قازىرگى كۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ۇسىنىستارىنا ۇعىنىقتىلىقپەن قاراۋ قالىپتى جاعداي دەپ سانايمىن. الەم جۇرتشىلىعى قۇلاعىندا جۇرەر ءسوزدى ءبىزدىڭ ەلباسىمىز ايتتى, مورالدىق قۇقىعى بار بولعان سوڭ ايتىپ وتىر. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باسشىسى اۋقىمدى باعدارلاما اياسىندا ءومىر ءسۇرۋ كەرەكتىگىن جۇرەكتەن تولقىتىپ ايتتى. ويتكەنى, بارشا ادامزات ءححى عاسىرعا جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ءداۋىرى رەتىندە ءۇمىت ارتادى. بىراق, ءبۇگىندە بۇل ەلەستىڭ ساعىمعا اينالۋى ىقتيمال. الەمگە تاعى دا قاتەر ءتونىپ تۇر جانە ونىڭ اۋقىمىن ەسكەرمەۋگە بولمايدى. بۇل ەلباسىنىڭ ۇلكەن ەسكەرتپەسى, ۇرپاق قامىنان ايتىلعان ءسوز.
ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – بەيبىتشىلىكتى جاقتايتىن جاھانمەن جاقىن, قاتار بولۋ. دەمەك, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ بۇكىل ساياساتى – بەيبىتقاتار ءومىر ءسۇرۋ. قاقتىعىستاردان, سوعىستان قالجىراعان الەمنىڭ شىدامدى جۇرەگى مۇندايدى كوتەرە الماۋى مۇمكىندىگىن ەلباسىمىز الەمدىك ەڭ بيىك مىنبەردەن تاعى دا قايتالاپ ايتتى. ساليقالى جولداعى سانانى سىلكىندىرەتىن جاعداي ەكەندىگى انىق.
ەلباسىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا, كوركەم ءولكە بۋرابايدا «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن ءوزى كەلىپ اشتى. مۇنى ۇرپاق قامىنداعى ۇلىق قادام دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل بالالار الەمىن, بولاشاقتىڭ اۋانىن كەڭەيتۋ ەكەندىگىنەن تۋىنداعان ىزگى نيەت ەكەندىگى انىق. ۆاشيگتونداعى سامميتتە دارابوز داۋىس جاساعان, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الەمدىك مانيفەست جاريالاعان ەلباسىمىزدىڭ باتىلدىعى باتىر حالقىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتتى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇسىنعان «ءححى عاسىر: سوعىسسىز الەم» اتتى كەڭ اۋقىمدى باعدارلامادا الەم تاعدىرى ايشىقتى كورسەتىلدى. بۇل جاھاندىق ستراتەگيادا ۇلتتىڭ سوعىستار مەن جانجالداردىڭ ۆيرۋسىن جويۋ جونىندەگى ۇيلەسىمدى جانە جاۋاپتى ءىس-ارەكەتتەرى ايقىندالدى. بۇگىنگى ۇرپاققا قاراتىپ ايتساق, قازىرگى كەزدەگى بىردە-ءبىر سوعىستا جەڭىمپاز بولمايدى جانە بولا دا المايدى, وندا ءبارى دە جەڭىلەدى. وسى رەتتە, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۆاشينگتون مىنبەرىنەن ايتقان مىنا سوزدەرىن جادىمىزدا ساقتاۋىمىز كەرەك: «ءححى عاسىردا ومىرلىك ءىس-ارەكەتتىڭ ءتاسىلى رەتىندە سوعىستىڭ ءتۇپ-تامىرىن بىرتىندەپ جويىپ, ورنىقتى الەمنىڭ گەوگرافياسىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. الەمدە يادرولىق قارۋدان ازات التى ايماق بار. ولار انتاركتيدانى, لاتىن امەريكاسىن, افريكانى, اۆستراليا مەن وكەانيانى قوسا العاندا, ءىس جۇزىندە بۇكىل وڭتۇستىك جارتى شاردى قامتيدى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ «جاسى» 10 جىل بۇرىن سەمەيدە ءوڭىردىڭ بەس مەملەكەتى قۇرعان ورتالىقازيالىق يادروسىز ايماق بولىپ تابىلادى. تاياۋ شىعىستا يادروسىز ايماق قۇرۋ جونىندەگى حالىقارالىق كۇش-جىگەردى بەلسەندىرەك ەتە ءتۇسۋ كەرەك. 1992 جىلى قازاقستان ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستى شاقىرۋعا باستاماشى بولدى». ءسوز استارىن ۇعاتىن قاۋىم وسىدان-اق جاقسى پايىم جاسايدى دەپ بىلەمىز.
ەلباسىمىز ايتقانداي, بۇل قۇجاتتا اسا ماڭىزدى قاعيداتتار ناقتى مازمۇندالدى. ەڭ باستىسى – ءححى عاسىردا الەمگە تىنىشتىق كەرەك! بۇل – شەتىن ماسەلە! ول ءۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟ جاھاندىق اۋقىمداعى سۇراققا ەلباسىمىز ناقتى جول اشتى: «ادامداردىڭ وتكەن عاسىرداعى جاساعانى سەكىلدى, ءححى عاسىردا دا بەيبىتشىلىك ءۇشىن بايىپتىلىقپەن جانە تاباندىلىقپەن كۇرەسۋ كەرەك. ءبىز بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلاۋعا ءتيىسپىز. وتكەن عاسىرلاردىڭ قاسىرەتتى قاتەلىكتەرىن قايتالاۋعا جول بەرمەي, الەمدى سوعىس قاتەرىنەن تۇپكىلىكتى ارىلتۋ ءۇشىن بۇكىل الەم ۇكىمەتتەرىنىڭ, ساياساتكەرلەرىنىڭ, عالىمدارىنىڭ, بيزنەسمەندەرىنىڭ, ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ جانە ميلليونداعان ادامنىڭ كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋ قاجەت. ءىس-ارەكەتسىز وتىرۋ نەمەسە بىتىمگەرشىلىك قىزمەتپەن اينالىسقان كەيىپ كورسەتۋ الەمدىك اپاتپەن بارابار».
حالقىمىزدا «كەڭ بولساڭ, كەم بولمايسىڭ» دەگەن قاعيدات بار. مۇنى بالالار الەمىنە قاراتىپ ايتساق, جاراساتىنداي. ءويتكەنى, بالاڭ شاقتاعى قارىم-قاتىناستىڭ باياندىلىعى ەرتەڭگى كۇنىمىزدى ەڭسەلەندىرە تۇسەدى. ىشكى-سىرتقى ساياسات وسىنداي ۇمتىلىستاردان قالىپتاساتىنى دا بەلگىلى. قازاقستان پرەزيدەنتى ءبىزدىڭ قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا جازعان پىكىرىندە مىناداي تىلەكتەر بار: «جاسوسپىرىمدەرگە قاراپ ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن كورەمىن. وسى بولاشاقتىڭ كەلەشەگى تاماشا بولاتىنىنا ءاردايىم سەنەمىن». بۇگىنگى ۇرپاق باتالى ءسوزدىڭ بايلامىن بىلەدى, سوعان لايىقتى بولۋعا تىرىسادى.
بۇگىنگى كۇنى «بالداۋرەن» تمد ەلدەرى مەن ورتالىق ازيا ايماعىنداعى بالالاردىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ, ساۋىقتىرۋ جانە جاسوسپىرىمدەردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن دامىتۋعا قاجەتتى بارلىق جاعدايدى قامتاماسىز ەتكەن ءبىردەن-ءبىر مەكەمە سانالادى. جىل بويى ۇزدىكسىز قىزمەت اتقاراتىن ورتالىق ءار اۋىسىمدا 300 بالانى قابىلدايدى. جالپى, ون التى تاقىرىپتىق اۋىسىمدا ەلىمىزدىڭ 4608 ءجاسوسپىرىمى مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندەگى كلاستەرلىك تاربيە جۇيەسىنەن وتەدى. بالالار ارمانى الاۋلاعان ورتالىقتا وقۋ وزاتتارىن, وليمپيادا جەڭىمپازدارىن, سپورت پەن شىعارماشىلىق بايقاۋلاردىڭ ۇزدىكتەرىن كەزدەستىرە الاسىز. تاڭداۋلىلار قاتارىندا بالالار ۇيلەرىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بۇلدىرشىندەر دە كوپتەپ سانالادى. مۇندا بالالاردىڭ تولىققاندى دەمالىسىن قامتاماسىز ەتۋ, ولاردىڭ بويىندا ءبىلىم مەن وزىق ويلاۋ قابىلەتتەرىن ورىستەتۋمەن قاتار, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك, پاتريوتتىق سەزىم, ازاماتتىق جانە ادامگەرشىلىك ۇستانىمدارىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان جاعدايلاردىڭ بارلىعى قاراستىرىلعان.
وقۋ-تاربيە ىسىمەن 82 پەداگوگ-قىزمەتكەر اينالىسادى. سوڭعى جىلدارى ورتالىقتا 14 وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرال دايىندالعانى مۇعالىمدەر, ءادىسكەرلەر مەن تاربيەشىلەردىڭ ءبىلىكتىلىگىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن ايعاقتايدى. «بالداۋرەن» ورتالىعى مەكتەبىندەگى مۇعالىم – اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتىك, ءپاندىك-تاربيەشى, امبەباپ ۇيىمداستىرۋشى-ۇستاز. سوندىقتان, مۇنداعى وقۋ ساباقتارى ءداستۇرلى مەكتەپتەردەگىدەن وزگەشە, ياعني, بالالاردى بۇگىنگى جانە بولاشاق بولمىسىنا قىزىقتىرا جەتەلەپ وتىرادى. ال, كىتاپحانانىڭ 20 مىڭنان استام قورى ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭىتە تۇسەتىنى بەلگىلى. «بالداۋرەندى» زامانالىق عىلىمي وردا قاتارىنا قوساتىن شارالار تىزبەگى دە سان الۋان. ماسەلەن, وسى جىلدار ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان 340 تاقىرىپتىق اۋىسىمدا 180 مىڭنان استام بالا, ونىڭ ىشىندە 46 ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى ءبىلىم الىپ, ەلىمىزدىڭ تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى اتاندى.
ەلباسىمىزدىڭ جەر جاھانعا جاريالاعان مانيفەسى جۇرەكتەرگە ىزگىلىك ۇيالاتار مىناداي ۇلاعاتپەن اياقتالاتىنى عانيبەت: «مەنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» اتتى مانيفەسىم ءححى عاسىردا ءومىر سۇرەتىن جانە جۇمىس ىستەيتىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تاعدىرىنا شىنايى الاڭداۋشىلىقتان تۋىنداپ وتىر. بىزدەر, مەملەكەت باسشىلارى مەن ساياساتكەرلەر, ادامزاتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن زور جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ وتىرمىز. كوپتەگەن تار جول, تايعاق كەشۋدەن وتكەن ادام, ساياساتكەر رەتىندە, سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى كۇردەلى شەشىم قابىلداعان مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندە مەن الەمدىك ليدەرلەر مەن بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىققا اقىل-پاراساتقا جۇگىنىڭدەر دەگەن تاباندى تالاپپەن قايرىلىپ وتىرمىن. ادامزاتتى اجال سەپكەن سوعىس قاتەرىنەن ءمۇلدە ارىلتۋ ءۇشىن قولىمىزدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋىمىز كەرەك. ءبىز ءۇشىن قازىر جانە تاياۋ بولاشاقتا بۇدان كوكەيكەستى مىندەت جوق». بۇل بارشامىزدى سىلكىنىسكە تۇسىرەتىن, اسىرەسە, بولاشاق ۇرپاق موينىنداعى اۋىر دا ابىرويلى مىندەت ەكەندىگى انىق.
مۇحيتدين تولەپباي,
رەسپۋبليكالىق «بالداۋرەن»
وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى
اقمولا وبلىسى,
بۋراباي اۋدانى
قازىرگى كۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ۇسىنىستارىنا ۇعىنىقتىلىقپەن قاراۋ قالىپتى جاعداي دەپ سانايمىن. الەم جۇرتشىلىعى قۇلاعىندا جۇرەر ءسوزدى ءبىزدىڭ ەلباسىمىز ايتتى, مورالدىق قۇقىعى بار بولعان سوڭ ايتىپ وتىر. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باسشىسى اۋقىمدى باعدارلاما اياسىندا ءومىر ءسۇرۋ كەرەكتىگىن جۇرەكتەن تولقىتىپ ايتتى. ويتكەنى, بارشا ادامزات ءححى عاسىرعا جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ءداۋىرى رەتىندە ءۇمىت ارتادى. بىراق, ءبۇگىندە بۇل ەلەستىڭ ساعىمعا اينالۋى ىقتيمال. الەمگە تاعى دا قاتەر ءتونىپ تۇر جانە ونىڭ اۋقىمىن ەسكەرمەۋگە بولمايدى. بۇل ەلباسىنىڭ ۇلكەن ەسكەرتپەسى, ۇرپاق قامىنان ايتىلعان ءسوز.
ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – بەيبىتشىلىكتى جاقتايتىن جاھانمەن جاقىن, قاتار بولۋ. دەمەك, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ بۇكىل ساياساتى – بەيبىتقاتار ءومىر ءسۇرۋ. قاقتىعىستاردان, سوعىستان قالجىراعان الەمنىڭ شىدامدى جۇرەگى مۇندايدى كوتەرە الماۋى مۇمكىندىگىن ەلباسىمىز الەمدىك ەڭ بيىك مىنبەردەن تاعى دا قايتالاپ ايتتى. ساليقالى جولداعى سانانى سىلكىندىرەتىن جاعداي ەكەندىگى انىق.
ەلباسىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا, كوركەم ءولكە بۋرابايدا «بالداۋرەن» رەسپۋبليكالىق وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىن ءوزى كەلىپ اشتى. مۇنى ۇرپاق قامىنداعى ۇلىق قادام دەپ ەسەپتەيمىز. بۇل بالالار الەمىن, بولاشاقتىڭ اۋانىن كەڭەيتۋ ەكەندىگىنەن تۋىنداعان ىزگى نيەت ەكەندىگى انىق. ۆاشيگتونداعى سامميتتە دارابوز داۋىس جاساعان, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الەمدىك مانيفەست جاريالاعان ەلباسىمىزدىڭ باتىلدىعى باتىر حالقىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتتى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇسىنعان «ءححى عاسىر: سوعىسسىز الەم» اتتى كەڭ اۋقىمدى باعدارلامادا الەم تاعدىرى ايشىقتى كورسەتىلدى. بۇل جاھاندىق ستراتەگيادا ۇلتتىڭ سوعىستار مەن جانجالداردىڭ ۆيرۋسىن جويۋ جونىندەگى ۇيلەسىمدى جانە جاۋاپتى ءىس-ارەكەتتەرى ايقىندالدى. بۇگىنگى ۇرپاققا قاراتىپ ايتساق, قازىرگى كەزدەگى بىردە-ءبىر سوعىستا جەڭىمپاز بولمايدى جانە بولا دا المايدى, وندا ءبارى دە جەڭىلەدى. وسى رەتتە, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۆاشينگتون مىنبەرىنەن ايتقان مىنا سوزدەرىن جادىمىزدا ساقتاۋىمىز كەرەك: «ءححى عاسىردا ومىرلىك ءىس-ارەكەتتىڭ ءتاسىلى رەتىندە سوعىستىڭ ءتۇپ-تامىرىن بىرتىندەپ جويىپ, ورنىقتى الەمنىڭ گەوگرافياسىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. الەمدە يادرولىق قارۋدان ازات التى ايماق بار. ولار انتاركتيدانى, لاتىن امەريكاسىن, افريكانى, اۆستراليا مەن وكەانيانى قوسا العاندا, ءىس جۇزىندە بۇكىل وڭتۇستىك جارتى شاردى قامتيدى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ «جاسى» 10 جىل بۇرىن سەمەيدە ءوڭىردىڭ بەس مەملەكەتى قۇرعان ورتالىقازيالىق يادروسىز ايماق بولىپ تابىلادى. تاياۋ شىعىستا يادروسىز ايماق قۇرۋ جونىندەگى حالىقارالىق كۇش-جىگەردى بەلسەندىرەك ەتە ءتۇسۋ كەرەك. 1992 جىلى قازاقستان ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستى شاقىرۋعا باستاماشى بولدى». ءسوز استارىن ۇعاتىن قاۋىم وسىدان-اق جاقسى پايىم جاسايدى دەپ بىلەمىز.
ەلباسىمىز ايتقانداي, بۇل قۇجاتتا اسا ماڭىزدى قاعيداتتار ناقتى مازمۇندالدى. ەڭ باستىسى – ءححى عاسىردا الەمگە تىنىشتىق كەرەك! بۇل – شەتىن ماسەلە! ول ءۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟ جاھاندىق اۋقىمداعى سۇراققا ەلباسىمىز ناقتى جول اشتى: «ادامداردىڭ وتكەن عاسىرداعى جاساعانى سەكىلدى, ءححى عاسىردا دا بەيبىتشىلىك ءۇشىن بايىپتىلىقپەن جانە تاباندىلىقپەن كۇرەسۋ كەرەك. ءبىز بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلاۋعا ءتيىسپىز. وتكەن عاسىرلاردىڭ قاسىرەتتى قاتەلىكتەرىن قايتالاۋعا جول بەرمەي, الەمدى سوعىس قاتەرىنەن تۇپكىلىكتى ارىلتۋ ءۇشىن بۇكىل الەم ۇكىمەتتەرىنىڭ, ساياساتكەرلەرىنىڭ, عالىمدارىنىڭ, بيزنەسمەندەرىنىڭ, ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ جانە ميلليونداعان ادامنىڭ كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋ قاجەت. ءىس-ارەكەتسىز وتىرۋ نەمەسە بىتىمگەرشىلىك قىزمەتپەن اينالىسقان كەيىپ كورسەتۋ الەمدىك اپاتپەن بارابار».
حالقىمىزدا «كەڭ بولساڭ, كەم بولمايسىڭ» دەگەن قاعيدات بار. مۇنى بالالار الەمىنە قاراتىپ ايتساق, جاراساتىنداي. ءويتكەنى, بالاڭ شاقتاعى قارىم-قاتىناستىڭ باياندىلىعى ەرتەڭگى كۇنىمىزدى ەڭسەلەندىرە تۇسەدى. ىشكى-سىرتقى ساياسات وسىنداي ۇمتىلىستاردان قالىپتاساتىنى دا بەلگىلى. قازاقستان پرەزيدەنتى ءبىزدىڭ قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا جازعان پىكىرىندە مىناداي تىلەكتەر بار: «جاسوسپىرىمدەرگە قاراپ ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن كورەمىن. وسى بولاشاقتىڭ كەلەشەگى تاماشا بولاتىنىنا ءاردايىم سەنەمىن». بۇگىنگى ۇرپاق باتالى ءسوزدىڭ بايلامىن بىلەدى, سوعان لايىقتى بولۋعا تىرىسادى.
بۇگىنگى كۇنى «بالداۋرەن» تمد ەلدەرى مەن ورتالىق ازيا ايماعىنداعى بالالاردىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ, ساۋىقتىرۋ جانە جاسوسپىرىمدەردىڭ شىعارماشىلىق قابىلەتىن دامىتۋعا قاجەتتى بارلىق جاعدايدى قامتاماسىز ەتكەن ءبىردەن-ءبىر مەكەمە سانالادى. جىل بويى ۇزدىكسىز قىزمەت اتقاراتىن ورتالىق ءار اۋىسىمدا 300 بالانى قابىلدايدى. جالپى, ون التى تاقىرىپتىق اۋىسىمدا ەلىمىزدىڭ 4608 ءجاسوسپىرىمى مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندەگى كلاستەرلىك تاربيە جۇيەسىنەن وتەدى. بالالار ارمانى الاۋلاعان ورتالىقتا وقۋ وزاتتارىن, وليمپيادا جەڭىمپازدارىن, سپورت پەن شىعارماشىلىق بايقاۋلاردىڭ ۇزدىكتەرىن كەزدەستىرە الاسىز. تاڭداۋلىلار قاتارىندا بالالار ۇيلەرىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بۇلدىرشىندەر دە كوپتەپ سانالادى. مۇندا بالالاردىڭ تولىققاندى دەمالىسىن قامتاماسىز ەتۋ, ولاردىڭ بويىندا ءبىلىم مەن وزىق ويلاۋ قابىلەتتەرىن ورىستەتۋمەن قاتار, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك, پاتريوتتىق سەزىم, ازاماتتىق جانە ادامگەرشىلىك ۇستانىمدارىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان جاعدايلاردىڭ بارلىعى قاراستىرىلعان.
وقۋ-تاربيە ىسىمەن 82 پەداگوگ-قىزمەتكەر اينالىسادى. سوڭعى جىلدارى ورتالىقتا 14 وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرال دايىندالعانى مۇعالىمدەر, ءادىسكەرلەر مەن تاربيەشىلەردىڭ ءبىلىكتىلىگىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن ايعاقتايدى. «بالداۋرەن» ورتالىعى مەكتەبىندەگى مۇعالىم – اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتىك, ءپاندىك-تاربيەشى, امبەباپ ۇيىمداستىرۋشى-ۇستاز. سوندىقتان, مۇنداعى وقۋ ساباقتارى ءداستۇرلى مەكتەپتەردەگىدەن وزگەشە, ياعني, بالالاردى بۇگىنگى جانە بولاشاق بولمىسىنا قىزىقتىرا جەتەلەپ وتىرادى. ال, كىتاپحانانىڭ 20 مىڭنان استام قورى ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭىتە تۇسەتىنى بەلگىلى. «بالداۋرەندى» زامانالىق عىلىمي وردا قاتارىنا قوساتىن شارالار تىزبەگى دە سان الۋان. ماسەلەن, وسى جىلدار ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان 340 تاقىرىپتىق اۋىسىمدا 180 مىڭنان استام بالا, ونىڭ ىشىندە 46 ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى ءبىلىم الىپ, ەلىمىزدىڭ تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى اتاندى.
ەلباسىمىزدىڭ جەر جاھانعا جاريالاعان مانيفەسى جۇرەكتەرگە ىزگىلىك ۇيالاتار مىناداي ۇلاعاتپەن اياقتالاتىنى عانيبەت: «مەنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» اتتى مانيفەسىم ءححى عاسىردا ءومىر سۇرەتىن جانە جۇمىس ىستەيتىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تاعدىرىنا شىنايى الاڭداۋشىلىقتان تۋىنداپ وتىر. بىزدەر, مەملەكەت باسشىلارى مەن ساياساتكەرلەر, ادامزاتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن زور جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ وتىرمىز. كوپتەگەن تار جول, تايعاق كەشۋدەن وتكەن ادام, ساياساتكەر رەتىندە, سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى كۇردەلى شەشىم قابىلداعان مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندە مەن الەمدىك ليدەرلەر مەن بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىققا اقىل-پاراساتقا جۇگىنىڭدەر دەگەن تاباندى تالاپپەن قايرىلىپ وتىرمىن. ادامزاتتى اجال سەپكەن سوعىس قاتەرىنەن ءمۇلدە ارىلتۋ ءۇشىن قولىمىزدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋىمىز كەرەك. ءبىز ءۇشىن قازىر جانە تاياۋ بولاشاقتا بۇدان كوكەيكەستى مىندەت جوق». بۇل بارشامىزدى سىلكىنىسكە تۇسىرەتىن, اسىرەسە, بولاشاق ۇرپاق موينىنداعى اۋىر دا ابىرويلى مىندەت ەكەندىگى انىق.
مۇحيتدين تولەپباي,
رەسپۋبليكالىق «بالداۋرەن»
وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى
اقمولا وبلىسى,
بۋراباي اۋدانى
سوڭعى جاڭالىقتار
پرەزيدەنت: ورتالىق ازيانىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگى – ورتاق مىندەت
پرەزيدەنت • كەشە
توقاەۆ: ارال باسسەينىندەگى ەكولوگيالىق احۋال الاڭداتارلىق
پرەزيدەنت • كەشە
پرەزيدەنت ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى
پرەزيدەنت • كەشە
فونوگرامماعا قاتىستى جاڭا ەرەجە كۇشىنە ەندى
مادەنيەت • كەشە
جانابىلوۆتەر ءىسى: پروكۋراتۋرا 4 جىل جازا سۇرادى
قوعام • كەشە
ارالدى قۇتقارۋ قورى قاتىسۋشىلارى اقورداعا كەلدى
پرەزيدەنت • كەشە
