قادىر-قاسيەتىن قايتادان جاڭعىرتۋعا شاقىرامىن

سوڭعى ۋا­قىت­تاردا جەر ماسە­لەسى توڭىرەگىندەگى داق­پىرت-دابىرانى تا­را­تۋعا مۇددەلى ادام­­داردىڭ بار ەكەندىگى بايقالىپ قالدى. ولار بۇقارا حالىقتىڭ كەي­بىر توپتارىنىڭ وسى ماسە­لەنىڭ مانىسىنە تەرەڭ بويلاي الماي­تىندىعىنا ءۇمىت ارتىپ, وزدەرىنىڭ تەرىس پيعىلدارىن جۇزەگە اسىر­ماقشى. وسى ارادا بۇل رەتتە مەملەكەتتىڭ دە ءوز مۇددەسى بار ەكەندىگىن ايتىپ قويايىق. مەم­لەكەت جەردىڭ ءاردايىم كادەگە جارا­تىلىپ, جۇمىس ىستەپ تۇرۋىن, ءونىم بەرۋىن, تابىس اكەلۋىن قالايدى. البەتتە, مۇنىڭ ءبارى حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن. جەر تۋرالى تۇسىنىكتە, سايىپ كەل­گەندە, كەمىندە باس­تى ەكى قاعيدات بو­لۋى شارت. ونىڭ ءبىرىن­شىسى – جەر اۋىل شا­رۋاشىلىعى ءونىم­دەرىن الۋدىڭ كوزى, جەر – جايىلىم, جەر – ەگىستىك القا­بى. سونىمەن قا­تار, مىنا جايدى ەشقاشان ەس­تەن شىعارماۋىمىز كەرەك: جەر رەس­­پۋبليكامىزدىڭ اۋماعى رەتىن­دە شەتەلدىكتەرگە ەشقاشان ساتىل­عان ەمەس جانە بولاشاقتا ساتىل­مايدى دا. قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ جەر كودەكسى وسى­نى ايقىن تاڭبالاعان. مەملەكەت جەردى شەتەلدىك­تەرگە ساتۋدى جوسپارلاپ وتىر دەپ ويلايتىن ادامدار قاتتى قاتە­لەسەدى. ەندى وسى رەتتەگى وي-پا­يى­مىمىزدى تارقاتىڭقىراپ ايتايىق. ەگەر ءبىزدىڭ ەلدىڭ تاجىريبەسىنە جۇگىنەر بولساق, كوپتەگەن قۇنارلى جەرلەردىڭ بوس جاتقانىن, وعان ۇقىپتى قوجايىن بولماي وتىرعانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. مەملەكەت جەردى شەتەلدىك­تەرگە ساتۋدى جوسپارلاپ وتىر دەپ ويلايتىن ادامدار قاتتى قاتە­لەسەدى. ەندى وسى رەتتەگى وي-پا­يى­مىمىزدى تارقاتىڭقىراپ ايتايىق. ەگەر ءبىزدىڭ ەلدىڭ تاجىريبەسىنە جۇگىنەر بولساق, كوپتەگەن قۇنارلى جەرلەردىڭ بوس جاتقانىن, وعان ۇقىپتى قوجايىن بولماي وتىرعانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. اۋىل-سەلولاردا نەگىزىنەن ۇساق شارۋا قوجالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ وسىزاماندىق تەحنيكا, تۇقىم ساتىپ الۋعا, جەر­دى وڭدەۋگە شاماسى كەلمەيدى. كوو­پە­راتسيا تۋرالى جاڭا زاڭ وسى ۇساق شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ءىرى كووپەراتيۆتەرگە بىرىگۋىنە جاعداي جاسايدى دەپ ۇمىتتە­نەمىن. البەتتە, جەر تەك ءوز ازامات­تارى­مىزعا عانا ساتىلادى. ال ولار­دىڭ ءوز ۇلەستەرىن شەتەلدىك ازامات­تار­عا قايتا ساتۋ قۇقىعى بولمايدى. قازىر ءبىر كەزدەرى ءوز اۋىلدارىن تاستاپ, قالالارعا جۇمىس ىزدەپ كەت­كەن شارۋالار تۋعان جەر­لەرىنە قايتا ورالىپ, ونى يگەرۋ­دى قالايتىن احۋال تۋىنداپ وتىر­عان سىڭايلى. مەن وسى ماسە­لە جايىندا كوپتەن تولعانىپ ءجۇر­مىن. ەل حالقىنىڭ 12 پايىزى عانا سەلودا تۇراتىن امەريكالىق فەرمەرلەردىڭ تابىستارىنا ەلىك­كەن ءبىزدىڭ ەكونوميستەرىمىز ولاردىڭ وسىناۋ الىپ ەلدى اسىراپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن كەزەڭ دە بولعان. ءيا, بۇل اقش-تاعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جوعارى تيىمدىلىگىن كورسەتەدى, ولار­دىڭ ەكونوميكاسىنىڭ مىق­تى دامى­عانىن سيپاتتايدى. سالىس­تىرۋ ءۇشىن كەلتىرسەك, ءبىزدىڭ ەلدە اۋىلدا تۇراتىندار 44 پايىز شاماسىندا. تاعى ءبىر ماسەلەنى ەرەكشەلەپ ايتسام, اۋىلشارۋاشىلىق ءون­دىرىسىنە اگرارشى عالىمداردى بەلسەندىرەك تارتۋ قاجەت. ەلدىڭ عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرە­زيدەنتى رەتىندە ءبىزدىڭ اگرار­شى عالىمدارىمىزدا اۋىل­شارۋا­شىلىق القاپتارىنىڭ قۇ­نارىن جاقسارتاتىن اسا جاڭا تەح­نولوگيالار, تاماشا پرەپاراتتار بار ەكەندىگىن كامىل سەنىممەن مالىمدەي الامىن. بىراق ولار بۇل ناتيجەلەرگە زەرتحانالىق جاعدايدا, وزدەرىنىڭ تاجىريبەلىك تەلىمدەرىندە شاعىن كولەمدە جەتىپ ءجۇر. بۇل ناتيجەلەر حا­لىق­­ارالىق نورمالارعا دا ساي كەلەدى. الايدا, ولاردىڭ بۇل ءازىر­لەنىمدەرىن فەرمەرلەر ساتىپ الۋعا ق ۇلىقسىزدىق تانىتۋدا. وكىنىشكە قاراي, عالىمدارىمىزدىڭ ءبىلىمى, تاجىريبەسى مەن جاقسى ناتيجەلەرى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر تاراپىنان سۇرا­نىمعا يە ەمەس. كەڭ ماعىناسىندا پايىم­دايتىن بولساق, جەر دەگەنىمىز جۇمىس ىستەۋگە جانە پايدا اكەلۋگە ءتيىستى مەملەكەتتىك اكتيۆ. وكى­نىشكە قاراي, قازاقستان وسىنداي ۇلان-عايىر اۋماققا, جايىلىمدىق جانە ەگىستىك قۇنارلى جەرلەرگە يە بولا وتىرىپ, ازىق-ت ۇلىك ءونىم­دەرىنىڭ كوپ بولىگىن شەتتەن تاسيدى. سوندىقتان, جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەسىنىڭ مەملەكەت ءۇشىن ەكونوميكالىق ماڭىزى وراسان زور. مۇنى ءومىردىڭ ءوزى تاعى العا تارتىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىزدىڭ بارلىق كۇش-جىگەرىمىز سالىنۋعا ءتيىستى ەڭ باسىم باعىت بولىپ تابىلادى. جەردىڭ جاڭارىپ, ءدايىم جاڭعىرىپ وتىراتىن رەسۋرس, تەڭدەسى جوق عاجايىپ قۇبىلىس ەكەندىگىن ءتۇسىنۋ كەرەك. اتا-بابالارىمىز بىزگە مال شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋدىڭ تاماشا داستۇرلەرىن مۇرا ەتىپ قالدىردى. ەندى سونى عىلىممەن تىعىز ىنتىماقتاسا وتىرىپ, مولايتۋ – پارىز. عىلىم ءار­قاشان قوعام مۇددەسىنە قىزمەت ەتەدى. ولاي بولسا, ناعىز جەر يەسى­نىڭ قادىر-قاسيەتىن قايتادان جاڭعىرتۋعا شاقىرامىن. مۇرات جۇرىنوۆ, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك  الماتى