29 ءساۋىر, 2016

قازاقتىڭ جەرىنە حالىق يە!

644 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
سەرىك نەگيموۆ«پاي-پاي-پاي! كيە­­لى نەتكەن جەر!» دەپ مۇقاعالي ماقا­تاەۆ جەرىنە جەتكىزە سيپاتتاعان بەس مىڭ جىلدىق تاريحى بار اي مەن كۇندەي باعا جەتپەس ۇلى دالا ەلى كوزدىڭ اعى مەن قارا­سىنداي, اسىلىمىز, قىمباتىمىز قۇت-قۋاتىمىز. ۇلى دالا ەلىن سان-زاماندار مەن داۋىرلەر بويى ۇلى قاعاندارىمىز, ايباتتى باھادۇرلەرىمىز, ايبىندى قولباسشىلارىمىز دانا, شامشىراق بيلەرىمىز, قارا ورمانداي حالقىمىز تايلى تۇياعىمەن كەۋدەسىمەن قورعاپ, قىزىل قانىن سۋداي توگىپ, ۇرپاعىنا اماناتتاپ قۇدىرەت ساۋلەتىمەن بۇگىنگى كۇنگە جەتكىزدى. ماڭگىلىك ەل جانە ونىڭ كەمەلدەنىپ-كوركەيۋى قاسيەتتى كەڭ-بايتاق جەرىمەن كىندىكتەس, تامىرلاس. قازاق مەملەكەتى وركەندەۋىنىڭ كەرەمەت ءتورت-بەس شارتى بار. ولار: تەرريتوريا, تاۋەلسىزدىك, اسكەر, ءتىل, دانالىق, ىزگىلىك قاعيداتتارى. بۇلار ءبىزدىڭ قامال قورعانىمىز, قۇبىلنامامىز, ۇستانىمىمىز. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ار­قاسىندا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ تەرريتورياسى زاڭ جۇزىندە ايقىندالىپ, رەسىمدەلدى. مۇنى الەم مويىندادى. ءبىز تاۋەلسىز دەربەس ەلمىز. ءوز قو­لى­مىز, ءوز اۋزىمىزعا جەت­كەن ەلمىز. «قارا جەر ادامزاتقا بولعان مە­كەن, قازىنا تولعان ءىشى ءارتۇرلى ەكەن», دەپ ۇلى اباي ايتقانداي, جەر استىنىڭ قيساپسىز قا­زىنا بايلىعىن, جەر ءۇستىنىڭ ەسەپسىز ءسان-سال­تاناتىن ەل يگىلىگىنە, ۇر­پاقتار يگىلىگىنە جاراتۋدا مەملەكەتتىڭ ين­­دۋستريالىق-ين­نو­ۆاتسيالىق كۇش-قۋاتىن دامىتۋ – ەڭ باستى نىسانامىز. ماڭگىلىك ەل يدەياسى ۇلى دالا ەلىن, جەرىن ساقتاپ, قورعاۋمەن تاعدىرلاس. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ ماڭگىلىك ەلىمىز مىڭجىلدىقتار مۇراتىندا قاپەرگە ۇستايدى. «قارا جەرگە حالىق يە» دەپ ۇلى بابالارىمىز شەگەلەپ ايتقانداي, ونىڭ شىن مانىسىندەگى يەسى دە, كيەسى دە ۇلى دالا ەلىنىڭ ماڭگىلىك تۇرعىندارى – اردا حالقىمىز. اتالاردىڭ كوزىندەي, انامىزدىڭ وزىندەي اللا جاراتقان جەرىمىز – حالقىمىزدىڭ ارى, نامىسى, رۋحى, جانى, قانى دەسەك تە جاراسادى. مۇنىڭ ءبارىن مەن نەگە ايتىپ وتىرمىن: كۇنى كەشە استانادا وتكەن قازاقستان حالقى اسسام­ب­لەياسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىندا ەل­باسىمىز ن.نازارباەۆ سوڭعى كەزدەرى قازاقستاننىڭ جەرىن شەتەلدىكتەرگە ساتۋ تۋرالى جالعان اقپاراتتىڭ تاراتىلۋى سالدارىنان جەر ماسە­لەسىنە قاتىستى الاڭداۋشىلىق كوبەيگەنىن ايتتى. عالىم ادام بولعان سوڭ قۇلاعىمىز تۇرىك جۇرەدى, جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلسىن دەگەن زاڭ تاۋەلسىز ەلىمىز تاريحىندا ەشقاشان بولعان ەمەس جانە بولمايدى دا, ال, ينۆەستورلارعا, شەتەلدىكتەرگە ۋا­قىتشا جالعا بەرۋ بۇرىننان بار, تەك ونىڭ مەرزىمدەرى وزگەرتىلىپ وتىرىلعان. ال, ەندى 25 جىلدىڭ ىشىندە مەنىڭ بىلۋىمشە بىزدەن جالعا جەر العان 20 شەتەلدىڭ زاڭدى جانە جەكە تۇلعالارى عانا بار ەكەن جانە جەر اۋقىمى بۇرىنعى الىپ كەڭشارلار كولەمىمەن تالاسا المايدى. سوندىقتان, قاۋىپ ەتەتىن ەشتەڭە جوق, اراڭداتۋشىلاردىڭ ماقساتى باسقا. ال, ەندى وتانداس­تارىمىز مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, جەردى يەلىگىنە الۋ كەرەك, كۇتىپ-باپتاپ ۇرپاقتارىنا ازدىرىپ-توزدىرماي تاپسىرۋ كەرەك, «اققۋ قۇسسىز كول جەتىم, يەسى جوق جەر جەتىم» دەگەن جوق پا ەدى اتامىز قازاق. ەندەشە, جەردىڭ كيەسىن سەزىنەيىك, قادىرىن بىلەيىك, ونى نارىقتىڭ اينالىمىنا ءتۇسىرىپ, پايداسىن كورەيىك, اعايىن, دەگىم كەلەدى.  سەرىك نەگيموۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور  استانا
سوڭعى جاڭالىقتار