28 ءساۋىر, 2016

قازاقى ءبورىباسارلاردىڭ جاڭا ءداۋىرى

600 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
قازاقى يتتەر كورمەسىالماتى قالاسىندا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «قازاقى تازى مەن توبەتتى ساقتاپ, دامىتۋ» تاقىرىبىندا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا جانە قازاقى يتتەر كورمەسى ءوتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى «زوو­لوگيا ينستيتۋتى» رەسپۋبليكالىق مەم­لەكەتتىك مەكەمەسى مەن «قانسونار» رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىنىڭ مۇرىندىق بولىپ «جاسىل وردا» جشس,  «كازوحوترىبولوۆسويۋز» مە­كە­مەلەرىنىڭ قولداۋىمەن وتكى­زىل­گەن ءىس-شارا اياسىندا تالعار اۋدانى, بەلبۇلاق اۋىلىن­دا رەس­پۋبليكالىق «تازى-ءتو­بەت-ءبورىباسار» قوعامىنىڭ باسشى­لىعىمەن قازاقى توبەتتەردىڭ ستان­دارتتارعا ساي ەكەندىگىن تەكسە­رۋ ماقساتىندا كورمە ۇيىم­داس­تىرىلدى. توبەتتەردىڭ مىنەزى مەن الىمدىلىعىن انىقتاۋ ءۇشىن ءتۇرلى تەستىك سىناقتار وتكىزىلدى. عىلىمي كەڭەس باسقوسۋىندا ۇلتتىق بانك پەن «قازپوشتا» اق تازى مەن توبەت بەدەرلەنگەن مونەتانى جانە پوشتا ماركاسىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىپ, تۇساۋىن كەستى. حالىقارالىق پوش­تا بايلانىسىندا قولدانىلاتىن اتالمىش ماركا «توبەت-قازاقى يت» قورىنىڭ جەتەكشىسى دانيار ءداۋ­كەيدىڭ باستاماسىمەن شىعارىلعان. قازاقتىڭ ءتولتۋما ءبورىباسارىن اسىلداندىرۋعا اتسالىسىپ جۇرگەن «قانسونار» قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما توراعاسى ورالباي ابدىكارىموۆ عىلىمي كەڭەستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا تاۋەلسىزدىگىمىزگە 25 جىل تولىپ وتىرعانىن, وسى جىل­دار مۇعدارىندا «مادەني مۇ­را» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ار­قاسىندا كوپتەگەن ۇمىت قالعان قۇن­­دى­لىقتارىمىزدىڭ قايتا جاڭ­عىر­عانىن, الايدا, ۇلتتىق اڭشىلىق ونەر مەن قازاق تازىسى­سىنىڭ, توبەتىنىڭ تاعدىرى اتالعان باعدارلاما اياسىنان تىس قالعانىن تىلگە تيەك ەتتى. – قازاقستان ءۇشىن – قازاق تازى­سى مەن توبەتى ناعىز ماقتانىش. ءتو­بەت پەن تازىنى بابالار مۇراسى رەتىندە ساقتاۋ ءبىزدىڭ بولاشاق ۇرپاق الدىنداعى مىندەتىمىز. «قانسونار» قاۋىمداستىعى سوڭعى ەكى جىلدا وسى باعىتتا ءبىرشاما جۇمىستار جاسادى, – دەيدى ورالباي ابدىكارىموۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جوسپارلانىپ, قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى انىقتالعان. وسى­عان بايلانىستى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا تازى مەن توبەت كورمەسى وتكىزىلىپ, قورىتىندىسى رەسپۋب­ليكالىق كورمەلەردە بەلگىلى بول­عان. ايتا كەتەتىن باستى ماسەلە­نىڭ ءبىرى تازى مەن توبەتتىڭ مارتە­بەسىن زاڭنامالىق تۇرعىدان بە­كىتۋ بولدى. 2014 جىلى اۋىل شارۋا­شىلىعى ءمينيسترىنىڭ بۇيرى­عىمەن تازى مەن توبەتتىڭ ستاندارتىن بەكىتۋ تۋرالى باستاما قۇپ­تالىپ, ول مەملەكەتتىك مارتەبە يەلەندى.  قاۋىمداستىق باستاماسىمەن «قازاق تازىسى» جانە «قازاقى توبەت» رەسپۋبليكالىق باعدارلاماسى جاسالىپ, ونى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ عىلىمي كەڭەسى بەكىتتى. ەندى «قانسونار» قاۋىمداستىعىنىڭ باستاماسىمەن تازى مەن توبەت تۇقىمىن ساقتاۋ جانە اسىلداندىرۋ ءىسى بويىنشا  كينولوگيالىق كەڭەس قۇرىلماق. وتاندىق عالىمدار وسى باعىت­تاعى مۇددەلەس مامانداردى بىرىكتىرىپ, اتقارىلىپ وتىر­عان جۇمىستاردى ىشتەي جانە سىرتتاي قولداۋ شاراسىن كۇشەيتۋگە دەن قويۋدا. وسى ورايدا, ەلىمىزدەگى «تازى-توبەت-ءبورى­باسار» ۇيى­مى مەن رەسەيلىك «روس­وحوت­رى­بولوۆسويۋز» قاۋىمداس­تى­عى اراسىن­دا ەكىجاقتى مەموران­دۋم جاسالدى. وتاندىق «كازوحوترى­بولوۆ­سويۋز» مەكەمەسى وسى سالادا اتقار­عان وراسان ەڭبەگىن باعالاپ, «قان­سونار» قاۋىمداستىعىنىڭ باس­قارما توراعاسى ورالباي ءابدى­كارىموۆتى بەلگىلى ساياتكەر-عالىم ار­كادي سلۋتسكي اتىنداعى ءمار­تەبەلى سىيلىقپەن ماراپاتتادى. مۇنان وزگە, عالىمدار ۇلتتىق توبەتتەردىڭ حالىقارالىق قاۋىمداستىعىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە ازەربايجان, رەسەي, قىرعىزستان ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى وسى قاۋىمداستىققا مۇشە بولۋعا نيەت تانىتۋدا. قاۋىمداستىق عالىمدارى الەمنىڭ 85 ەلىندەگى كينولوگيالىق ۇيىمدارعا حات جولداپ, ەلىمىزدەگى تازى مەن توبەتتەر تۋرالى مالىمەت بەرىپ, ولاردىڭ ستاندارتىن ۇسىنعان. ەندىگى ءبىر اتقارار ءىس – تىركەلگەن تازى مەن توبەتتەردىڭ رەسپۋبليكالىق بازاسىن جاساقتاۋ, دالالىق سىناقتار, اڭشىلىقتار ۇيىمداستىرۋ, حالىقارالىق كورمەلەر مەن جارىستارعا قاتىسۋ. – 2014 جىلدىڭ 14 قىركۇيەگىندە وتكەن ءبىرىنشى رەسپۋبليكالىق تازى كورمەسىندە سىن ايتۋشىلار كوپ بولدى. ءوزىمىزدىڭ جەرگىلىكتى اڭشىلار مەن كينولوگيالىق كلۋبتاردىڭ بەلسەندىلىگى ارقاسىندا 2015 جىلدىڭ 6 قىركۇيەگىندە «قانسونار» قاۋىمداستىعى ەكىنشى رەت وتكىزگەن كورمە كەزىندە اتالعان شاراعا كوپتەگەن ەلدەر وكىلدەرى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, قاتىستى. ولار كونفەرەنتسيا بارىسىندا قازاق تازىسى مەن توبەتىنىڭ قازىرگى كەزدەگى ورنى جايلى بايانداما جاسادى. ازەربايجان ەلىنىڭ وكىلى يلحام گاسىمزادە ازەربايجاندىق گۋردباسار مەن قازاق توبەتى جايلى ءبىرشاما جايلاردى ايتقان ەدى. عالىمدار يتتەردە كەزدەسەتىن ءتۇرلى اۋرۋلار جايلى ايتىپ, زووۆەتەرينارلىق تالاپتار تۋرالى ءسوز قوزعادى, – دەيدى «زوولوگيا ينستيتۋتى» رەسپۋبليكالىق-مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باس ديرەكتورى ءاليحان مەلدەبەكوۆ. كونفەرەنتسيا قورىتىندىسى بويىنشا قارارلار مەن ۇسىنىستار قابىلدانىپ, باياندامالار جيناعى جارىق كورەتىن بولادى. قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى  
سوڭعى جاڭالىقتار