ەلباسى مانيفەسى

جالپىادامزاتتىق كەلىسىم الاڭىندا باس قوسۋعا ۇندەيدى كوز الدىمىزدا كۇن ساناپ, ساعات ساناپ, تىپتەن, ءسات سايىن الماعايىپ ءارى كۇردەلى وزگەرىستەردى باستان كەشىپ جاتقان الەمدە بەيبىتشىل ساياساتتى ۇستاناتىن ادامزات ءۇشىن الدا قانداي باعىت-باعدارلار بەلگىلەنگەنى ءجون؟ ادامزات بالا­سىنىڭ ءوزى ويلاپ تاپ­قان, ەندى بۇكىل جەر-جيھانعا قاتەر تۋدىرىپ وتىرعان تاجال قارۋ­دان قالاي قۇتىلۋعا, ونىڭ قا­تە­رىنەن قالايشا باس تارتۋعا بولا­دى؟ ودان قۇتىلار جول بار ما؟ وسى ساۋالدار سانالى ادام بالاسىن تولعانتارى انىق. ارينە, بۇل ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەر كورەگەن باسشى, اقىلمان قايرات­كەر, وي-ساناسى سەرگەك, كۇللى ادام­زاتتىڭ اماندىعىن ويلاپ, سارا جول نۇ­س­قايتىن تۇعىر­لى تۇل­عانىڭ باعدار­لامالىق ءسوزىن ۋاقىتتىڭ ءوزى بارشا الەم جۇر­تىنا مويىنداتىپ وتىر. ول – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ۆاشينگ­تونداعى IV يادرولىق قاۋىپ­سىزدىك سامميتىندە جاريالاعان «الەم. XXI عاسىر» اتتى مانيفەسى قازىرگى ۋاقىتتا دۇنيەجۇزىلىك ۇيىم – باس اسسامبلەيا مەن قاۋىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ رەسمي قۇجاتىنا اينالىپ, جوعارى مارتەبەنى يەلەنۋى – الەمدىك دەڭگەيدەگى ماڭىزدى وقيعا. قازاقستان باسشىسى ۇسىنعان قۇجاتتىڭ بەيبىت ءومىردى ساقتاپ قالۋدا بىردەن-ءبىر باع­دارلاما رەتىندەگى ءمان-ماڭىزىن تەرەڭ ءتۇسىن­گەندىكتەن بو­لار, مانيفەسكە بۇۇ شتاب-پاتەرىنىڭ حات­شىلىعىنداعى ءجۇ­يەدە ارنايى تىركەۋ ءنومى­رى بەرىلىپ, ۇيىمعا مۇشە مەم­لەكەت­تەردىڭ بارلىعى ءۇشىن بۇۇ-نىڭ ەلەكتروندى جۇيە­سىندە قولجەتىمدىلىككە يە بولدى. بۇل – ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە, زور قۇرمەت! بۇل – بيىل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتەتىن قازاق ەلىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەيبىت ءومىر ءسۇرۋ ساياساتىنىڭ ماۋە­لى جەمىسى! بۇل – ەلباسىنىڭ عالام­شاردا بەيبىتشىلىكتى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن سان تولعانىپ, سان تەبى­رەنىپ, يادرولىق قارۋسىزدانۋ ۇدەرى­سىن جال­پىحالىقتىق دەڭ­گەيگە كوتەرۋ جو­لىنداعى ومىرشەڭ دە وزەكتى يدەيا­لارىنىڭ قاينار كوزى, باستاۋ-بۇلاعى. «مىڭ شاقىرىم جول ءبىر قادام­نان باستالادى», دەگەن دانا­­لىق ءسوز بار حالقىمىزدا. ەلباسىنىڭ ماني­فەسى ادامزاتتى زۇلمات قارۋدان ءبىر­جولاتا باس تارتۋعا شاقىرا وتىرىپ, يادرولىق قارۋسىزدانۋ ۇدە­رىسىنە بەلسەنە اتسالىسۋعا جا­سا­عان بۇل قادامى اجال قارۋىن اۋىز­دىقتاۋدا كەلەشەكتە ۇلكەن داڭ­­عىلعا اپا­را­تى­نى­­نا كامىل سەنىم­دىمىز. قازاقستان پرە­­­­زيدەنتىنىڭ باع­دار­­­­­لامالىق قۇجا­تىن­­­دا ايتىلعان سال­ماق­­­تى ويلار مەن تۇ­جى­­­رىمدامالىق ءتۇ­يىن­­­دەر وسىنداي ويعا جە­­تە­لەيدى.مەملەكەت باس­­­شىسى وندا: «ءححى عا­سىر­دا ادامزاتقا ءوزىن ءوزى دەميليتاريزاتسيا­لاۋ جا­عىنا قاراي شەشىمدى قادام جاساۋ قاجەت. بىزدە مۇنداي باسقا مۇمكىندىك بول­مايدى. بۇلاي جا­سالماعان جا­ع­داي­­دا پلا­نە­تا را­ديواكتيۆتى ماتە­ريا­ل­دار­دىڭ وراسان زور ءتىر­شىلىك­سىز ءۇيىن­دى­سىنە اينالادى. ءبىزدىڭ پلا­نەتا­مىز بىرە­گەي, بىزدە باسقا ون­داي پلا­نەتا جوق جانە بولمايدى. سون­دىق­­تان ادام­زاتقا «ءححى عاسىر: سوعىسسىز الەم» كەڭ اۋقىم­دى باعدارلاماسى قاجەت», دەپ با­تىل تالاپ قويىپ, ناقتى باعدار نۇسقايدى. ەلباسى «جاھاندىق ستراتەگيا ۇلتتىڭ سوعىستار مەن جانجالدار ۆيرۋستارىن جويۋ جونىندەگى ۇيلە­سىمدى جانە جاۋاپكەرشىلىكتى ءىس-ارەكەتتەرىن ايقىنداۋدا ءۇش باستى قاعيداتتى ناقتى مازمۇنداۋ كەرەك­تىگىن» ۇسىنادى. وسى ورايدا, قازاقستان پرەزي­دەنتى: «بىرىنشىدەن, قازىرگى كەزدەگى بىردە-ءبىر سوعىستا جەڭىمپاز بولمايدى جانە بولا دا المايدى, وندا ءبارى دە جەڭىلەدى. ەكىنشىدەن, جاڭا سوعىستا جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋلار – يادرولىق, حيميالىق, بيولوگيالىق جانە عىلىم جەتىستىگى نەگىزىندە ويلاپ تابىلۋى ىقتيمال باسقا دا كەز كەلگەن قارۋ تۇرلەرىن قولدانۋدان قاشىپ قۇتىلۋ مۇمكىن بولمايدى», دەپ بارشا ادامزات نازارىن عالام­دىق ماسەلەگە اۋدارادى. تۇپتەپ كەلگەندە, ەلباسى ن.نازارباەۆ «بۇل بۇكىل ادامزاتتىڭ قىرىلۋىنا الىپ كەلەتىنىن, وعان كىمنىڭ جاۋاپ بەرەتىنىن انىقتاۋ كەيىن كەش بولاتىنىن, ءتىپتى, جاۋاپ بەرەتىن ادام دا تابىلمايتىنىن» اشىق ايتادى. بولاشاقتا ادامزاتقا زور قاۋىپ توندىرەتىن «وسى ىقتيمال قاۋىپ-قاتەردى قازىرگى ۇلتتىق لي­دەر­لەر مەن ساياساتكەرلەر جانە ولار­دىڭ بارلىق كەلەسى بۋىندارى اكسيوما رەتىندە تۇسىنۋلەرى ءتيىس» ەكەنىن اتاپ كورسەتەدى. مەم­لە­كەت باسشىسى «ۇشىنشىدەن, مەم­لە­كەتتەر اراسىنداعى بارلىق تا­لاس-تارتىستاردى رەتتەۋ ءۇشىن نەگىز بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ءۇشىن تەڭدەي جاۋاپكەرشىلىك, ءوزارا قۇرمەت جانە ىشكى ىسكە ارالاسپاۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن بەيبىت ۇنقاتىسۋلار مەن كونسترۋكتيۆتى كەلىسسوزدەر بولۋى كەرەك», دەي وتىرىپ, بارلىق ەلدەر باسشىلارىنا ناقتى ىسكە كوشۋدىڭ ايقىن جولدارىن ۇسىنىپ, جالپى­ادام­زاتتىق كەلىسىم الاڭىن­دا باس قوسۋعا ۇندەيدى. نۇرلان قالقا, اقىن, «استانا-بايتەرەك» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى. استانا.