ءتيىمدى پايدالانا بىلگەنگە ءارى تابىس, ءارى ءورىس

ۇلتاراقتاي جەر – اتا-بابانىڭ نامىسى, قانى مەن تەرى سىڭگەن قاستەرلى دۇنيە. جەسىر داۋىنىڭ, مال داۋىنىڭ جاراسى جازىل­عانمەن, جەردەن قالعان جارانىڭ ورنى ەشقاشان جازىلماق ەمەس. ول جارا ارادا جىلدار ەمەس, عاسىرلار وتسە دە سىزداپ-سىر­قى­راۋىن قويمايتىن دەرت. مۇنىڭ ءبارىن ءار­بىر ەلدەردىڭ تاريحىنان كورىپ-ءبىلىپ كەلەمىز. ءتورت تارابى ۇلان-عايىر كەڭىس­تىك­كە ۇلا­ساتىن قازاق­تىڭ دارقان دالاسى – قازاق حالقىنىڭ ماڭ­دايىنا بىتكەن اسىل قۇندىلىق, باعا جەت­پەس بايلىق. بۇل جەر ءۇشىن قازاقتىڭ نە­­بىر اتپال ازامات­تا­رى قارۋ اسىنىپ, ات ءۇس­تىندە ءومى­رىن ءوت­كىز­دى. استى باي­لىق­قا تولى كيەلى دا­لا­ن­ىڭ ءۇستى تاتۋ-ءتاتتى ءتىر­لىك­تىڭ ۇياسى, بەرەكەلى ەلدىڭ تۇراعى. سوڭعى كەزدەرى ەل اراسىندا «جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلا­دى ەكەن» دەگەن قاۋەسەت اڭگىمە پايدا بول­دى. ار­تىن­شا, ياعني ءساۋىردىڭ 26-دا اس­تانا قالاسىندا ءوت­كەن قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى­ن­ىڭ سەسسيا­سىندا ەلباسى ن.نازارباەۆ بۇل ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇ­سىن­دىرىپ, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بايان­­داپ بەردى. جەر شەتەلدىك كوم­پانيالارعا جانە شەتەل ازامات­تارىنا ساتىلمايتىندىعىن ەس­تىپ قۋاندىق. قازىرگى تاڭدا بوس جات­قان اۋىلشارۋاشىلىق ماق­سا­تىن­دا پايدالانۋعا ءتيىستى جەرلەر ءوز ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرىنە جە­كە­مەنشىككە بەرىلەتىن بول­­دى. ءبىز مۇنى قۋا­نا قۇپ­تايمىز, سەبە­بى, جەر-انا. انانىڭ ءتوسى بۇ­لاق, قۇرساعى قۇت­تى. ءبىز وسى جەردىڭ قا­زى­ناسىن ەلدىڭ دامۋى, حالىقتىڭ ءال-اۋ­قا­تىن ارتتىرۋ ءۇشىن پاي­­دالانۋعا ءتيىسپىز. قازاق­تىڭ كەڭ دالاسى شاڭى شى­عىپ بوس جا­تۋ­عا ءتيىستى ەمەس, ونى ءى­سكەر­­لىك­پەن, شە­بە­ر­لىكپەن ءوڭ­دەپ, كا­دە­گە جاراتا ءبىلۋ قاجەت. مەن ماڭعىستاۋ دالاسىنا سوناۋ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاش­قى جىلدارىندا كەلىپ, باعبان­دىق قىزمەتكە كىرىستىم. مامان­دىعىم اگرونوم بولعان سوڭ, جەر-انانىڭ سىرىنا قۇلاق ءتۇرىپ وسكەنمىن. ادەتتە جەرى ءشول­دى, توپىراعى قۇنارسىز دەلى­نەتىن ماڭعىستاۋدىڭ اۋىل­دىق جەرلەرىنە ەگىن ياعني قاربىز, قاۋىن ەگۋدى باستادىم. وعان قوسىمشا, شولگە شىدامدى, ءتوزىمدى تال-اعاشتاردىڭ ءتۇر-ءتۇرىن وتىرعىزدىم. اقتاۋ قالا­­سىنىڭ ۇلكەن كوشەلەرىن, جەكە ۇيلەردىڭ ماڭايىن اباتتان­دىرۋ­دى قولعا الدىم. ار­نا­يى جىلىجايدا گۇل, جەمىس-جيدەك تۇرلەرىن ءوسىرىپ كەلەمىن. بىرنەشە جاس جۇمىس­قا تارتىپ, جەرمەن تىلدەسە جۇ­مىس جاساۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭ­­گەرتىپ ءجۇرمىن. ناتيجەمىز ءوزىمىزدى قۋانتادى – قازىر ءبىز­دىڭ باستامامىز جەرگىلىكتى جۇرت­شى­لىق­تى قاناتتاندىرىپ, باۋ-باقشا شارۋا­شىلىعى­مەن اينالىساتىن, ەگىن ەگەتىن ءارىپ­تەستەر كوبەيدى. قۋانارلىعى, بارلىعىنىڭ دا ەگىنى باپپەن ءوسىپ, جاز, كۇز مەزگىل­دەرىن­دە ماڭ­عىستاۋلىقتاردىڭ جە­مىس-جيدەك تۇرلەرىن سىرتتان تاسىمالداۋ قيىندىعىن ءبىراز جەڭىلدەتتى. ورتالىق بازارلاردا, دۇكەن سورەلەرىندە ماڭعىستاۋدىڭ ءوز ونىمدەرى كوپتەپ ساتىلاتىن دارەجەگە جەتتىك. جەردىڭ ءبارى قۇنارلى, تەك ونى لايىقتى پايدالانا ءبىلۋ كەرەك. سوندىقتان, جەر ماسەلەسىندە داۋرىقپاي, بوس جاتقان جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانا بىلۋگە شاقىرامىن. قازاقتىڭ كەڭ دالاسىن بوس تاستاماي, ەگىن ەگىپ, باسقا دا كاسىپ تۇرلەرىن دامىتۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ وركەن­دەۋىنە ۇلەس قوساتىن بولامىز.  قۇربانالى گازيبەكوۆ, باعبان, «الا-توو» قىرعىز ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى  ماڭعىستاۋ وبلىسى