ينۆەستيتسيا ىرىستى ەسەلەيدى

كەنشىلەر استاناسىندا وسى­­مەن ءتورتىنشى رەت «Karaganda Invest-2016» حالىقارالىق ينۆەس­تيتسيا­لىق فورۋمى ءوتتى. جيىنعا الىس جانە جاقىن شەتەلدەردەن كەلگەن قوناقتار, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ, ينۆەستور كومپانيالاردىڭ, ۇلتتىق كومپانيالار مەن جەرگىلىك­تى مەملەكەتتىك باسقارۋ ور­گاندارىنىڭ وكىلدەرى, ۇزىن سانى مىڭنان استام ادام قاتىستى. جيىننىڭ تولىق ماجىلىسىنە قاتىسقان وبلىس اكىمى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆ «Karaganda Invest-2016» فورۋمىنىڭ قاراعان­دى وبلىسىندا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ باسقا ءوڭىر­لەرىندە دە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى تا­نىستىراتىن الاڭقايعا اينالعانىن اتاپ ءوتتى. «فورۋمنىڭ الاڭقايى بارلىق وڭىرلەر ءۇشىن اشىق. بۇگىنگى كۇندە جيىن قاتىسۋ­شى­لارى قاراعاندى وبلىسىنىڭ عانا ەمەس, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان جانە اقتوبە وبلىستارىنىڭ جوبالارىمەن دە تا­نىسۋعا مۇمكىندىك الدى. مۇن­داي فور­ماتتى ءبىز سانالى ءتۇر­دە تاڭدادىق: نەگە دە­سەڭىز, بار­لىق وڭىرلەردىڭ ماقساتى ءبىر – قازاق­­­ستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسۋ «قور­جى­نىنا» ۇلەس سالاتىن جاڭا جوبالاردى ىسكە قوسىپ, جۇزەگە اسىرۋ», – دەدى ءوڭىر باسشىسى. فورۋم اياسىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى البەرت راۋ, قارا­عاندى وبلىسى اكىمى­نىڭ ورىنباسارى ءانۋار احمەتجانوۆ, ورتالىق ازياداعى گەرمان ەكو­نو­ميكاسىنىڭ وكىلەتتىگى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى عاليا جۇنىساليەۆا, «دامۋ» كاسىپكەر­لىكتى دا­مىتۋ قورى» اق باسقار­ماسى­نىڭ توراعاسى قانىش تىلەۋ­شين, ديرەكتورلار كەڭەسى­نىڭ ءمۇ­شەسى, «SAT & Comany» اق باس­­قار­ماسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ساۋرامباەۆ, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپ­كەرلەر پالا­تاسى باسقارماسى ءتور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى تولەمىس شوتانوۆ, سونداي-اق «دجەففەرسون تراست گونگ كونگ» كومپانياسىنىڭ ايماق­تىق ديرەكتورى فۋرۋزونفار زەحني تولىق ءماجىلىس جۇمىسىنا سپيكەرلەر رەتىندە اتسالىستى. مىسالى, فورۋمدا سويلەگەن سوزىندە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى البەرت راۋ 2016 جىلى قازاقستاندا «يندۋس­تريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ» قۇنى 600 ملرد. تەڭگە بولاتىن 120 جوباسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار, ول 2015 جىلى يندۋستريالاندىرۋ كار­تاسى بويىنشا 815 ملرد. تەڭگەنىڭ 128 جوباسى ىسكە قوسىلعانىن, ولاردا 10 مىڭنان استام جۇمىس ورىندارى قۇرىلعانىن دا ەسكە سالدى. «بيىلعى جىلى كوكتاسجال («التاي پوليمەتالدارى» جشس-ءنىڭ كەن-بايىتۋ كومبيناتى) قارقارالى اۋدانىندا ىسكە قوسىلادى. بۇل ۇلكەن ينۆەستيتسيالار. اۋدان دا, وبلىس تا ونىڭ تيىمدىلىگىن سەزىنەتىن بولادى», – دەدى ا.راۋ. تولىق ءماجىلىس جۇمىسى اياق­تال­عاننان كەيىن «جەر قوين­اۋىن پاي­دالانۋ جانە ەنەرگەتيكا: ءداس­تۇرلى سالالارعا جاڭا كوزقاراس», «قاراعاندى وبلىسىنىڭ اگرو­ونەر­كاسىپتىك الەۋەتىن جۇزەگە اسىرۋ» جانە «قاراعاندى وبلىسى – ينۆەستيتسيالاردىڭ جاڭا كوكجيەگى» اتتى ءۇش سالا بويىنشا سەكتسيا جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلدى. بۇدان كەيىن كەزەك جيىننىڭ كوز­دە­گەن ماقساتى – قاراعاندى وب­لى­­سىنىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋ­مەتتىك دامۋ سالاسىنداعى ىن­تى­ماقتاستىق شارتتاردى انىق­تاي­تىن جەرگىلىكتى جانە حالىق­ارالىق مەموراندۋمدار مەن ين­ۆەس­تيتسيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويۋ رەسىمدەرىنە كەلدى. جالپى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى «Karaganda Invest-2016» IV حالىق­ارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىندا مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى 8 مەمو­راندۋمعا قول قويدى. قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ا.احمەتجانوۆ, اتى­راۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسارى گ.دۇيسەمباەۆ جانە سول­تۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمى­­نىڭ ورىنباسارى م.مانكەەۆ قارا­عاندى, اتىراۋ جانە سولتۇستىك قازاق­­ستان وبلىستارى اراسىن­دا­عى اي­ماقارالىق ىنتىماقتاستىق مەمو­­راندۋمى تۋرالى كەلىستى. سو­نى­­­­مەن قاتار, IV حالىقارالىق ين­ۆەس­تيتسيالىق فورۋمى اياسىندا قا­راعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى قا­را­عاندى وبلىسىنىڭ ەكونوميكا ءجا­نە الەۋمەتتىك دامۋ سالاسىنداعى ىن­تى­ماقتاستىق شارتتاردى انىق­تاي­تىن مەموراندۋمدارعا قول جەتكىزدى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىم­دىگى مەن تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ەسكيشەحير پروۆينتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىندا ىنتىماقتاستىق جانە 2016-2018 جىلدارعا دوستىق بايلانىستاردى ورناتۋ جونىندە كەلىسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋعا ءىس-شارا­لار جوسپارى تۋرالى مەمو­راندۋم ارقىلى ۋاعدالاستى. سونى­مەن قاتار, «دامۋ» قورى جانە «قازاگرو» ۇبح مەموراندۋمدار جاساستى. وڭىردەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن «دامۋ» قورى 1 ملرد. تەڭگە جانە قارا­عان­دى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى دە وسى كولەمدەگى سومانى بولەدى دەپ قا­راس­تىرىلعان. قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى, قاراعاندى مەملەكەتتىك تەح­ني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن «قازترانسگاز» اق كومىر قىرتىس­تارى­­نىڭ مەتانىن بارلاۋ بويىنشا جو­بانى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى ءۇش­جاقتى مەموراندۋمعا قول قويدى. «مەتاللۋرگيا, حيميا جانە تاماق ونەركاسىبى كاسىپورىن­دارى­نىڭ قا­جەت­­تىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءبىرىنشى سۇرىپتى اك ءوندىرىسى بويىنشا زاۋىتتى سالۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى Global Lime Industries جشس باس ديرەكتورى ج. جانىقۇلوۆ پەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم كەلىسىمشارتىنا وتىر­دى. زاۋىت قاراعاندى وبلىسىنىڭ وساكاروۆ اۋدانىندا ورنالاساتىن بولادى. جاڭا زاۋىتتى ىسكە قوسقاندا 105 جاڭا جۇمىس ورىنى اشىلادى دەپ جوسپارلانعان. بۇدان بولەك, «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.» كومپانيا­لارىنىڭ مەردىگەرلەرى, اتاپ ايت­قاندا «توپان» جشس (ورال ق.) جانە «قازاقستان مەترولوگيا ينس­تيتۋتى» رمك (قاراعاندى ق.) اراسىندا تەكسەرەتىن گاز قوسپالارىن دايىنداۋ جونىندە ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. شىن مانىسىندە, فورۋم قازاق­ستان­نىڭ ينۆەستيتسيالىق كەلەشەگى مەن يننوۆاتسيالىق بولاشاعىن تالقىلاۋ, سونداي-اق, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اۋقىم­دى جوبالارىن ۇسىنۋ ءۇشىن قۇرىلعان بيزنەس پەن مەملەكەتتىڭ اشىق اڭگىمەلەسۋى­نە ارنالعان زاماناۋي الاڭقاي بول­دى. بۇل ينۆەستيتسيالاردى ىزدەۋگە جانە تارتۋعا, يننوۆاتسيالاردى, تەح­نولوگيالار مەن ولاردى قول­دانۋ تاجىريبەسىن الماسۋعا ارنالعان ورتالىقتاندىرىلعان تۇعىر رەتىندە دە ءوز ميسسياسىن تولىق اتقارىپ شىقتى. فورۋم اياسىندا الەۋەتتى ينۆەس­تور­لاردىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەن, جەر قويناۋىن پايدالانۋ, مەم­لەكەتتىك-جەكە سەرىكتەستىك, قۇرىلىس يندۋسترياسى مەن تۋريزم سەكىلدى ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى باعىتتاردى ينۆەستيتسيالاۋ سالاسىنا جالپى سوماسى 1,5 ترلن. تەڭگە بولاتىن 151 ينۆەس­تيتسيالىق جوبا ۇسىنىلدى. شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاۋ ءۇشىن اشىق بولعان وڭىرلىك كومپانيالار مەن كاسىپورىندارعا قاراعاندى, سولتۇستىك قازاقستان جانە اقتوبە وبلىستارىنىڭ قولدانىستاعى ەڭ ۇزدىك جوبالاردىڭ ۇسىنىلعانىن دا ايتا كەتكەن ءلازىم. «Karaganda Invest-2016» فورۋمىنا قاتىسۋشىلار وزدەرىنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارىن الە­ۋەتتى ينۆەستورلارعا ۇسىنۋ ءۇشىن شەتەل دەلەگاتتارىمەن جاقى­نى­­راق تانىسۋعا, سونداي-اق وزدەرىن قىزىقتىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەر بويىنشا قاراعاندى وبلىسىنىڭ باسشىلىعىنا سۇراق قويۋعا تاماشا مۇمكىندىكتەر الدى. «تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىر» دە­گەن, جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىن­دا قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىن­باسارى ءانۋار احمەتجانوۆ بۇل ما­ڭىزدى شارانى وتكىزۋگە 30 ميل­ليون تەڭگە جۇمسالعا­نىن ايتتى. «بۇل قارجىنى بىزگە «سارىارقا» الەۋمەتتىك-كاسىپ­كەر­­لىك كورپوراتسياسى ءبولدى. سون­داي-اق, ءبىزدىڭ دەمەۋشىمىزدىڭ «Samsung» كومپانياسى بولعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك», – دەدى ءانۋار احمەتجانوۆ. قاراعاندى وبلىسىنىڭ باس­شى­لىعى «Karaganda Invest-2016» IV حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىن بارىنشا پايدالانىپ قالعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. مىسالى, فورۋم قارساڭىندا ءوڭىر باسشىسى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆ وسى جيىنعا ارنايى كەل­گەن يتاليالىق «Italbovini» تران­­س­ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باس­شىسى رەمو گاللي باستاعان دەلەگاتسيامەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا ەكىجاقتى مۇددەلەر ەسكەرىلىپ, ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. كەلىسىمنىڭ ناتيجەسىندە 15 مىڭ ءىرى قاراعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ قۇرىلىسى تالقىلاندى. بولاشاقتا مۇنىڭ قۋاتتىلىعىن 50 مىڭ باسقا جەتكىزۋ دە جوسپاردا بار. تاراپتار ۇسىنعان مالىمەت بويىنشا, بۇل جوبانىڭ قۇنى 37 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. بۇدان بولەك, اتالعان كومپانيا وڭىردەگى وزگە دە جوبالاردى – يتاليالىق سىرا ءوندىرۋ, جيھاز بەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋ بويىنشا ىلكىمدى ىستەردى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيدى. سونىمەن «Karaganda In­vest-2016» حالىقارالىق ي­نۆەس­تيتسيالىق فورۋمى دا ءوز مارەسىنە جەتتى. «بال ۇستاعان بارما­عىن جالاي­دى» دەگەن, وڭدەۋ ونەر­كا­سىبىندە كوش باستاپ كەلە جات­قان قاراعاندى وبلىسىنىڭ ار­قا توسىندە وتكەن وسى جيىندا بولا­شاق­قا سەنىمدى نەگىز بەرەتىن ءىرى جوبا­لار تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزگەنى ءوڭىر ءۇشىن ۇلكەن ولجا بولماق. قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى