تاعدىرلى تۇلعا

قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى قابدەش ءجۇمادىلوۆ تۋرالى سىر-تولعانىس قابدەش ءجۇمادىلوۆ تۋرالى ءسوز بولعاندا, ونىڭ وزىنە تيەسىلى تاريحي مىندەتىن ورىنداعان ۇلت ازاماتى, ناعىز حالىقتىق جازۋشى ەكەندىگىنە ەشكىم كۇمان كەلتىرمەيدى. ويتكەنى, قالامگەردىڭ جەكە باسىنىڭ تاعدىرى دا, كوركەمدىك الەمىندەگى كەيىپكەرلەرىنىڭ تاعدىرى دا ۇلى اتامەكەندەگى قانداستارى ءۇشىن مۇلدەم توسىن قۇبىلىس ەدى. وزىنە بۇكىل كوشپەلى قاۋىمنىڭ سوڭعى ءبىر كوشىنىڭ رۋحاني قۋاتى مەن باق-تالايىن, ازاتتىقتى اڭساعان ارمانى مەن ازابىن, قۋانىشى مەن قايعىسىنىڭ كوز جاسىن امانات ەتىپ تاپسىرعان مىندەتتى قابدەش ءجۇمادىلوۆ تاباندىلىقپەن جانە قايسارلىقپەن ورىنداپ شىقتى. ول سول ارمان-مۇددەنىڭ جىرشىسى عانا ەمەس, سونى جۇزەگە اسىرعان نىسانالى تۇلعا دارەجەسىنە كوتەرىلدى. تاۋەلسىز قازاق مەملەكەتىن قۇرۋدى اڭساعان, سول ءۇشىن كۇرەسكەن جانە سونداي باقىتقا جەتىپ تۇرىپ, يمپەريالاردىڭ تالكەگىنە ۇشىراعان تاعدىرلاردىڭ, «ەلىم!» دەپ ەڭىرەگەن ەرلەردىڭ جان دۇنيە­سىن جەتى بىردەي رومانىنا ارقاۋ ەتكەن قابدەش ءجۇمادىلوۆ, مىنە, بۇدان سول ۇلتتىڭ جەكە مەملەكەت, ونىڭ ىشىندە, تاۋەلسىز مەملەكەت بولعانىن كورىپ, كورىپ قانا قويماي, ونىڭ رۋحاني جىراۋىنا اينالدى. زادى, جازۋشىنىڭ ەڭ ۇلكەن باقىتى, ورىندالعان ارمانى وسى شىعار. ويتكەنى, ءدال وسى تاۋەلسىزدىككە قابدەشتىڭ جازۋشى, ازامات رەتىندەگى قوسقان ۇلەسى ەرەكشە. ونى تۇلعا دارەجەسىنە جەتكىزگەن دە سول ماقسات. تاعدىر تالايىنسىز تالانت تۋمايدى. «اقىل مەن مىنەزدىڭ ساۋىتىنا سىيىپ» (اباي), اعىسقا قارسى جۇزبەگەن پاراسات-پايىم يەسىنىڭ تۇلعا دارەجەسىنە كوتە­رىلۋى دە قيىن. بۇل رەتتەن العاندا قابدەشتىڭ باسىنا تۇسكەن تاعدىر تالقىسى دا تاۋقىمەتتى. بىراق ءتۇبى قايىرلى, جۇبانىشى باسىم بولدى. ەگەر دە قابدەش ءجۇمادىلوۆتى قازاق قاۋىمىنىڭ رۋحاني ساحناسىنا ءدال وسى زاماندا شىعارعان ۇلى ۇستاز – قازاقتىڭ تاريحى دەسەك, ارااعايىن مۇنى اسىلىق دەمەيتىن شىعار. سەبەبى, بالاپانىن بيىك قۇزدىڭ باسىنان لاقتىرىپ ءجى­بەرىپ, جەرگە تاقاعاندا قاعىپ الىپ, قايتادان لاقتىرعان انا قىران سياقتى, قابدەشتى ەكى ەلدىڭ اراسىندا كەزەك شايقاپ, شىڭداعان دا – سول قيلى زامانعا ۇشىراعان ۇلتىمىزدىڭ تاعدىرى. ەلدەن ەلدىڭ بولىنگەنى – قاسى­رەت. الايدا, سول كوشكە ءۇيىر قازاقتىڭ تاپقان ءبىر ولجاسى – ۇلتتىق مايەگىنىڭ ءبىر سىعىمىن امان-ەسەن ساقتاپ قالدى. قاپالى ءارلى قاۋىرت كوش جولىندا تالاي-تالاي تەكتى تۇقىمدار تەلىمگە ۇشىرادى. اتامەكەننەن باستاپ – انادولىعا دەيىنگى گيمالاي مەن گيندۋكۋش تاۋلارىنىڭ اراسىندا تالاي قابدەشتەر مەن ابىشتەر قالدى عوي. ءابىش كەكىلباەۆتىڭ ءۇيى دە ۇركە كوشىپ, يرانعا بەت الىپ بارا جاتقان جولىنان كەزدەيسوق تاعدىردىڭ سەبەبىمەن ەلگە قايتقانىن وقىعاندا, بۇعان انىق كوزىم جەتتى. سوندىقتان دا, قابدەشتىڭ ارامىزدا ءتىرى ءجۇرۋىنىڭ ءوزى سول كۇندەردىڭ نىسانالاپ جىبەرگەن ءبىر سالەمى سياقتى. دەمەك, قابدەش – جاي تالانت ەمەس, تاعدىرلى, نىسانالى تالانت. بۇل ءسوز ۇزاق جىلدار بويى «ارعى بەتتەن كەلگەن» دەگەن كەمسىتكەن ءسوزدى ەستىپ, بەتىنە شىركەۋ تۇسكەندەي بولىپ كۇن كەشكەن قابدەشتىڭ جۇرەگىن جۇباتا قويماس, بىراق ايتىلۋى جانە بۇگىنگى ۇرپاقتاردىڭ ءبىلۋى ءتيىس شىندىقتىڭ ءبىرى. ايتپەسە, نە اتا تەگىندە, نە ءبىلىم مەن تاربيەسىندە, نە ۇلتجاندىلىعىندا وزگەلەر ميىعىنان كۇلەتىندەي ەش كەمىستىگى جوق ەدى. ويتكەنى, قابدەشتىڭ بويىنداعى ازاماتتىق قاسيەتتەر دە سوناۋ ءاليحان مەن احمەت سياق­تى الاشتىڭ كوسەمدەرىنەن رۋحاني كۇش العان ەدى. ساۋاتىن سول احاڭنىڭ «الىپبيىمەن» اشقان ۇرپاقتىڭ ۇلتىنىڭ قامىن ويلاماي ءوسۋى دە مۇمكىن ەمەس. بۇعان قابدەشتىڭ تۋعان ورتاسى دا اسەر ەتتى. ورتاسىز وسكەن تالانت –جاپانداعى جالعىز اعاش سياقتى, دارالانىپ كورىنگەنىمەن دە ساياسى از, كەلەشەگى كەلتە. ال قابدەش بولسا قازاقتىڭ ءۇش عاسىردان بەرگى تاريحىنىڭ كىندىگى بايلانعان, جەڭىسىنىڭ دە, جەڭىلىسىنىڭ دە, كۇرەسىنىڭ دە كۋاسى بولعان جوڭعار قاقپاسىنىڭ قاپتالىندا تۋدى. قاسيەتتى تاربا­عاتايدىڭ بۇيىرىندەگى شاۋەشەك اتتى وسىناۋ شاعىن قالادا XIX عاسىردىڭ اياعى مەن XX عاسىر­دىڭ ۇزىنا بويىنداعى تاريحي قوزعالىستاردىڭ ارقيلى مۇددە­لەرىنىڭ شىتىرمان كۇرەسى ءجۇرىپ, تاي قازانداي بۋىرقانىپ جاتتى. وزگەلەردى بىلاي قويعاندا, جەر شارىن ءبولىپ بيلەۋگە ۇمتىلعان ءۇش يمپەريانىڭ – رەسەيدىڭ, قىتاي­دىڭ, ۇلىبريتانيانىڭ ءوزارا پاتۋاعا كەلىپ, قول قويىسقان شاھارى دا وسى شاۋەشەك ەدى. ءمانجۋ يمپەرياسى مەن قىتاي وتار­شىلدىعىنا قارسى ۇلت-ازات­تىق كوتەرىلىستىڭ, تاۋەلسىز شى­عىس تۇركىستان مەملەكەتىن ورنا­تۋ جولىنداعى كۇرەستىڭ, قازاق, ۇيعىر, دۇنگەن ۇلتتارىنىڭ ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ ۇيىتقىسى تۋرا سول ارا بولعانىن ەسكەرسەك مۇ­نىڭ ءوزى شاۋەشەك قالاسىنىڭ تاريح­تاعى ورنىن انىقتاپ بەرەدى. 1950 جىلى شىعىس تۇركىستان مەملە­كەتى قۇلاتىلعانشا الاش­تىڭ ۇلتتىق يدەولوگياسى شىعىس تۇركىستاننىڭ رەسمي يدەولوگياسى رەتىندە ءومىر ءسۇردى. الاشقا قاتىستى تاريحي كىتاپتار مەن قولجازبالاردىڭ ءالى كۇنگە دەيىن ساقتالىپ قالۋى سوندىقتان. ال قابدەش بولسا, احاڭنىڭ «الىپبيىمەن» ساۋاتىن اشتى, الەكەڭنىڭ ساياسي باعدارىن ۇلتتىق مۇرات رەتىندە جاتتاپ ءوستى, جاقاڭ سياقتى «جاڭقامنىڭ ءوزى الاشتىڭ كەرەگىنە جاراسىن» دەپ ماقسات قويدى. ۇلت-ازاتتىق يدەياسىن بويىنا سىڭىرگەن, رەسەي مەن قىتاي يمپەرياسىنىڭ وتارشىلدىق سايا­ساتىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن تالداعان, ازات مەملەكەتتىڭ ازاماتى اتانىپ قالعان كەزىندە ەكى باستى الىپ سامۇرىق پەن جەتى باستى ايداھاردىڭ قاھارىنا ۇشىراعان حالقىمەن قوسا قابدەش تە الپىسىنشى جىلداردىڭ باسىندا تاعدىردىڭ سىلىكپەسىنە ۇشىرادى. الماتىدا وقىپ جۇرگەن ستۋدەنتتى كەرى شاقىرتىپ الىپ, «وڭشىل ۇلتشىل اتاندىرىپ», باسىنا «قالپاق كيگىزىپ», كومىر شاحتاسىنان ءبىر-اق شىعاردى. زادى, مۇنداي ايىپ تاعىلىپ, ۇلتشىلدىعى ءۇشىن تۇرمەنىڭ ءدامىن تاتقان جازۋشى دا وسى قابدەش بولۋ كەرەك. تاعدىر بۇل جولى دا قابدەشتى قامقورلىعىنا الىپ, قازاقتىڭ «سوڭعى كوشىنە» ىلەسىپ ۇلى مەكەنىنە ات باسىن تىرەۋگە مۇمكىندىك بەردى. مىنە, سوندا عانا ءومىردىڭ قاق­پاقىلىندا جۇرگەن قابدەش اۋىر تىنىس الىپ, ءوزىنىڭ ءومىرىنىڭ ەڭ باستى ماقساتىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىستى. تاعدىردىڭ وعان تارتقان سىباعاسى جەتكىلىكتى ەدى. ەندى سونى ەل مۇددەسىمەن ۇشتاستىرىپ, قالىڭ قازاقتىڭ رۋحاني قاجەتتىلىگىنە جاراتۋ مىندەتى تۇردى. جوڭعار قاقپاسىنداعى «قۇس جولى» – «قازاق جولى» بولعان ولكەنىڭ تاري­حى مەن تاعدىرىن جازۋ قابدەشتىڭ پەشەنەسىنە جازىلدى. بۇعان ونى بويعا بىتكەن تالانتى عانا ەمەس, ۇلت الدىنداعى پەرزەنتتىك پارىزى دا ءماجبۇر ەتتى. قازاق ادەبيەتىنىڭ الپىسىنشى جىلداردىڭ ورتاسىنداعى تاعدىرى – باقىتتى تاعدىر. ۇلتىمىزدىڭ بار مۇمكىندىگى اشىلىپ, قازاق يدەياسىنىڭ باسى قايتا ۇلتتىق نىسانا رەتىندە قۇرالا باستاعان تۇسى دا سول كەز. زاۋالعا ۇشىراعان وتىز جىلدىڭ ىشىندە ەلدىڭ ساناسىن تۇمان باسىپ, وتكەن ۇمىتىلىپ, جالاڭ يدەيا عانا قالعان ەدى. تىڭ قۋاتپەن كەلگەن جاڭا تولقىن دا, ايتارى مول الدىڭعى اعالار دا ءوز شىعارمالارى ارقىلى ۇلتىنىڭ مۇددەسىن جەتكىزۋگە بەت بۇردى. مىنە, سول قازاق يدەياسىنىڭ قالىپ­تاسۋىنا قابدەش تە باتىل كىرىسىپ, توسىن تاقىرىبىمەن كۇنى كەشە عانا تاۋەلسىز ەل بولعان قازاق مەم­لەكەتى بار ەكەنىن قالىڭ قاۋ­ىم­عا كوركەم شىندىق ارقى­لى بايانداپ بەردى. «سوڭعى كوش» رو­مانى قولىنا تيگەنشە شىعىس ءتۇر­كىستان مەملەكەتىنىڭ ءومىر ءسۇ­ر­­­­­­­گەنىن شەكارا ماڭىنداعى جۇرت­شى­­لىق بولماسا, جالپى قازاق­تىڭ ماعلۇماتى از ەدى. وسىنداعى جا­سىباي, جاعىپار, نۇربەك, نارتاي, وسپان, دۋبەك, تۇرسىن, شاكەن بەينەلەرى ارقىلى ايتىل­عان قازاقتىڭ قازاقتىق قاسيەتىن ساقتاپ قالۋ يدەياسى اركىم­نىڭ جانىنا ورىندالمايتىن ارمانداي بولىپ ۇيالاپ قالدى. جاسى ۇلكەندەر مۇنىڭ استارىندا الاش­وردانىڭ ۇلى ماقساتى جاتقاندىعىن بىردەن اڭعاردى. قابدەش تاريحي شىندىقتى جازىپ وتىرسا دا كوركەم شىندىق ارقىلى ول ارماندى ۇلى جۇرتتاعى قازاقتىڭ تاعدىرىمەن ۇشتاستىرا وتىرىپ سۋرەتتەدى. كوشپەلى ءومىر­دىڭ سوڭعى كوشى-قونىمەن قوسا قازاق دەگەن ۇلتتىڭ تاريحتان ىسىرىلىپ بارا جاتقانىن بارىنشا قانىق تا انىق ايتتى. شىعىس تۇركىس­تاننىڭ قۇلاۋىن قاسىرەتتى كورىنىستەرمەن بەينەلەي وتىرىپ, قازاق­ستاننىڭ دا مۇرات-ماقساتىن جوقتادى. اتاۋى باسقا بولعانمەن دە اتا­مەكەننىڭ دە ارىز-ارمانى سونىڭ ىشىندە قۇمىعا قايناپ جاتتى. ۇلتتىق يدەيا – ساياسي ۇعىم ەمەس, ۇلكەن ءمانى بار عىلىم. ۇلت­تىق يدەياسىز ەشقانداي حالىق دەربەس ءومىر سۇرە المايدى. قازاق يدەياسى الاشوردانىڭ تۇسىندا وتە بيىك عىلىمي ساتىعا كوتەرىلدى. ول – ۇلتتىق قۇرىلىم, تەكتىلىك سىپات, ءداستۇر, پسيحولوگيا, سويلەۋ مانەرى, ەكونوميكالىق كۇنكورىس ءتاسىلى, ويلاۋ جۇيەسى, راسىمدىك سالتتار, عىلىمي اتاۋلار, ونىڭ ىشىندە ۇلتتىڭ وزىنە تىكەلەي قىز­مەت ەتەتىن عىلىم مەن ءبىلىم سالاسى, حالىق سانى, تاعى دا باسقا تولىپ جاتقان رۋحاني سىپاتتاردى قامتيدى. مىنە, وسىنداي كۇردەلى ماسەلەلەرگە ءبىز ءالى دە جەتە كوڭىل بولمەي كەلەمىز. مۇنى قابدەش جۇما­دىلوۆ «سوڭعى كوش» ديلوگياسىندا كوركەمدىك شەشىمىنىڭ نەگىزگى نىساناسى ەتىپ الدى. قازىر دە ءوزىنىڭ كوسەمسوزدەرىندە ۇزبەي قوزعاپ كەلەدى. قازاق يدەياسى – قابدەش ءجۇمادىلوۆتىڭ ومىرلىك ماقساتىنىڭ التىن دىڭگەگىنە اينالدى. تاۋەلسىزدىك دەگەن – ءتاتتى دە, اششى دا, قاسيەتتى دە ءسوز. بىراق بۇل ءسوزدى قازاق زيالىلارىنىڭ ەكى بىردەي تولقىنى اشىق ايتا الماي كەتتى. ءدىلىمىز (مەنتاليتەتىمىز) بەن سانامىزدىڭ جۇتاڭ تارتقانى سونداي, دەربەس مەملەكەتتىككە قول جەتكەن بۇگىنگى باقىتتى كۇن­دەرىمىزدىڭ وزىنە نارازى بولىپ, تاۋەلسىزدىكتى تابەتىنە ايىرباس­تاپ جۇرگەن قانداستارىمىز بار. ولاردى بەتتەن تىرناۋعا دا بولمايدى. ويتكەنى, يمپەريالىق يدەو­لوگيادان باسقا ەشقانداي توسىن وي ولاردى مازالاعان ەمەس. وزگەشە ويلاۋعا مۇمكىندىكتەرى دە, مۇرشالارى دا كەلمەدى. ال قابدەش ءجۇمادىلوۆ «سوڭعى كوش» ارقىلى قازاقتىڭ دەموكراتيالىق ۇلتتىق مەملەكەتى دەگەن ۇعىمدى ادامداردىڭ تاعدىرلارى ارقىلى بەينەلەپ بەردى. ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستىڭ رۋحى جالىنداعان بۇل شىعارماداعى ۇلىحاندىق شوۆينيزم مەن يمپەريالىق وتارلاۋشىلىققا قارسى كۇرەس, استارىن اۋدارىپ قاراساڭىز, ۇلى­ورىستىق ءشوۆينيزمدى دە ايىپتاۋ بولىپ تابىلاتىن. سول ءبىر يدەولوگيا قىسپاعىندا جاريالانعان روماندى ءدال قازىر وقىپ وتىرىپ, قابدەشتىڭ قالاي ءادىبىن جاتقىزا بايانداعانىنا تاڭعالاسىڭ. زادى, ۇلى ارماننىڭ ءوزى ىلگەرى جەتەلەپ, جەبەپ وتىرعان سياقتى. ال «تاعدىر» رومانى ارقىلى ەكى يمپەريانىڭ ءوز مۇددەسى ءۇشىن جەرى, ءتىلى, ءدىنى, ءورىسى, قىستاعى ءبىرتۇتاس ۇلتتى قالاي اياۋسىزدىقپەن ەكىگە ءبول­گەنىن كوسىلە سۋرەتتەدى. جاي­لاۋى – جاتقا, قىستاۋى – وزىنە قالىپ, بالاسى – باسقا مەملەكەتتىڭ قاراۋىنا كەتىپ, ءوزى وتانىندا قالعان تاعدىرلاردى قىلىشتىڭ جۇزىمەن بولگەن دە – سول يمپەريالىق قوماعاي پيعىل. ءسوتسياليزمنىڭ ءوزىن سول ۇلى­حاندىق جانە ۇلىورىستىق مۇددەگە باعىندىرعان ايار سايا­ساتتى بارىنشا اشكەرەلەگەن دە قابدەش ءجۇمادىلوۆ ەدى. ءيا, جالعىز ول ەمەس. بىراق, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «قيلى زامانىنان» كەيىن ماسەلەنى بۇركەمەلەمەي, بولعان تاريحي وقيعانى ناقتى جازعان جازۋشى وسى قابدەش. سول ءۇشىن تالاي ءسوز ەستىپ, ىممەن شەتتەتىلدى. سونىڭ ەسەسىن سەكسەن جاس­قا كەلگەن, ماقتانعا ەلىگە قوي­مايتىنداي كەمەلدى تۇسىندا قايتارىپ, باعاسىن بەرىپ جاتساق, ابدەن ورىندى عوي دەپ ەسەپتەيمىن. ءار تالانتتىڭ وزەگىنە بىتكەن التىن جۇلگەسى بار. قابدەش ءۇشىن ول جۇلگە – قازاقتىڭ ەلدىگىنىڭ تاعدىرى. كەز كەلگەن جازۋشىنىڭ كەمەلىنە كەلگەندىگىن تانىتاتىن جانە شىعارماشىلىق شىڭىنا باعالايتىن ءبىر تۋىندىسى بارلىعى انىق. «سوڭعى كوش» پەن «تاعدىر» – سونداي شىعارمالار. قازاق ەلىنىڭ ەكى عاسىرلىق ءومىرى قامتىلعان, تاريحي وقيعالار مەن ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرعان بەينەلەر ادەبيەتىمىزدىڭ بەتتەرىنەن ىقىلىم زامانعا دەيىن وشە قويمايتىن تۇلعا رەتىندە ءومىر سۇرەتىنىنە سەنىم مول. سوعان «دارا­بوز» ديلوگياسى كەلىپ قوسىلعالى دا ءبىراز بولدى. الدىڭعى كىتاپ­تىڭ جارىققا شىققانىنا قان­شاما ۋاقىت وتسە دە تىم-تىرىس جات­قان ادەبي سىننىڭ نازارىن تۇبىندە ءبىر اۋداراتىن رومان بۇل. مارقايعان, ابدەن اقىل-ءتاجى­ريبەسى تولىسقان تۇستا قالامىنا ارقاۋ بولعان قاراكەرەي قابانباي باتىر تۋرالى بۇل شىعارما, جۇرت كۇتكەندەي, اتىس-شابىستان, نايزا مەن قىلىشتىڭ جارقىل-جۇرقىلىنان, جوڭعاردى جاپىرا قىرعان باتىردى بەينەلەگەن باتالدىق كورىنىستەردەن تۇر­مايدى. قولدان باتىر جاساپ, قولپاشتاپ, تەڭەۋ تابا الماي قي­نالىپ جۇرگەن قابدەش جوق. وزگە-وزگە, قابانبايدىڭ ءومىرى نەبىر تاڭعاجايىپ وقيعادان كەندە ەمەس. الايدا, قابدەش ءجۇمادىلوۆ «دارابوز» رومانىندا مۇلدەم باسقاشا ادەبي ءتاسىل قولدانعان. اڭىزدان باتىردىڭ بەينەسىن ارشىپ الا وتىرىپ, قابانبايدى القىن-جۇلقىن, رەتتى-رەتسىز جەكپە-جەكتەرگە قاتىستىرماي, كادىم­گى سابىرلى اقىل يەسى رەتىندە سۋرەت­تەيدى. قابانبايدىڭ بىلەك كۇشىنەن گورى اقىل قايراتى باسىم. قالىڭ قاۋىمنىڭ مۇنداي ادەبي ءادىستى جاتىرقاپ قابىلداعانى بايقالعانداي بولعان سول كەزدەردە. ويتكەنى, وقىرماندارىمىزدىڭ تالعامىن اتىس-شابىسقا ابدەن كانىكتىرىپ العان جايىمىز بار. قابدەش ودان باس تارتقان. ول جاۋىن اقىلىمەن جەڭگەن باتىردى بەينەلەگەن. شىندىعىندا دا, قانشا ەرجۇرەك بولسا دا, «باتىر ءبىر وقتىق». ال قابانباي – «اقتابان شۇبىرىندى, القا­كول سۇلامانىڭ» العاشقى شاي­قاسىنان باستاپ اتقا قونىپ, ەلۋ جىل بويى اق تۋىن كوتەرىپ ءجۇرىپ, قازاقتى قارا قونىسىنا قوندىرىپ بارىپ, بارلىق تاۋىن جاستانعان ەل تۇتقاسى. رەسەي مەن قىتاي يمپەرياسىنىڭ اسكەرىنە توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن, ەڭ باستىسى, اقىل-ايلا كەرەك. ابىلايدىڭ باس قولباسشىسىنىڭ پاراساتى دا حانعا لايىق بولعانى لازىم. ال رەتتى تۇسىندا جايراتاتىن جاۋدى اياماي-اق جايراتىپ بەرەدى. باتىردىڭ ويلى بەينەسى ارقىلى قابدەش ءجۇمادىلوۆ قازاق تاريحىنداعى كومەسكى جايلاردىڭ كولەڭكەلەرىنە وي ساۋلەسىن جىبە­رىپ, سونى تولعانا وتىرىپ, سانادان وتكىزۋدى, شىندىقتى بۇركە­مەلەمەي بۇگىنگە جەتكىزۋدى ماقسات ەتكەن. بۇل – تولعان, تولىسقان, ۇلتتىق رۋحاني تۇلعاعا اينالعان قابدەش ءجۇمادىلوۆتىڭ تۋعان ۇلتى تۋرالى تولعانىسى. ويلى, پايىمدى, ەلدىگىمىزدى ۇنەمى ەسكە ءتۇسىرىپ وتىراتىن بايسالدى شىعارما. قابدەشتىڭ اتىن شىعارعان جانە قالىڭ قاۋىمعا تانىستىرعان العاشقى اڭگىمەسى «قازدار قاي­تىپ بارادى» دەپ اتالادى. اشار­شىلىق پەن تاپتىق قۋعىنعا تۇسكەن قارت ءبىر كەزدە ارعى بەتكە ءوتىپ كەتەدى. سوندا تۋعان جەرىنىڭ ءبىر ۋىس توپىراعىن بەلبەۋىنىڭ ىشىنە ءتۇيىپ العان ەكەن. ەتىكشى اسۋىنىڭ قيىن-قىسپاعىنان جانتالاسا ءجۇرىپ اتامەكەنىنە قايتىپ ورالادى. بۇل – سول جىلدارى قيىن-قىسپاقتى كەشىپ جاتقان شىعىس تۇركىستانداعى قانداس­تارىمىزدىڭ اسىل ارمانىنىڭ ءبىرى ەدى. تاعدىرلى تالانت كەيىنگى جىلدارى رومانعا دەن قويعاندىقتان دا شاعىن جانردان قول ۇزىڭكىرەپ قالدى. ول زاڭدى دا. ايتپەسە, ءازىلدى استارعا تولى اڭگىمەلەرىن سۇيسىنە وقىعان مەن سياقتى بالاپان تالاپتانۋشىلاردىڭ تالايى­نىڭ بەتىن كوركەم ادەبيەت­كە بۇرعانىنا, ەش ءشۇبام جوك. سىرتتاي قاراعاندا ۇلكەن شى­عار­مالارىنىڭ الىمدى دا اۋىر تاعدىرلاردى سۋرەتتەۋگە ارنالعانىنا قاراپ, قابدەشتى تەك قاسىرەتتى كورىنىستەردىڭ جازۋشىسى رەتىندە باعالايدى. بۇل – مۇلدەم تەرىس ۇعىم. ءازىل مەن يۋمورعا, نەشە ءتۇرلى قياسبايلىق مىنەزگە, ماحاببات ماشاقاتتارىنا قۇرىلعان اڭگىمەلەرى كەزىندە سىنشىلاردىڭ تالاي ماقالاسىنا ارقاۋ بولعان. ونىڭ قازىرگى زاماننىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىنە ارنالعان, كىشكەنتاي ادامداردىڭ تاعدىرى ارقىلى ۇلكەن قوعامدىق وي قوزعاعان «سار­جايلاۋ», «سايگ ۇلىكتەر», «قا­راۋىل» اتتى پوۆەستەرى مەن «كوكەيكەستى», «اتامەكەن» روماندارى – قابدەشتىڭ ىزدەنىستەرىنىڭ جەمىسىن تانىتاتىن شىعارمالار. بۇل تۋىندىلاردا قالامگەرلىك شەبەرلىكتىڭ ءتۇرلى قىرلارى بارىنشا ەركىن كورىنەدى. ءبىر وكىنىشتىسى, وسى ۋاقىتقا دەيىن سان قىرلى تالانتتى تۇلعانىڭ كوركەمدىك شەبەرلىگى مەن جازۋشىلىق لابوراتورياسى جونىندە ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزىلمەي كەلەدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, قابدەشتىڭ تىلدىك ناقىشتارى, تاريحي شىندىق پەن كوركەمدىك شىندىقتى قاتار تىزگىندەۋدەگى شەبەرلىگى كانداي دا بولسىن سىني جۇكتى كوتەرە الاتىن زەرتتەۋ تاقىرىبى. ۇلتىمىزدىڭ بويىنداعى ەڭ قاسيەتتى ۇعىمنىڭ ءبىرى – پارىز دەگەن ءسوز. مەنىڭ پايىمداۋىمشا, قابدەش ءجۇمادىلوۆ – ءوزىنىڭ ۇلتىنىڭ الدىنداعى پەرزەنتتىك, جازۋشىلىق پارىزىن تولىق وتەگەن ازامات. ەشقانداي تالانت ءوزىنىڭ ەڭبەگىن بۇلداعان ەمەس. بىراق, ونەر يەسى شابىتتىڭ قاناتىندا ۇشىپ جۇرەتىنىن ەسكەرسەك, ءار تۇلعانى وزىنە لايىق بيىككە كوتەرە ءبىلۋىمىز قاجەت. بۇل – ەلدىگىمىزدىڭ بەلگىسى, ادامدى سىي­لاۋدىڭ اتامىزدان قالعان جولى. سونى ۇمىتپاعانىمىز ابزال. تۇرسىن جۇرتباي, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور استانا سۋرەتتە: (سولدان وڭعا قاراي) جازۋشى ق.ءجۇمادىلوۆ, سىنشى ز.سەرىكقاليەۆ, قالامگەر ش.الديبەكوۆ پەن اقىن ە.ءىبىتانوۆ الماتى وبلىسىنىڭ نارىنقول وڭىرىندە. 1994 جىل.