ىنتىماق, بىرلىك, كەلىسىم – ەڭ اسىل بايلىق ەل ءۇشىن
كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى گۇلشارا ابدىقالىقوۆانىڭ قاتىسۋىمەن اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتىپ, وندا قحا قىزمەتىنىڭ بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەرى قارالدى.
كەڭەيتىلگەن وتىرىس بارىسىندا ۇلت جوسپارىنىڭ «ءبىرلىك پەن بىرەگەيلىك» باعىتىن, سونىڭ ىشىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قىزمەتىنىڭ جاڭا سالالارىن قحا اياسىندا جۇزەگە اسىرۋ جانە قحا دەپۋتاتتىق كورپۋسى القاسى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن بىرقاتار ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى.
كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ءسوز العان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى گ.ابدىقالىقوۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندەگى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ايتا كەلىپ, اسسامبلەيا كەڭەسى ءمۇشەلەرىنىڭ جانە ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەردىڭ جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
گ.ابدىقالىقوۆا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى بەلەسىندە وتەتىن قحا XXIV سەسسياسىنىڭ «تاۋەلسىزدىك. كەلىسىم. بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلت» اتتى كۇن ءتارتىبى قازاقستاندى جاھاندىق ترانسفورماتسيا مەن ەكونوميكالىق تۋربۋلەنتتىك كەزەڭىندە تابىستى دامىتۋدىڭ شارتى رەتىندە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەتىنىن ايتتى.
مەملەكەتتىك حاتشى ءوز سوزىندە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە حالىقارالىق دەڭگەيدە ۇلكەن بەدەلگە يە ەكەندىگىنە توقتالدى. بۇعان ەلباسىنىڭ ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى IV سامميتتە جاريا ەتكەن جاڭا سىرتقى ساياسي باستاماسى – «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى دالەل بولماق. ماڭىزدى قۇجات حالىقارالىق تۇرعىدان كەڭ سەرپىلىس تۋعىزىپ, بۇۇ-نىڭ رەسمي قۇجاتتارىنىڭ تىزبەسىنە ەندى.
مەملەكەتتىك حاتشى بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى بارلىق جۇمىس قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى بولىپ وتىرعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇيلەستىرۋى ارقىلى جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا توقتالدى.
«رەفورما اياسىندا «بىرەگەيلىك پەن بىرلىك» باعىتى بويىنشا اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ جاڭا باعىتتارى – قايىرىمدىلىق شارالارى, مەدياتسيا, قوعامدىق مونيتورينگ قالىپتاستىرىلدى. ولار مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بىرقاتار الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ ىسىنە ازاماتتىق تۇرعىدان قاتىسۋدى ءتيىمدى قامتاماسىز ەتەدى», – دەپ اتاپ كورسەتتى مەملەكەتتىك حاتشى.
اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ءسوز العان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ەرىك سۇلتانوۆ وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قازاقستاندىق بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋ جولىنداعى اتقارىپ جاتقان قىزمەتى تۋرالى باياندادى.
بۇگىندە سولتۇستىك قازاقستاندا 24 وبلىستىق جانە 154 اۋداندىق ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس ىستەيدى. وبلىستاعى «قوعامدىق كەلىسىم» بىرلەستىگى ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەر اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا قىزمەت ەتىپ كەلەدى. سونداي-اق, مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا, قازاقستاندىق ەتنوستاردىڭ تىلدىك بولمىسىن ساقتاۋعا جانە وركەندەتۋگە ىقپال ەتەدى. باسقا ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى رەتىندە 542 بالا انا ءتىلىن وقىپ-مەڭگەرۋدە. 2012-2013 وقۋ جىلىندا قازاق بالالارىنىڭ 65,6 پايىزى انا تىلىندە ءبىلىم الاتىن بولسا, بيىلعى وقۋ جىلىندا بۇل كورسەتكىش 67,2 پايىزعا جەتتى. سول سياقتى, باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ ىشىنەن 273 بالا قازاق سىنىپتارىندا ءبىلىم الادى. قىسقاسى, سولتۇستىكقازاقستاندىقتاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە دەگەن ىنتاسى ارتىپ وتىر, دەدى ە.سۇلتانوۆ.
بەلارۋس ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى لەونيد پيتالەنكو اسسامبلەيانىڭ اۋقىمدى جوباسى «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» اياسىندا اتقارىلعان شارالارعا توقتالدى. قازاقستاندىق بىرەگەيلىكتى جانە ازاماتتاردىڭ بىرلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ءتورتىنشى ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ەتنومادەني بىرلەستىكتەرگە ۇلكەن ءۇمىت پەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىندىگىن ءبىلدىردى. سوندىقتان دا ەتنومادەني بىرلەستىكتەر «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسى نەگىزىندە جاستاردىڭ بويىندا قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن ازاماتتىق بىرەگەيلىكتى قالىپتاستىرۋدى ءوزىنىڭ الدىڭعى كەزەكتەگى مىندەتىنىڭ ءبىرى رەتىندە سانايتىندىعىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى دارحان مىڭباي «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ كوپەتنوستىق قوعامىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى» زالىنىڭ تانىستىرىلىمى توڭىرەگىندە اڭگىمەلەدى. وبلىس اكىمدەرىنىڭ كومەگىمەن ۇلتتىق مۋزەي ەلدىڭ تاريحي دەرەكتى-جىلناماسىن جاساپ شىقتى دەپ ايتۋعا بولادى. جاڭا زال ەكسپوناتتارى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىلىگىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ العاشقى كەزەڭىنەن وسكەلەڭ ۇرپاققا تولىققاندى اقپارات بەرەدى. ۇلتتىق مۋزەي ۇيىمداستىرىپ وتىرعان مۇنداي شارالار ەلىمىزدىڭ باستى قۇندىلىقتارى مەن جەتىستىكتەرىن مۋزەيگە كەلۋشىلەرگە پاش ەتەدى, دەدى د.مىڭباي.
د.مىڭباي ايتقانداي, كەڭەيتىلگەن وتىرىس اياسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىى سەسسياسىندا مەملەكەت باسشىسى بەرگەن تاپسىرماعا وراي قۇرىلعان «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ پوليەتنوستىق تاريحى» اتتى زالدىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەت-بەينەسى بولىپ تابىلاتىن بۇل زالدا قازاقستان حالقىنىڭ تاريحي جادىناماسى مەن رۋحاني-مادەني مۇراسى ساقتالادى.
سونداي-اق, كەڭەيتىلگەن كەڭەسكە قاتىسۋشىلار «تاۋەلسىزدىك تاريحى: قازاقستاندىق دامۋ جولىنىڭ قارقىنى» دەگەن تاقىرىپتاعى كورمەمەن, قحا دەپوزيتارياسىمەن تانىستى.
قحا كەڭەسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتىك حاتشى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىمدى ودان ءارى نىعايتۋ جانە دامىتۋ جونىندە بىرقاتار تاپسىرما بەردى.
اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جەتەكشىلەرى, رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ, ايماقتىق اسسامبلەيالار حاتشىلىقتارىنىڭ, قحا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, عىلىمي-شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم جانە باق وكىلدەرى قاتىستى.
عابيت ىسكەندەر ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
