4,5 ميلليون ادام سپورتتان پرەزيدەنتتىك تەست تاپسىردى

كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسىمباەۆانىڭ تورايىمدىعىمەن ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى. دەنەشىنىقتىرۋ جانە بۇقارالىق سپورتتىڭ كەڭىنەن تارالۋ ماسەلەسىنە ارنالعان ۇكىمەت ساعاتىندا نەگىزگى باياندامانى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى, قوسىمشا باياندامانى الەۋ­مەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلنار ىقسانوۆا جاسادى. دەنەشىنىقتىرۋ مەن بۇقا­رالىق سپورتتى دامىتۋ ازا­مات­تاردىڭ دەنساۋلىعىنا, ساپالى ءومىر سۇرۋىنە وڭ ىقپال ەتەدى. مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا: «دەنەشىنىقتىرۋ مەن سپورت مەملەكەتتىڭ ايرىقشا نازارىندا بولۋى ءتيىس. ناق سول سالاماتتى ءومىر سالتى ۇلت دەنساۋلىعىنىڭ كىلتى بولىپ سانالادى», دەگەن گ.يسىمباەۆا وسى تالاپتى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا قانداي شارۋالار تىندىرىلىپ جاتقانىن, قانداي شەشىلمەگەن ماسەلەلەر بارىن ايتۋ ءۇشىن ءسوزدى بايانداماشىلارعا بەردى. بۇقارالىق سپورت پەن دەنە­شىنىقتىرۋدى قالىپ­تاس­تىرۋ مەن ناسيحاتتاۋ بارىسىندا تومەندەگىدەي باستى جۇمىستار ات­قارىلدى, دەپ باستادى ءوزى­نىڭ ءسوزىن ا.مۇحامەدي ۇلى. 2025 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورتتى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. بۇگىنگى تاڭدا ونى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى بەلگىلەندى. 2020 جىلعا دەيىنگى مەرزىمدە وتانداستارىمىزدىڭ 30 پايى­زىن دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت­پەن جۇيەلى تۇردە اينا­لىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماسە­لەسىن العا قويىپ وتىرمىز. وسى باعىتتا بىرقاتار شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. ەڭ باستىسى, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازا جەتىل­دىرىلىپ, ونىڭ شەڭبەرىندە 56 اكت قابىلداندى. 2015 جىل­دىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل حالقىنىڭ 26 پايىزىنىڭ بۇ­قارالىق سپورتپەن اينالىسۋىنا جاعداي جاسالدى. بۇل – 4,5 ملن. ادام دەگەن ءسوز. 33 مىڭنان ارتىق بۇقارالىق سپورت شارالارى وتكىزىلدى. سونىڭ 18 مىڭىنا جۋىعى اۋىل­دى جەرلەردە بولدى. باق اراسىندا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا «قازسپورت» پەن «قازاقستان» تەلەارنالارى كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا سپورتتان پرەزيدەنتتىك تەست وتكىزىلدى. وسى تەستى تاپسىرۋعا بىلتىر 4,5 ملن. ادام قاتىستى. بيىل دا وسى جۇمىستار بەلسەندى جۇرگىزىلىپ, جەڭىمپازدارعا ىنتالاندىرۋ توسبەلگىلەرى تاپسىرىلاتىن بولادى. بۇگىنگى كۇنى مەكتەپتەردە 38 مىڭنان ارتىق سپورتتىق ۇيىرمەلەر جۇمىس ىستەپ, ولارعا بارلىق وقۋشىلاردىڭ 28 پايىزدان ارتىعى قاتىسادى. بىراق اۋىل مەكتەپتەرىندە سپورت ۇيىرمەلەرىن اشۋ مۇمكىندىكتەرىنە ءالى كۇنگە قول جەتكىزە الماي وتىرمىز. بولاشاقتا دەنەشىنىقتىرۋ ءپانىن اپتاسىنا ءۇش ساعاتقا دەيىن كوبەيتۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا, دەدى ول. ودان ءارى ا.مۇحامەدي ۇلى كەيبىر فيرمالار مەن جەكە ادام­داردىڭ قارجىلىق قولداۋىنىڭ ارقاسىندا وتكىزىلگەن سپورتتىق جارىستار, سالىنعان سپورتتىق قۇرىلىستار تۋرالى ايتىپ ءوتىپ, ولارعا ءوزىنىڭ شەكسىز ريزا ەكەنىن جەتكىزدى. قوسىمشا بايانداما جاسا­عان گ.ىقسانوۆا سپورتتىڭ دەنساۋ­لىق ساقتاۋداعى ماڭىزىنا كوبى­رەك كوڭىل ءبولدى. وقۋشى­لار­دىڭ دەنەشىنىقتىرۋ ساباعى­نان كوپ بوساتىلۋى, اتا-انا­لار تاراپىنان كومپيۋتەردىڭ ال­دىندا كوپ وتىرعانشا, سپورتپەن اينالىسۋىن باقى­لاۋ­دى تومەندەتۋى – وسىنىڭ ءبارى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنىڭ ناشارلاۋىنا سوقتىراتىن فاك­تورلار. سونىڭ كەسىرىنەن قا­زىر مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ 75 پا­يىزعا جۋىعى گيپەديناميا­مەن (تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇل­شىق ەتتەرىنىڭ, قان اينالىمى مەن تىنىس الۋ, اس قورىتۋ مۇشە­لەرى جۇمىسىنىڭ ناشارلاۋى) اۋىرادى. سوڭعى ەكى جىلداعى تەك­سەرۋلەرگە قاراعاندا, ءاربىر بەسىنشى وقۋشى ايتەۋىر ءبىر ناۋ­­قاسقا شالدىققانى انىق­تا­لىپ وتىر. اسكەرگە شاقىر­ىل­عان­داردىڭ ءاربىر ءۇشىنشىسىنىڭ عانا دەنساۋلىعى دۇرىس بولعان. ءبىز ەل تۇرعىندارىنىڭ كەمىندە 30 پايىزى بۇقارالىق سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋىن قامتاماسىز ەتەيىك دەگەن مىندەت قويعان ەدىك. الايدا, سونىڭ ناتيجەسى قاعازعا جازىلاتىن اقپار ءۇشىن عانا ايتىلاتىن سياق­تى, ويتكەنى, ەشكىم دە ۇيىم­داستىرىلعان تۇردە ەسەپ ءجۇر­گىزىپ جاتقان جوق. ال دامى­عان شەتەلدەردە ەسەپ قاتاڭ ءجۇر­گىزىلەدى. ماسەلەن, 16 ملن. تۇر­عىنى بار گوللانديادا ەسەپكە الىنعان ۆەلوسيپەدتەردىڭ سانى 17 ملن... بىزدە دە ەسەپ جۇرگىزۋ بويىنشا كەيبىر وبلىستاردىڭ عانا تاجىريبەسى جاقسى جولعا قويىلعان. ماسەلەن, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ 160 ەلدى مەكەنىندە 337 قورشالعان الاڭدار جاسا­لىپ­تى. ولاردا 318 سپورت نۇ­س­قاۋ­شىسى بار ەكەن. مىنە, وسىن­داي ەسەپتەردەن قانشا ادام­نىڭ بۇقارالىق سپورتپەن اينا­لىساتىندىعىن ناقتى انىقتاۋعا بولادى, دەدى بايانداماشى. ودان ءارى شەشەن سپورتتى دامىتۋعا بولىنەتىن قارجىنىڭ ازدىعى جانە ونىڭ ءتيىمدى جۇم­سالماۋى پروبلەمالارى بار ەكەنى تۋرالى ايتىپ ءوتتى. وسىدان كەيىن نەگىزگى بايان­داماشى ا.مۇحامەدي ۇلى دەپۋتاتتاردىڭ كوپتەگەن سۇراق­تارىنا جاۋاپ بەردى. ايتا كەتەتىن جايت, التىنشى سايلانىمنىڭ جاڭا دەپۋتاتتارى العاش رەت وسى جيىندا بارىنشا بەلسەن­دىلىك كورسەتتى. دەپۋتات ايقىن قوڭىروۆ مينيسترلىكتىڭ با­لانسىنا تىركەلگەن سپورتتىق عي­ماراتتاردىڭ قانشاسى جەكە­شەلەندىرۋگە قويىلاتىنىن سۇرادى. وعان مينيستر بۇگىنگى كۇنى بەلسەندى تۇردە قولدانىلمايتىن سپورتتىق بازالار شىعارىلعالى وتىرعانىن جەتكىزدى. ءبىز ولاردى باسەكەلەستىك ورتاعا شىعارساق, تيىمدىلىگى ارتاتىن شىعار دەپ سانايمىز. بۇلاردىڭ قاتارىندا قاپشاعايداعى سپورتتىق بازا دا بار, دەدى ول. سونىمەن قاتار, مينيستر بۇرىنعى رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ با­لانسىندا بولعان دەمالىس جانە سپورت لاگەرلەرى دە ساتىلاتىنىن ايتتى. ال نەگىزگى سپورتتىق عي­ماراتتاردى وبلىستىق اكىم­دىكتەردىڭ بالانسىندا ساقتاۋدى قالاپ وتىرمىز, دەدى مينيستر. دەپۋتات نۇرتاي سابيليانوۆ اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ 40 پايىزىندا سپورت زالدارى جوق ەكەنىن اۋىزعا الىپ, ونداعى بالالار سپورتپەن قاي جەردە اينالىسۋى كەرەك ەكەنىن سۇرادى. سونىمەن بىرگە, دەپۋتات 2009 جىلدان باستاپ قازاقستان برازيلياداعى فۋتبول اكادەمياسىنا جاسوسپىرىمدەردى وقۋعا جىبەرىپ, ونىڭ شىعىنى ءۇشىن جىلىنا 100 ملن. دوللار تولەگەنىن, ال بيىل باراتىن 25 بالا ءۇشىن بۇل اقى 200 ملن. دوللار بولعانىن ايتتى. وسى ۋاقىتقا دەيىن 50 بالا بۇل وقۋدى ءبىتىردى. بىراق سولاردان ەشقانداي جوعارى ناتيجە جوق. «بايتەرەك» كلۋبىندا ويناپ جۇرگەنىن بىلەمىز, ال ول كوماندانىڭ تۋرنيردەگى ناتيجەسى تومەن. بىلتىر وسى بالالاردان قازاقستان جاستار كومانداسىن قۇرىپ ەدىك, سانكت-پەتەربۋرگتەگى جارىستا ولار ەڭ سوڭىندا قالدى. وسىنىڭ سەبەبى نەدە, برازيليالىق شەبەرلەردىڭ الدىنان وتكەن بالالارىمىز نەگە جامان وينايدى. الدە ول جاققا جىبەرەتىن بالالاردى دۇرىس ىرىكتەي الماي جاتىرمىز با؟ – دەدى دەپۋتات. وسى, برازيليادا فۋتبول­شى دايىنداۋ ماسەلەسىنە ا.مۇحامەدي ۇلىنىڭ ءوزى دە قاتتى كوڭىل ءبولىپ جۇرەدى ەكەن. بۇل – ۇلكەن ماسەلە, دەدى ول. برازيليادا سپورت مەكتەپتەرىنىڭ ساپاسى ءبىز ويلاعانداي بولماي شىقتى. ولارداعى وقۋ جۇيەسى مۇلدە باسقا ەكەن, بالالاردىڭ ورتاسىنا دوپتى لاقتىرادى, سودان سوڭ ونى قۋالاپ بالالاردىڭ ءوزى جەتىلەدى. بارلىق شارۋاسى فۋتبول بولعان سوڭ, تاۋلىكتەپ ويناعان بالا­لاردىڭ اراسىنان كەيدە شىن شەبەرلەر تۋىپ جاتادى, بىراق جۇيەلى تۇردە, عىلىمي جولمەن قالىپتاسقان مەكتەپ جوق. ەشكىم ناقتىلى باعدارلامامەن جۇمىس ىستەپ, شەبەرلىك مەكتەبىن جاساماعان. سوندىقتان, بىزگە برازيليادان فۋتبول ۇيرەنۋ پايداسىز بولىپ شىقتى. قازىر ءبىز بۇل ءۇردىستى توقتاتىپ, فۋتبولدى ارنايى باعدارلامامەن جۇيەلى تۇردە ۇيرەتىپ, شەبەرلىك شى­ڭىنا جەتكىزەتىن نيدەرلاند پەن گەرمانيا سياقتى ەلدەردە فۋتبولشىلار دايىنداۋ جونىندە كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىرمىز, دەدى مينيستر. اۋىل مەكتەپتەرىندە نەگە وسى ۋاقىتقا دەيىن سپورت زال­دارى جوق ەكەندىگى تۋرالى سۇراققا ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى تاحير بالىقباەۆ جاۋاپ بەردى. ول بۇل سۇراقتى تۇسىنبەگەندىكتەن بە نەمەسە باسقا سەبەپتەن بە, تاقىرىپتان مۇلدە اۋىتقىپ, ساۋالعا ەش قاتىسى جوق دۇنيەلەردى ايتىپ كەتتى. بۇعان قاناعاتتانباعان ن.سابيليانوۆ وتىرعان ورنى­نان ءوز سۇراعىنىڭ توركىنىن تۇسىندىرۋگە تىرىستى. وعان ۆيتسە-مينيستر: «اۋىل مەكتەپتەرىنە سپورت زالدار تۇرعىزىپ بەرە المايمىز, ونداي مۇمكىندىك جوق. سول سەبەپتى, ءبىز اشىق الاڭدار جاساۋدى قاراستىرۋدامىز», دەدى. اشىق الاڭدار جازعى ماۋسىمدا قول بولعانىمەن, قىستا جارامسىز ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنكتى. سوندىقتان بولار, ءماجىلىستى جۇرگىزۋشى گ.يسىمباەۆا دا نارازىلىق تانىتىپ, مۇن­داي جاعدايدا سپورتتى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ستان­دارتتى, باعدارلامانى قالاي ورىن­دايسىزدار دەگەن سوزدەر اي­تىپ قالدى. وسىدان كەيىن و.وكسىكباەۆ, م.ماگەراموۆ, ش.وتەمىسوۆ, م.تىنىكەەۆ جانە باسقا دا دەپۋتاتتار وزدەرىن تول­عاندىرعان سۇراقتارىن قويدى. تالقىلاۋعا دا بىرقاتار دەپۋتات­تار قاتىستى. وتىرىس قورىتىندىسى بو­يىنشا, ۇكىمەتكە ۇسى­نىستار جاسالدى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»