ءار عاسىردىڭ ءاي بارەكەلدى, دەگىزەتىن جاقسىلىعى دا, جاڭالىعى دا, وزىق ويلى ازاماتى دا, كەلبەتتى كەمەل ۇلدارى دا, سونىمەن قاتار, زالالدى زاپىرانى دا بولماي قويماعان. جىلدار جىلجىپ, ۋاقىت وتە كەلە ونىڭ ءبارى تاريحقا اينالادى. جاقسىسى ۇرپاقتاردىڭ جادىندا جاڭعىرادى. زالالدىسى قۇمعا سىڭگەن سۋداي قۇردىمعا كەتەدى. وعان ارعى-بەرگى تاريحتى زەردەڭنەن وتكىزسەڭ, كوزىڭ جەتەدى. ونى كورگەن, كۋا بولعان تولقىن-تولقىن ۇرپاقتىڭ ءىزىن كەيىنگى جاس باسادى. سونىمەن, ءومىر ارقاۋى ۇزىلمەي الگى تولقىن-تولقىن الدىڭعىنىڭ جولىن كەيىنگىلەر ۇزەڭگى قاعىستىرىپ ءجۇرىپ, العا قويعان ماقساتتىڭ ارناسىندا ارماندارىن تابىستىرىپ, ءسان-سالتاناتتى جالعايدى. ءومىر دامۋىنان, قوعام جاڭعىرۋىنان قالمايدى. بۇل – الىمساقتان كەلە جاتقان ءداستۇر. ونداي ءداستۇردىڭ ونەگەلىسىن دە, ءورىسسىزىن دە قازاق باستان وتكەرۋدەي وتكەرىپ كەلگەن. تالاي شاتتىقتىڭ شاراپاتىن ءبىلىپ, تاعدىرى تالكەككە ءتۇسىپ, تارىداي شاشىلعان شاققا دا, شاراسىز كۇن كەشىرگەن شاتاققا دا ۇرىنباي قالعان جوق. بىراق قايسارلىعىمەن بارىنە ءتوزدى, توتەپ بەردى. ۇلتتىق رۋحىن جوعالتپادى.
ءسويتىپ, ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىگىنە قازاق ەلى عاسىرلار توعىسىندا قولىن جەتكىزدى. سودان بەرى دە شيرەك عاسىرعا تاياۋ ۋاقىت وتە شىققان ەكەن. بۇگىنگى قازاق ءۇشىن وسى تاۋەلسىزدىكتەن اسقان شىڭ دا, شىنار دا, باقىت تا, بايلىق تا, كيە دە جوق. تەك بار قازاق وسىنى ۇقساق, تۇسىنسەك, تۇيسىنسەك بولعانى.
بۇلاي دەگەنگە نە سەبەپكە كەلسەك, وتكەن عاسىرداعى وزگەلەردىڭ قاتارىندا حالقىمىزدىڭ باسىنان وتكەرگەن ءبىر قيلى كەزەڭى – ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ەدى. سول سۇراپىل سوعىستىڭ ءۇنى وشكەلى دە 70 جىلدان استى. ايتسە دە, قالدىرعان قاسىرەتىنەن ءالى تولىق ارىلدىق دەپ ايتا الماساق كەرەك.
بيىلعى ۇلى جەڭىس كۇنى قارساڭىندا قازاقتىڭ تاعى ءبىر ارىس ۇلى تۋرالى تىڭ دەرەك قولعا ءتيىپ, سونى قالىڭ جۇرتقا جەتكىزبەك نيەتتەمىز. وسى ارادا, وسى سۇراپىل سوعىس تۋرالى كەيدە ۇشقارى پىكىر ايتىلىپ قالىپ جاتادى. دەگەنمەن, تورتكىل دۇنيەنى اشسا الاقانىندا ۇستاۋدى ماقسات ەتكەن ۇستەم كۇشتەن قايىر كۇتۋگە بولا ما؟ ونداي نيەتىن قۇداي قاراقتاعاندى ورداسىندا تالقانداماسا, ارانى اشىلا بەرەرى ءسوزسىز. وندايلار الىس-جاقىندى باسىپ-جانشۋعا, قۇل ەتىپ ۇستاۋعا قۇلشىنباي تۇرا المايدى. بۇل ايتقانىمىزعا ساباق بولار ءبىر دالەل كەلتىرە كەتسەك دەيمىز. ۇلتى مەن جۇرتىنىڭ تىلەكشىسى بولعان ايتۋلى قازاق مۇستافا شوقاي نەمىس باسقىنشىلارىنىڭ قولىنا ءتۇسىپ, لاگەرگە قامالعاندا وعان جەندەتتەر كەڭەس اسكەرىنە قارسى كۇرەس دەگەن كورىنەدى. سوندا ول تەك تۇركىستاندى عانا بىلەتىنىن ايتىپتى. نەمىس بيلىگى باسىپ العان شىعىس ەلدەرى تۋرالى ارنايى مينيسترلىك قۇرىپ, تۇتقىندارمەن اينالىساتىن كوميسسيا جاساقتاعانى بەلگىلى. سونىڭ قۇرامىنا ۇلتىنا قاراي جەتى ادامدى تارتىپتى. مۇسىلمان جانە تۇركىتەكتەس تۇتقىندارمەن بايلانىس جۇمىسى شوقايعا تاپسىرىلعان. مۇستافا سوندا ءجۇرىپ ناتسيستەردىڭ ورتا ازياعا دەگەن كوزقاراسىن بىلمەك بولعاندا ولار «تومەنگى ساتىداعى ازياتتار توبى», سلاۆيانداردان دا تومەن ءناسىل, ءتىپتى, «ماق ۇلىق» دەپ بىلەتىنىن سەزدىرگەندە حالقىمىزدىڭ ارىسى تاۋەلسىزدىگىن الماعان حالىق قاي كەزدە دە ۇستەمدىكتەن قۇتىلمايتىنىنا كوز جەتكىزىپ, ۇلتتى مۇراتقا جەتكىزەتىن تەك تاۋەلسىزدىك دەگەن وسيەت قالدىرىپتى. زايىبى مارياعا جازعان حاتىندا: «مىنا سۇمدىقتى كورگەنشە ولگەنىم ارتىق ەدى», دەپتى. سول قايسارلىعى جۇمباق ولىمىنە سەبەپكەر بولعانداي.
الداعى جۇرەر جولىڭدى مەجەلەي وتىرىپ, ارتىڭا كوز سالۋ, جاقسىڭدى كورسەتىپ, جوعىڭدى تۇگەندەۋ, قيلى تاعدىردا دەرەكسىز كەتكەن اسىلىڭ بولسا ءۇمىتتىڭ وتىن وشىرمەي, ءىز كەسىپ ىزدەۋ, ءوزىڭ ونى ورىنداي الماساڭ ۇرپاعىڭا امانات ەتىپ تاپسىرۋ – تەكتىلىكتىڭ بەلگىسى. وسىنىڭ ءبىر ادەمى ۇلگىسى تومەندە باياندالادى.
بۇل جولعى اڭگىمە بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, كىسىلىگى مەن كىشىلىگى ءار كەز تەڭ تۇسەتىن, مەنمەندىكتەن ادا, كەۋدەمسوقتىعى كەم, الدىڭعى تولقىنعا ىزەتتى ءىنى, كەيىنگىگە ءىلتيپاتى مول اعا, الدىنا كەلگەننىڭ بەتىنە جەل بولىپ تيمەيتىن, قولىنان كەلگەنشە كومەك بەرىپ كوڭىلىن تاباتىن, اتالى ءسوزدى ۇعىپ, باتالى سوزگە ۇيتىن سەرىك ۇمبەتوۆتىڭ 70 جىلدان كەيىن دەرەگى تابىلعان ناعاشى اعاسى جايلى ەدى. «ناعاشى اتام ىسقاقباي مەن ناعاشى اپام ءسابيپا, ارتىندا قالعان جالعىز قارىنداسى مەنىڭ شەشەم كوكەن: «كەبەنەك كيىپ كەتىپ ەدى, كەلەر», دەپ ۇمىتتەرىن ۇزبەي ءجۇرىپ ومىردەن وزدى. ءبىز دە قاراپ جاتپادىق. بىراق ناعاشىمىز تۋرالى دەرەكتەردى, جەرلەنگەن جەرىن تابۋ – نەمەرەسى داۋرەننىڭ ەنشىسىنە ءتيىپتى. بۇعان دا تاۋبە كەلتىرەمىز. «بار جاقسى» دەگەن ءسوز وسىندايدا شىققان-اۋ, شاماسى», دەيدى سەرىك ابىكە ۇلى تولقىندى ۇنمەن تولقىپ وتىرىپ.
70 جىلدان كەيىن اتاق-داڭقى داۋىرلەپ, رۋحى ساعىمنان ارىلىپ, اقيقاتتىڭ اق جەلكەنىن جەلبىرەتىپ جەتكەن سول ارىس ۇل – نۇرمان ىسقاقباي ۇلى تۋعانباەۆ بولاتىن. ول الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانىنىڭ اققاينار اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتەن كەيىن الماتى قالاسىنداعى ۇشقىشتار دايىندايتىن ۋچيليششەگە ءتۇسىپ, ونى ۇزدىك ءبىتىرىپ شىعادى. 1939 جىلى وبلىستىق اسكەري كوميسسارياتتىڭ شاقىرۋىمەن وتان الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىن وتەۋگە اتتانادى. وندا دا العىرلىعىمەن العى شەپتەن كورىنىپ, كوك ءجۇزىنىڭ اپشىسىن قۋىرعان تەمىرقانات اسكەري ۇشاقتى تىزگىندەپ, سىناقتان سۇرىنبەي ءوتىپ جۇرەدى. ءسويتىپ, شىڭدالا بەرەدى. ۇكىلەگەن ۇمىتىنە, اڭساعان ارمانىنا جەتۋ جولىندا تالپىنعان تالانتتى جاستىڭ سول ۇمتىلىسىن بۇرق ەتكەن سۇراپىل سوعىس ءورتى بۇزادى. العاشىندا بۇل الاپات جۇرتتىڭ ۇرەيىن ۇشىرعانمەن, ارتىنان «نامىس ەرلىككە جەتكىزەر, ەرلىك ەلدىككە جەتكىزەر» (باۋىرجان مومىش ۇلى) دەپ قايراتىنا مىنگەن ازاماتتار ءجىگەرلەنىپ, «تاياقتان تايسالماساڭ, سەمسەردەن سەسكەنبەسەڭ – جەڭدىم دەي بەر» (باۋىرجان مومىش ۇلى) دەگەن ۇلكەن-كىشى ەس جيىپ, بوي تىكتەپ, جۇمىلىپ جۇدىرىق بولادى.
ەل باسىنا سونداي سىن تۋعان ساتتە 21 جاستاعى نۇرمان ىسقاقباي ۇلى «مايدان ەتىپ دۇنيە ءتورىن, تەمىر گۇرزى قاقتاپ وتقا, جەكپە-جەك كەپ ءومىر, ءولىم, سوققىلاسىپ جاتقان جوق پا؟» دەپ قاسىم اقىن (امانجولوۆ) تاپ باسىپ ايتقانداي, الاساپىران مايدان شەبىنەن تابىلادى. بۇل 1941 جىلدىڭ شىلىڭگىر شىلدەسى ەكەن. 2-ءشى گۆارديالىق چەرنيگوۆ-رەچيتسسك قىزىل تۋلى شابۋىلداۋشى اۆياتسيا ديۆيزياسىنا قاراستى 79-شى موزىرسك گۆارديالىق شابۋىلداۋشى اۆياتسيا پولكىنىڭ اسكەري ۇشقىشى رەتىندە كوككە قىرانداي قالىقتاپ شىعىپ, يىرگەن ۇرشىقتاعى شۇيكەدەي جۇمىرلانىپ, شۇيىلگەندە جاۋدىڭ زارە-قۇتىن ۇشىرعانى تۋرالى دەرەكتەر مۇراعاتتاردا مولىنان ەكەن. ايتالىق, ورتالىق مايداننىڭ 23-ءشى گۆارديالىق اۆياتسيالىق پولكىندە ۋ-2 ۇشاعىمەن تۇندە 145 رەت اۋەگە كوتەرىلىپ, دۇشپان نىساندارىن بومبالاپتى. كۇندىز دە, تۇندە دە ۇشۋ تەحنيكاسىن ۇزدىك مەڭگەرگەن قايسار جان وتان الدىنداعى اسكەري تاپسىرمانى مۇلتىكسىز ورىنداپ وتىرعان. سونىڭ ناتيجەسىندە 1944 جىلى جاۋىنگەرلىك «قىزىل تۋ» وردەنىمەن ماراپاتتالىپتى. تالاي رەت ەنتەلەگەن جاۋدىڭ ەسىن اۋدارىپتى. ءبىر جولى قارسىلاستى 15 رەت بومبالاعاندا فاشيستەردىڭ ءارتۇرلى جۇكتەر مەن قارۋ-جاراقتار تيەگەن 18 اۆتوماشيناسىن, ەكى تەمىرجول ۆاگونىن جويىپ, تۇتقيىلدان ۇرعان بومبا جارىقشاقتارى ءتىلسىز ورتكە ۇلاسىپ, نەمىستەردى قاتتى السىرەتكەنى جايلى ماعلۇماتتار دا ەرەكشە ەستە قالادى. ونداعان جاۋ سولداتتارىن جەر جاستاندىرعانى جانە بار.
ماسەلەن, بەلارۋس مايدانىنىڭ بوبرۋيسك باعىتىنداعى شايقاستار كەزىندە 29 بومبا تيەلگەن يل-2 ۇشاعىمەن اۋەگە كوتەرىلىپ, ءتيىستى تاپسىرمانى تياناقتى دا مۇلتىكسىز ورىنداعان ەكەن. سونداي قايسارلىعى مەن قاھارماندىعى ءۇشىن كومانديرلەرى تاراپىنان بىرنەشە العىستارعا يە بولىپ, مارتەبەلى اتاقتاردى دا الىپتى. اش قاسقىرداي انتالاعان جاۋدى قارىس قادام باستىرماي, قادامىن اشتىرماي, جايراتىپ جۇرگەن جالىن جۇرەك جىگىت 1944 جىلدىڭ 5 تامىزىندا ۇشاعىنا قارسىلاستىڭ زەنيتتى ارتيللەرياسىنان اتىلعان سنارياد ءتيىپ مەرت بولادى. وتقا ورانعان اۋە كەمەسى تاپسىرمانى اياعىنا جەتكىزىپ بارىپ, جەرگە قۇلاپتى. بۇل تۋرالى ياو-000001 №59065 كۋالىكتە تايعا تاڭبا باسقانداي كورسەتىلگەن. ونىڭ ەرلىكپەن قازا تاپقانى جايلى №032050 تسيفرىمەن بەلگىلەنگەن قارالى حابار كىندىك قانى تامعان, بۇرىنعى «نوۆايا جيزن» كولحوزىندا تۇراتىن ءسابيپا تۋعانباەۆاعا تاپسىرىلعان. بۇل تۋرالى قارىنداسى كۇلماريا ىسقاقبايقىزىمەن وي ءبولىسكەنىمىز بار ەدى.
«ىسقاقباي اتامنان ءبىر ۇل, ءبىر قىز بولعان ەكەن. ۇلى نۇرمان قارعادايىنان قاجىرلى بولىپ ءوسىپتى. ۇشقىش بولۋدى ارمانداپتى. مەكتەپ بىتىرگەن جىلى ءبىر اۋىلدان 30 بالا ۇشقىش بولامىز دەپ ۋچيليششەگە بارىپتى. جالعىز ءوزى وقۋعا قابىلدانىپتى. وجەت باۋىرىم ونى دا ۇزدىك اياقتاپتى. ۇشقىش ماماندىعىن ەنشىلەپتى. اتام مەن اجەم ايتىپ وتىراتىن. قارالى قاعاز كەلگەندە ءبىزدىڭ نۇرمانىمىز گاستەللونىڭ ەرلىگىن قايتالاپتى دەيتىن. جاۋمەن تايتالاسىپ ءجۇرىپ ۇشاعى وتقا ورانعانى تۋرالى دەرەكتى ءجيى ەسكە الۋشى ەدى. كەيدە وزدەرىنىڭ سونداي ەرجۇرەك ۇل وسىرگەنىن ماقتان ەتەتىن, – دەپ اناسى كوكەن ءابىكە اكەسىنە تۇرمىسقا شىققاننان كەيىن كورگەن ءوزىن ناعاشى اتاسى مەن اناسىنىڭ باۋىرىنا ءۇش ايلىعىندا اپارىپ سالعانىن تىلگە تيەك ەتىپ, سول قاسيەتتى جانداردىڭ شاڭىراعىن شايقالتپاي, وتىن جاعىپ, ۇرپاق ءوسىرىپ جاتقانىن العان تارتىپ: «مەن ۇلدىڭ ورنىندا ءوستىم. اتاممەن بىرگە جاز بويى ءشوپ شابىس كەزىندە شالعى تارتتىم. ول كىسىلەر مەنى ەڭبەككە باۋلىدى. اكەم يمان جولىنداعى يماندى ادام ەدى. بار جيعان-تەرگەنىن الىپ, مەككەگە بەت الىپ, وعان جەتە المايتىنىنا كوزى جەتكەن سوڭ كيەلى تۇركىستانعا بارىپ, 40 مىڭ سومدى ۇلىنىڭ ارۋاعىنا ساداقا ەتىپ تاراتىپ قايتقانىن ايتىپ وتىراتىن. سول نيەتتەن بە ەكەن باۋىرىم رۋحىنىڭ ورتامىزعا ورالىپ جاتقانى. اققاينارلىقتار اتامنىڭ بويىندا ءبىر قاسيەت بار دەيتىن. ارابشا حات تانيتىن. قايعى مەن قۋانىش ءومىردىڭ ءبىرى – ءتورى, ەكىنشىسى – تابالدىرىعى دەپ وتىراتىن. ول كىسىنىڭ بويىنداعى سوپىلىقتى كەڭەس زامانىندا بۇركەمەلەپ كەلسەك, قازىر ول كيەلى قاسيەت تۋرالى اڭىزعا بەرگىسىز اقيقاتتاردى ايتىپ ءجۇر», – دەگەن كۇلماريا ىسقاقبايقىزى نۇرمان باۋىرى تۋرالى مىنانداي ءبىر ماعلۇماتتى دا ورتاعا سالدى. «اجەمنەن ەستىگەن مىنا ءبىر ءسوز ءالى كۇنگە دەيىن قۇلاعىمنان كەتپەيدى. سوعىستان جارالى بولىپ ەلگە قايتقان ءابدىقايىم دەگەن تۋىسىمىز ماسكەۋدەگى قازان ۆوكزالىنا ايالداپ: «وسىندا قازاق بار ما ەكەن؟» دەپ سۇراۋ سالىپتى. سوندا ءبىر ازامات نۇرمان تۋعانباەۆ دەگەن جىگىت وسىندا ءجۇر دەسە كەرەك. ىزدەپ بارسا, ول مايدانعا كەتىپتى. ءبىر بالا كوتەرگەن ءاپ-ادەمى كەلىنشەكپەن تىلدەسىپتى. جارىمىن دەپتى. قولىندا كوتەرگەن قىزى بار ەكەن. كەيىن ءبىر ايەلدەن ءبىزدىڭ ەلگە حات كەلىپتى. ول حاتتى شايقىز دەگەن جەڭگەمىزدىڭ اتاسى اناما وقىپ بەرگەن. حاتپەن بىرگە نۇرمان اعاممەن ايەلدىڭ قول ۇستاسىپ تۇرعان سۋرەتى دە جەتكەن. تانىسسام, بىلىسسەم دەپتى. سوعىستان كەيىنگى قيىن كەزەڭ عوي. جالعىزىنان ايرىلعان اتا-انام وعان كوپ ءمان بەرە قويماپتى. بىراق مەنىڭ كوز الدىمنان سول سۋرەت, ايەلدىڭ اننا دەگەن ەسىمى قۇلاعىمنىڭ كەتپەيدى. ۋاقىت وتە كەلە, زامان تىنىشتالعاندا انام تاعى ءبىر مايدانگەر ازامات نابيگە سول تۋرالى اڭگىمەلەپ ەدى. باۋىرىمنان كەلگەن حات پەن سۋرەتتى ەشكىمگە ۇستاتپاي ساقتاپ ءجۇرۋشى ەدى. امال نە, سونىڭ كوبىنەن اجىراپ قالدىم. ءبىر تاۋبە, دەيتىنىم, جالعىز باۋىرىمنىڭ دەرەگى تابىلدى. رۋحى قايتا ورالدى. ارمانسىز ادام بار ما, حات جولداعان ايەل ومىردەن وزعان شىعار. ال ونىڭ قولىنداعى قىز, ودان وربىگەن ۇرپاق بار ما ەكەن دەگەن ءبىر سۇراق كوكەيىمنەن كەتپەيدى. باۋىرىمنان كەيىن ۇرپاعى تابىلىپ جاتسا عوي. حات جازعان اننا قىزىنا نۇرماننىڭ اتىن بەرگەن شىعار», دەيدى.
نۇرمان تۋعانباەۆتىڭ ماسكەۋ ارحيۆىنەن تابىلعان دەرەگى بويىنشا ونىڭ نەمەرەسى داۋرەن سەرىك ۇلى جەرلەنگەن جەرىن ىزدەيدى. اقىرى, ول دا تابىلىپ وتىر. پولشانىڭ ۆارشاۆا قالاسى جۆيركي جانە ۆيگۋرى كوشەسىنىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان كەڭەس اسكەرلەرى مەن اسكەري تۇتقىندار جەرلەنگەن باۋىرلاستار زيراتىنداعى 115-ءشى بەيىتتى تاۋىپ, سوعان ارنايى بارىپ, اتاقونىسىنان توپىراق اپارىپ, قابىرىنە سالىپ «تۋعانباەۆ نۇرمان ىسقاقباي ۇلى (1920 – 05.08.1944)» دەگەن جازۋلى تاس قويىپ, ونى گۇلمەن كومكەرىپ, قۇران باعىشتاپ, بابا رۋحى الدىندا ازاماتتىق بورىشىن ادال اتقارىپ قايتىپتى. ناعاشىسىنىڭ باسىنان العان توپىراقتى ەلگە اكەلىپ, اكە-شەشەسىنىڭ قاسىنداعى ورىنعا قويىپ, اسىل بەينەسىن تاسقا سالىپ, ەرلىگىن قاشاپ جازىپ, ادەمى ەسكەرتكىش قويعانىن دا اتاپ ايتساق, ارتىق بولمايدى.
ءبىز نۇرمان ىسقاقباي ۇلىنىڭ نەمەرەلەرى داۋرەن, رۋسلانمەن وي بولىسكەندە ولار ءوز اتالارىنىڭ دا, ناعاشىلارىنىڭ دا ۇلى جەڭىسكە ۇلەس قوسقاندارىن ماقتانىشپەن ايتىپ, نەبىر قۇندى دەرەكتەردى العا تارتتى.
«ءبىز ەندىگى جەردە نۇرمان اتامىز تۋرالى وسى ىزدەنىستەرىمىزدى جالعاستىرا بەرەمىز. ول كىسىنىڭ اسكەري ۇشاقتى تىزگىندەۋ كەزىندەگى ەرلىكتەرى تۋرالى مالىمەتتەردى زەردەلەۋلى جالعاستىرامىز. ال ءوز اتامىز ابىكە دە مايداندا بولعان. جاساعان ەرلىكتەرى ءۇشىن ءى جانە ءىى دارەجەلى «داڭق», «وتان سوعىسى» وردەندەرىمەن, كوپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. جىر الىبى جامبىلدىڭ العاداي بالاسىمەن مايداندا بىرگە بولعانىن ءجيى ايتىپ وتىرۋشى ەدى. العادايعا سنارياد ءتيىپ, قايتىس بولعاندا ءوز قولىمەن جەرلەپتى», دەپ جىر جامپوزى جامبىلدىڭ: «الاتاۋدى اينالسام, العادايدى تابام با؟ سارىارقانى ساندالسام, ساڭلاعىمدى تابام با؟» دەگەن ولەڭ جولدارىن ەسكە ءتۇسىردى.
ءيا, وتكەن عاسىرداعى الاپات سوعىستان الار تاعىلىم از ەمەس. بۇرىن قان مايدانعا اتتانعان بوزداقتارىن ارتىندا قالعان جارى, بالاسى اعايىن-تۋىسى ىزدەسە, ەندى ونداي مىندەت ولاردان تاراعان ۇرپاققا جۇكتەلۋدە. سونىڭ ءبىرى, الدا ايتقان مايدانگەر ءومىرى مەن نەمەرەلەرىنىڭ يگى ءىسى دەر ەدىك. ەلباسىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى وسىنداي قاسىرەتتى الداعى ۋاقىتتا بولدىرماۋ ءۇشىن ۇسىنعان قۇجاتى دەپ بىلەمىز. بەيبىت ءومىردى سۇيگەن, نەبىر قيىن كەزەڭدەردى باستان وتكەرگەن جۇرتتار ونى قۇپتاپ جاتىر.
ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, اڭگىمە وتان قورعاعان سولدات تۋرالى بولعاندىقتان اقيىق اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ ۇلكەن فيلوسوفيالىق ويلاردان تۇراتىن «سولدات ءسوزى» دەگەن ولەڭىمەن تۇيىندەۋدى ماقۇل كوردىك. «ادامدار دوس. دوستى كەپ دوس اتپاسىن! وق سىندىرىپ ەگىننىڭ ماساق باسىن, سابيلەردى بەسىكتە قىراۋ شالىپ, كەمپىر-شالدىڭ كوزىنەن جاس اقپاسىن! ارۋلاردىڭ سامايىن اق شالماسىن, اسىل مۇرا – ماحاببات تاپتالماسىن! ەر-توقىمىن شوپاننىڭ تىشقان توناپ, ديقانشىنىڭ كۇرەگى داتتانباسىن! سوعىسپايمىز. سوعىسقا قارسىلارمىز, تىنىشتىققا جارالعان جارشىلارمىز. ءبىر كەزدە سەل بوپ اققان قىزىل قاننان, ءومىر ءۇشىن قالعان ءبىر تامشىلارمىز...».
سونداي تامشىلار مايداندا قاھارماندىق كورسەتكەن اتالارىنىڭ رۋحىن ءتىرىلتىپ, قابىرىنىڭ باسىنا تاس قويىپ, تۋعان جەرىنە ەسكەرتكىش تۇرعىزىپ وتىر. ەندەشە, گاستەللو ەرلىگىن قايتالاعان قاھارمان نەمەرەلەرىنىڭ مۇنداي ازاماتتىق تىرلىگى وزگەلەرگە دە ۇلگى بولارى اقيقات.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى,
جامبىل اۋدانى
