز ىشىمىزدە بولىپ جاتقاندىعى جاسىرىن ەمەس. ال جەر-انا – ادامزات بالا­سى­نىڭ اسى­راۋ­شى­­سى. اۋىل شار­ۋا­­شىلىعى­نا ۇكى­­مەت ۇلكەن جە­ڭىل­دىكتەر بەرىپ جاتىر. قازىر قا­لا­دا كاسىپ تاۋىپ وتباسىن اسىراي الماي جۇرگەن جاستار اۋىلعا ورالىپ, ەگىن ەگىپ, مال باعىپ شارۋاسىن جاساپ جاتىر. جەر كودەكسىندەگى جاڭا وزگەرىستەر سول اۋىل­داعى اعايىنعا وتە قولايلى. جەر ساتىلسا شەتەل­دىكتەرگە ەمەس, ءوزىمىزدىڭ اعايىنعا عانا ساتىلادى. ءوز جەرى, ولەڭ توسەگى بولعان سوڭ ەلباسى ايت­قانداي, نەم­قۇراي­لى قارامايدى, بار ىنتا-جىگەرىمەن جۇمىس جاسايدى. قازىر حالىققا جۇ­مىس كەرەك. بوس تۇرعان جەر­لەر حالىق يگى­لىگى­نە, ءال-اۋقاتىنا جۇ­مىس جاساۋى كەرەك. حالقى كوپ, جەرى از دەيتىن ءبىزدىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ وزىندە پايدالانىلماي جاتقان بوس جەرلەر كوپ. جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ انىقتاۋى بويىنشا, وبلىستا 315 مىڭ گا بوس جەر انىقتالىپتى. ولاردىڭ 63 مىڭ گەكتارى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلعان. كوپتەگەن ىقپالدى ازاماتتار كەزىندە مىڭداعان گەكتار جەرلەردى وزىنە قاراتىپ العان. نە ءوزى جۇمىس جاسامايدى, نە وزگەگە بەرمەيدى. وسىنىڭ بارىنە توقتام كەرەك. جەر كەتپەنىن ارقالاعان ديقان, ءتورت ت ۇلىگىن ورگىزگەن شارۋاعا بەرىلۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقتىڭ دالاسى – حالىقتىڭ مەن­شىگى» دەدى. ەلباسىمىز كەڭ-بايتاق جەرىمىزگە بىرەۋ كوز سۇعىن قاداماس ءۇشىن سەگىز جىل كورشى ەلدەرمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, شەكارامىزدى شەگەندەدى. ەندى سول جەردى يگەرۋ شارۋالارعا وڭاي بولسىن دەپ جەر كودەكسىندەگى وزگەرىستەردى ماقۇلدادى. ەندەشە, ەلىمىزدىڭ كەلەشەگى كەمەل بولۋىن ويلايىق. بورانبەك شۇكىربەكوۆ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى