ءتۇبى ءبىر تۋىسقان

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ سامميتىنە قاتىسۋ ءۇشىن ىستامبۇلعا ساپارى بارىسىندا تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەدجەپ تايىپ ەردوعانمەن دە كەزدەسىپ, ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزەدى دەپ كۇتىلۋدە. وسىعان بايلانىستى قازاقستان مەن تۇركيا ەلدەرى اراسىنداعى بۇگىنگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى قىسقاشا ايتىپ وتكەندى ءجون كوردىك. استانا مەن انكارا اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ دامۋ سەرپىنى قازاق پەن تۇرىك حالىقتارىنىڭ تۋىستىق, تاريحي تامىر جانە مادەني قۇندىلىقتار ورتاقتاستىعى نەگىزىندە قالىپتاسىپ, ايماقتىق جانە حالىقارالىق ماسەلەلەر, ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك پەن ەكونوميكالىق ءوزارا بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدىڭ نەگىزىندەگى ىن­تىماقتاستىق سيپاتىندا العا باسىپ كەلەدى. تۇركيا قازاق­ستان­­نىڭ ورتالىق ازياداعى كوش­باسشىلىق ءرولىن مويىنداپ, ونى وسى ايماقتاعى ەڭ ماڭىزدى ارىپتەسى دەپ سانايدى. بۇكىلالەمدىك ساياساتتا ويىپ الار ورنى بار ەڭ ىقپالدى تۇركى­­­­­تىلدەس مەملەكەت رەتىندە قازاقستان جاعى دا ءوزىنىڭ سىرتقى ساياسات ستراتەگياسىندا تۇركيانىڭ ماڭىزدىلىعىن جوعارى قويادى. ەكىجاقتى كونسترۋكتيۆتى ۇنقاتىسۋ­لارمەن قاتار, قازاقستان مەن تۇركيا بۇۇ, يىۇ, ەقىۇ, اوسشك, تۇركى كەڭەسى جانە ت.ب. سياقتى حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىنىڭ پىشىمىندە دە كوپقىرلى ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتىپ وتىر. ەكى مەملەكەت كوشباسشى­لارى­نىڭ ءجيى كەزدەسىپ تۇراتىن­دىعىن سوڭعى ۋاقىتتارداعى مىنا دەرەكتەردەن-اق كورۋگە بولادى. 2012 جىلدىڭ 11-12 قازانى كۇندەرىندە قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ تۇركياعا رەسمي ساپارمەن باردى. ساپار بارىسىندا ول وسى ەلدىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى ا.گۇلمەن جانە سول كەزدەگى پرە­مەر-مينيستر ر.ەردوعانمەن ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. وسى ساپارىنىڭ بارىسىندا ن.نازارباەۆ قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ العاشقى وتىرىسىنا قاتىستى. وسى ساپارىندا ەلباسى انكارادا تۇرىكتىڭ جەتەكشى ىسكەر ازاماتتارىمەن دە كەزدەسىپ, ولاردى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ پەرسپەكتيۆالى جوبالارىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا شاقىردى. سونداي-اق, ر.ەردوعانمەن بىرگە قازاقستان-تۇركيا بيزنەس-فورۋمىنا قاتىستى. ال, پرەزيدەنت ا.گۇلمەن بىرگە قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ونەرىنىڭ كۇندەرى شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلعان گالا-كونتسەرتتى تاماشالاعان ەدى. 2014 جىلدىڭ 4-5 شىلدەسىندە ن.نازارباەۆ تۇركيانىڭ بودرۋم قالاسىندا بولعان تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ءىV سامميتىنە قاتىستى. وسى جىلدىڭ 27-28 تامىزى كۇندەرى ن.نازارباەۆ انكاراعا جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, سايلاۋدا جەڭىپ شىققان پرەزيدەنت ر.ەردوعاندى ۇلىقتاۋ سالتاناتىنا قاتىستى. جوعارى دەڭگەيدەگى ەكىجاقتى كەزدەسۋدىڭ ەڭ سوڭعىسى بىلتىرعى 15-17 ءساۋىر كۇندەرى استانادا ءوتتى. وسى كۇندەرى تۇرىك رەسپۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ر.ەر­دوعان قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلدى. ساپار بارىسىندا ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ەكىنشى وتىرىسى ۇيىمداستىرىلدى. ەكى مەملەكەتتىڭ پارلامەنت­ارالىق قاتىناستارى دا تولىق تۇسىنىستىك پەن كونسترۋكتيۆتى ءۇن­قاتىسۋ ارناسىندا ءوربۋ ۇستىندە. تۇركيا قازاقستاننىڭ ما­ڭىزدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ءارىپ­تەستەرىنىڭ قاتارىنا جاتادى. ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 2014 جىلى 3,29 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە بولدى. سونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 2,27 ملرد., يمپورت 1,02 ملرد. دوللاردى قۇرادى. 2015 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىنداعى تاۋار اينالىمى 1,2 ملرد. دوللار كولەمىندە بولدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا ەكى ەلدىڭ ارا­سىنداعى ۇكىمەتارالىق ەكونو­ميكالىق كوميسسيا ءتيىمدى تەتىك ءرولىن اتقارۋدا. ونىڭ سوڭعى وتىرىسى 2014 جىلدىڭ 24-26 ءساۋىر كۇندەرى استانادا بولعان ەدى. كەلەسى وتىرىس تۇركيادا وتەدى دەپ بەلگىلەنگەن. قازاقستان مەن تۇركيا ارا­سىن­داعى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردىڭ دامۋى وتە جو­عارى بەلسەندىلىك سيپاتىندا دەپ سانالادى. ەكى جاقتىڭ مادەني شارالارعا قاتىسۋ, شىعارماشىلىق دەلەگاتسيا­لارمەن الماسۋ, تۋىسقان قالالار مەن ايماقتار اراسىنداعى بايلانىستار تىعىزدىعى ارتىپ كەلەدى. 2010 جىلى استانادا تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ العاشقى پرە­زيدەنتى مۇستافا كەمال اتاتۇرىككە ەسكەرتكىش اشىلدى. سول جىلى انكارادا دا قازاقستاننىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ەسكەرتكىش قويىلدى. بۇل دا ەكى ەلدىڭ جاقىنداستىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. بۇلاردان باسقا, تۇرىك جاعىنىڭ باستاماسىمەن تۇركيا اۋماعىندا ابايعا, ابىلاي حانعا, م.اۋەزوۆكە جانە قابانباي باتىرعا ەسكەرتكىشتەر اشىلدى. ال, ماعجان جۇماباەۆقا تۇرىك جەرىن­دەگى ەسكەرتكىش قازاقستان تاۋەل­سىزدىگىن الماي تۇرىپ-اق اشىلعان ەدى. مىنە, قىسقاشا ايتقاندا, ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ قارقىنى وسىنداي. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان».