ونىمدەرى ءوتىمدى

ەلىمىزدە كونديتەرلىك ونىمدەردى شىعارۋ نەگىزىنەن قازاقستاننىڭ ىشكى نارىعىنا باعىت­تالعان. سەمەي قالاسىنداعى «شىعىس­اجارتورگ» جشس كونديتەر تسەحى بۇگىندە مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى جۇمىس ىستەپ, كاسىپتەرىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان بىردەن-ءبىر ماڭدايالدى وزىق كاسىپورىن. بارلىق شىعارعان ونىمدەرى زامان تالابىنا ساي كەلەتىن كاسىپورىننىڭ قۇرىلىپ, قالتقىسىز جۇمىس جاساپ كەلە جاتقانىنا ونشاقتى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. قالالىق كاسىپكەرلىك ءبولىمى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىر تسەح ونىمدەرى ىشكى نارىقتا عانا ەمەس, كورشىلەس رەسەيگە دە ەكسپورتتالۋدا. سەمەيدەگى «دامۋ» قورىنىڭ وكىلى انجەلا ماسلوۆانىڭ ايتۋىنشا, ولاردان نەسيە كومەك الىپ, ىستەرىن دوڭگەلەتە باستاعان حانىمدار سانى وتە كوپ. سولاردىڭ ءبىرى جانارگۇل جۇماعاليەۆا 90-جىلداردىڭ توقىراۋى كەزىندە نەگىزگى ماماندىعى ۇستازدىقتان باس تارتىپ, زامان تالابىنا ساي ساۋدا سالاسىنا كەتەدى. باس كەزىندە تاتتىلەردى الىس جەرلەردەن, باسقا وڭىرلەردەن جەتكىزىپ, سەمەيگە وتكىزىپ, ساۋدالاۋمەن اينالىسادى. الماتى مەن شىمكەنت قالالارىنان كونديتەرلىك ونىمدەر اكەلىپ ساتا باستاعان ول الىس جولدا كەيبىر ونىمدەردىڭ بۇزىلىپ كەتەتىنىن بايقايدى. وسى تۇستا كاسىپكەرگە كونديتەر ونىمدەرىن الىستان تاسىمالداماي-اق, وزىمىزدە ءوندىرىپ, حالىققا جاڭا شىققان ونىمدەر ۇسىنۋ تۋرالى وي كەلەدى. وسىلايشا, كاسىپكەر جەكە ءىسىن اشۋدى ۇيعارادى جانە قاجەتتى قۇرىلعىلار ساتىپ الادى. ءوزى اشقان شاعىن تسەحىندا باس كەزىندە از عانا ادام جۇمىس ىستەگەنمەن, بىرتىندەپ جۇمىسشىلار سانى كوبەيە باستادى. كونديتەرلىك ونىمدەرى دە مولايدى. وسىلايشا, جەكە كاسىپكەر «جۇماعاليەۆا» بولىپ قۇرىلعان كونديتەرلىك ءونىم وندىرەتىن تسەح, 2012 جىلى «شىعىساجارتورگ» جشس بولىپ قايتا قۇرىلادى. جالعا ۇلكەن عيمارات الىپ, بىرنەشە جىل جۇمىس جاسايدى. دەگەنمەن, كاسىبى العا وزىپ, كونديتەر فابريكاسىنىڭ جۇمىسى جۇرە باستاعان سوڭ تسەحقا زامان تالابىنا ساي ارنايى قۇرىلعىلار ورناتۋ قاجەت بولادى. وسى تۇستا كاسىپكەر «دامۋ» قورى ارقىلى 20 ملن. تەڭگە سۋبسيديا الىپ, زاما­ناۋي قۇرىلعىلار ساتىپ الادى. بۇل قاراجاتقا ارنايى ەكى وندىرىستىك پەش پەن ونىمدەردى جاز ماۋسىمىندا تاسىمالداۋعا توڭازىتقىشى بار قۇرال-جابدىق الىنادى. ەندىگى كەزەكتە كاسىپكەر مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى ۇسىنىس جاساپ, 2014 جىلى «دامۋ» قورىنىڭ «ءوندىرىس-2» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ارقىلى تومەن پايىزبەن 20 ملن. تەڭگە نەسيە الىپ, تسەحقا قاجەتتى ۇلكەندەۋ عيماراتتى ساتىپ الادى. بۇگىنگى كۇنى 35 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان كونديتەر تسەحىندا جۇزدەن استام ءونىم تۇرلەرى شىعارىلادى. سونداي-اق, كوپكە تانىلىپ ۇلگەرگەن مارمەلاد وندىرىلەدى. – ءبىز وتباسىمىزبەن وسى «شىعىس­اجار­تورگ» فابريكاسىنىڭ مارمەلادىن ساتىپ الامىز. بالالار دا, ۇيدەگى اتا-اجەلەرىمىز دە ءدان ريزا. مار­­مەلاد كەزىندەگى ماسكەۋدە جاسالاتىن ءتاتتى­دەن ەشبىر ايىرماشىلىعى جوق. وسىن­داي وتان­دىق ونىمگە قولداۋ كورسەتكەنىمىز ءجون, – دەيدى تۇتىنۋشىلاردىڭ ءبىرى ءباتيما نۇرجاۋباەۆا. كونديتەر ونىمدەرىن شىعارۋ اسا تالعامپاز­دىقتى قاجەت ەتەتىندىگىن ۇجىم ءار كەز جاڭا ءونىم تۇرلەرىن ويلاپ تابۋمەن دە اينالىسادى. ولار ۇنەمى عالامتوردان قاراپ, كونديتەر ونىمدەرىنىڭ جاڭا تۇرلەرىن دە زەرتتەپ وتىرادى. كونديتەر تسەحى تاپسىرىسپەن پىسىرەتىن باۋىرساق, شەلپەك, توقاش ونىمدەرى دە سەمەيلىكتەردىڭ سۇرانىسىنا يە بولعان. – قازاقستاندا, سەمەيدە ءومىر-باقي تۇرامىز. ۇلتىمىز ورىس بولسا دا باۋىرساق پەن شەلپەك داستارقانىمىزدان ۇزىلمەيدى. مەن دە, بالالار دا قازاقتىڭ باۋىرساعىن, وسى كاسىپورىننىڭ شەلپەگىن اڭساپ تۇرامىز, – دەيدى زەينەتكەر اجە ەلەنا داۆىدوۆا. ايتا كەتۋ كەرەك, «شىعىساجارتورگ» جشس-ءنىڭ ونىمدەرى شىعىس قازاقستان وبلىسى, استانا, پاۆلودار, قاراعاندى قالالارىنا, رەسەيدىڭ رۋبتسوۆسك قالاسىنا جىبەرىلەدى. ول جاقتان دا سۇرانىس وتە كوپ. «شىعىساجارتورگ» جشس ديرەكتورى جانارگۇل جۇماعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, تسەحتىڭ ءونىم ءوندىرۋ مۇمكىندىكتەرى جاعىنان وڭىردەگى كاسىپورىنداردىڭ ىشىندە وزىندىك الار ورنى بار. – بۇگىندە شىنى كەرەك, نارىقتا باسەكە وتە كۇشتى, – دەيدى جانارگۇل جۇماعاليەۆا, – ءتىپتى, كورشى رەسەيدىڭ ونىمدەرى دۇكەندەرىمىزدە جەتەرلىك. وتكەن جىلى رەسەي ءرۋبلىنىڭ باعامى وزگەرگەننەن كەيىن, ازداعان قيىنشىلىقتاردى باستان وتكەردىك. دەگەنمەنەن, الدىمىزعا قويعان ماقساتىمىز بار. الداعى ۋاقىتتا دا حالىققا قاجەتتى ساپالى وتاندىق ءونىمنىڭ جاڭا تۇرلەرىن ۇسىنۋدى كوزدەپ وتىرمىز. باستىسى, باسەكەگە قابىلەتتى بولا بىلگەن ءجون. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا وتاندىق كاسىپورىنداردى قولداۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتكەنى بارشاعا بەلگىلى. وسى رەتتە «قازاقستاندا جاسالعان» اكتسياسى باستاۋ الىپ, شىعىسقازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءۇشىن اكتسيانىڭ ايتارلىقتاي قولداۋى بولدى. جانە بارلىق سەمەيلىكتەر دە ەندى نەعۇرلىم ەلىمىزدە وندىرىلەتىن ونىمدەردى ساتىپ الۋدى ءجون ساناپ وتىر.  راۋشان نۇعمانبەكوۆا سەمەي