قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ يرانعا رەسمي ساپارى باستالدى
كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى حاسان ءرۋحانيدىڭ شاقىرۋى بويىنشا رەسمي ساپارمەن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى تەگەرانعا كەلدى. ەلباسىن يران باسشىسى ءسان-سالتاناتىمەن ەڭ قۇرمەتتى مەيمانداردى قارسى الاتىن «سااداباد» كەشەنىنىڭ «جۋمحۋري» سارايىندا قابىلدادى.
ەكى ەلدىڭ باسشىلارى ەكەۋارا اڭگىمە بارىسىندا قازىرگى تاڭداعى حالىقارالىق جانە ايماقتىق ساياسي ماسەلەلەر جايىندا پىكىر الىسىپ, ولاردى ساياسي جانە بەيبىت جولمەن شەشۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىردى.
ەكى ەل كوشباسشىلارى حاسان رۋحانيدىڭ استاناعا 2014 جىلعى قىركۇيەكتەگى مەملەكەتتىك ساپارى كەزىندە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىن تالقىلادى.
سونداي-اق, مەملەكەتتەر باسشىلارى ساۋدا-ەكونوميكا, ينۆەستيتسيا, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە كولىك-ترانزيت سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن دە قوزعادى.
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ح.رۋحاني وڭىرلىك جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى وزەكتى جايتتار جونىندە پىكىر الماستى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەلىمىز يرانمەن ءاردايىم دوستىق قارىم-قاتىناستا بولعانىنا نازار اۋداردى.
حاسان رۋحاني نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تەگەرانعا بۇل جولعى ساپارى قازاقستان-يران ىنتىماقتاستىعىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاستى. كەلىسسوزدەر بارىسىندا ورتاق مۇددەلىلىك بار بىرقاتار باعىتتارداعى پەرسپەكتيۆالى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاندى. تاراپتار ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ جۇيەلى دامىپ كەلە جاتقانىن, سونداي-اق ونىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن زور الەۋەت بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, قازاقستان-يران سەرىكتەستىگىنىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگى رەتىندە ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋ قاجەتتىلىگى ايتىلدى.
جالپى, قازاق ەلى تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى كەزەڭدە ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جاڭا باعىتتا, جاڭاشا قارقىنمەن ءوربىدى. اقش, باتىس ەلدەرى يرانعا سانكتسيا سالعان كەزەڭنىڭ وزىندە رەسمي استانا ارااعايىندىققا ءجۇرىپ, ەكى جاقتىڭ قارىم-قاتىناسىنا جىلىمىق ورنىقتىرۋعا بار كۇشىن سالدى. بالكىم, سونىڭ ناتيجەسى دە بولار, ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىندا يراننان سانكتسيانى الىپ تاستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
بۇل تۋرالى سول كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مالىمدەمە جاساعان ەدى: «جان-جاقتى قامتىلعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار جوسپارىنىڭ ء(جبىج) ورىندالۋى جانە وسىعان وراي بۇۇ-نىڭ يرانعا قارسى سانكتسيالارىن الىپ تاستاۋى حالىقارالىق قاتىناستاردا جاڭا كەزەڭنىڭ باستالۋىن بەلگىلەپ, قاۋىپسىز الەم قۇرۋ جولىنداعى اسا ماڭىزدى سىندارلى قادام بولىپ تابىلادى», دەلىنگەن مالىمدەمەدە. سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسى سابىرعا باسىمدىق بەرگەن كەلىسسوزدەر مەن ديپلوماتيالىق كونسۋلتاتسيالار ەڭ ءبىر وزەكتى دەگەن جاھاندىق, سونداي-اق, وڭىرلىك ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ بىردەن-ءبىر دۇرىس ءارى ءتيىمدى جولى ەكەندىگىنە دە توقتالعان-دى.
ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق الەۋەتىنىڭ جوعارى ەكەندىگىنە قاراماستان, سوڭعى جىلدارى ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى تومەندەگەنى كورەر كوزگە بىردەن بايقالادى. اتالعان كورسەتكىش 2010 جىلى 1,1 ملرد. دوللاردى قۇراسا (ەكسپورت – 1,09 ملرد., يمپورت – 26 ملن. دوللار), 2013 جىلى – 620,5 ملن. دوللار (ەكسپورت – 538,9 ملن., يمپورت – 81,6 ملن. دوللار) عانا بولعان ەدى, ال وتكەن جىلى 635 ملن. دوللار (ەكسپورت – 565,5 ملن., يمپورت – 69,1 ملن. دوللار) دەڭگەيىندە قالىپ قويدى. ياعني, بەس جىلدىڭ ىشىندە ساۋدا اينالىمى ەكى ەسەگە كەمىپ كەتكەن.
ارينە, ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى بار. تاۋار اينالىمى كولەمىنىڭ وسىنشاما تومەندەۋى, ەڭ الدىمەن, يرانعا قاتىستى ەكونوميكالىق ەمبارگونىڭ ەنگىزىلۋى بولدى. بۇل ءوز كەزەگىندە بانك سەكتورىنىڭ قىزمەتىن تۇرالاتىپ تاستادى. بارلىق حالىقارالىق جانە ءبىرجاقتى سانكتسيالار يراننان الىنىپ تاستالعاننان كەيىن, شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىقتار ءۇشىن يران ەكونوميكاسىنىڭ ءارتۇرلى سالالارىنا ءوز قارجىسىن سالۋعا ءۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشىلدى. جان-جاقتى قامتىلعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار جوسپارىنا قول قويىلۋى يراننىڭ دامۋىنداعى جانە ونىڭ سىرتقى الەممەن قارىم-قاتىناسىنداعى جاڭا كەزەڭ بولىپ تابىلادى.
يران ساياسي جانە ەكونوميكالىق وقشاۋلانۋدان شىققاننان كەيىن دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ارتىنىپ-تارتىنىپ تەگەراندى بەتكە العاندار كوبەيدى. كوپتەن بەرى بۇعاۋلى تۇرعان ەلدىڭ قاقپاسى الەمگە ايقارا اشىلىپ, ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ جاڭا ءبىر كوكجيەگى پايدا بولدى. پارسى ەلىمەن بايلانىسى بايىرعى كەزەڭنەن قالىپتاسقان قازاق ەلى دە بۇل جاعىنان قۇرالاقان ەمەس, جىل باسىنان بەرى قازاقستاندىق دەلەگاتسيا ءىزدى-ىزىمەن تەگەرانعا تابان تىرەدى. اۋەلى اقپان ايىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترى ءا.يسەكەشەۆ, ىلە-شالا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق پرەزيدەنتى ا.مامين, ناۋرىزدا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مامىتبەكوۆ باستاعان دەلەگاتسيالار يراندىق ارىپتەستەرىمەن كەلىسسوز ءجۇرگىزىپ, ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا وسى جولعى رەسمي ساپارى دا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتىپ, ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى بايلانىسقا سونى سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز.
ەكىجاقتى قارىم-قاتىناس دەمەكشى, وسى تۇستا ەرەكشە اتاپ وتەتىن ءبىر جايت بار. بىلايعى كۇندە ەلدىڭ ءبارى دوس قوي, ال ناعىز دوسىڭدى باسىڭا ءىس تۇسكەندە عانا تانيتىنىڭ انىق.
وسى تۇرعىدان العاندا, قازاق ەلى يرانعا كەشەگى وقشاۋلانۋعا ۇشىراعان كەزدە مەيلىنشە قولداۋ كورسەتىپ, قاجەتتى جەرىندە ءمامىلەگەرلىك قىزمەتىن ۇسىنىپ, ايتەۋىر پارسى جۇرتىنىڭ تىعىرىقتان شىعۋىنا قولىنان كەلگەن كومەگىن جاساپ باقتى. يراننىڭ باسشىلىعى دا قيىن ساتتە قازاق ەلىنىڭ قولۇشىن بەرگەنىن باعالاي بىلەدى. يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى حاسان ءرۋحانيدىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى ءوز ەلىنە ارنايى ساپارمەن كەلىپ قايتۋعا شاقىرۋى دا سول سەبەپتى. بۇل ەكى ەل باسشىلارى وتكىزگەن بريفينگ بارىسىندا دا بىرنەشە مارتە ايتىلدى.
اتالعان ساپار بارىسىندا ەكى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ەلدەرىمىزدىڭ ءتۇرلى سالالارداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستارىن قارقىندى دامىتۋعا ءمۇمكىندىك بەرەتىن 60-تان استام ەكىجاقتى ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويىلدى. سولاردىڭ قاتارىندا ير-مەن 2026 جىلعا دەيىنگى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا كەڭەيتىلگەن ۇزاق مەرزىمدى باعدارلامانى, يرانمەن 2026 جىلعا دەيىنگى «جىبەك جولى» باعىتى بويىنشا كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتتى پايدالانۋ جونىندەگى كەڭەيتىلگەن ۇزاق مەرزىمدى باعدارلامانى, تاۋ-كەن ونەركاسىبى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ءجونىندەگى جول كارتاسىن ايتۋعا بولادى.
سونىمەن قاتار, مەتاللۋرگيا ونەركاسىبى, جاڭا تەحنولوگيالار, جاڭعىرتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى, عارىشتى بىرلەسىپ يگەرۋ جانە ينجەنەر-تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قۇجاتتار بار. قازاقستان ۇكىمەتى مەن ير ۇكىمەتى اراسىنداعى وسىمدىكتەر كارانتينى جانە ولاردى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم, قازاقستان مەن ير اراسىنداعى قۇقىقتىق كومەك, ازاماتتىق جانە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق قارىم-قاتىناستار جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كەلىسىم, قازاقستان مەن ير ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى سوتتالعان ازاماتتاردى بەرۋ جانە ەكستراديتسيالاۋ تۋرالى كەلىسىم جانە ت.ب. ماڭىزدى ۇكىمەتارالىق قۇجاتتارعا قول قويىلۋىنا دا وسى ساپار مۇرىندىق بولدى.
سونىمەن بىرگە, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تەگەرانعا ساپارى كەزىندە ەكى تاراپ اراسىندا جالپى كولەمى 2 ميلليارد اقش دوللارىنان اساتىن ساۋدا-ساتتىق جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا, «قازاقستان ينۆەستيتسيالىق قورى» اق پەن «كاۆە» يندۋستريالىق توبى اراسىنداعى كالتسيلەنگەن سودا شىعاراتىن زاۋىت سالۋ جوباسى بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم, يراندىق «تاك اي گرۋپپ» كومپانياسىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا جىلىجاي ورىندارىن سالۋ, جەمىس اعاشتارىن, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ەگۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ جونىندەگى كەلىسىم, قازاقستاندىق «توپان» جشس مەن يراندىق «ەلەكترو كاۆير» كومپانيالارى اراسىنداعى ير اۋماعىندا بىرلەسكەن كاسىپورىن سالۋ جونىندەگى كەلىسىم, «الز باتت» ساۋدا ۇيىمى» جشس مەن يراندىق «K.T. Steel Complex Manufacturing/Import» كومپانياسى اراسىنداعى بولات ونىمدەرىن جەتكىزۋ جونىندەگى كەلىسىم, قازاقستاندىق «ەكوفارم» مەن يراندىق «ارتيم تەدجارات دارۋ» فارماتسەۆتيكالىق كومپانياسى اراسىنداعى ءدارى-دارمەك ءوندىرۋ جانە يرانعا وتكىزۋ تۋرالى كەلىسىم, ت.س.س. وسىنداي بىرقاتار ەكىجاقتى كوممەرتسيالىق قۇجاتتارعا قول قويۋ ەكى ەلدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار, «بايتەرەك» ۇبح» اق پەن ير ۇلتتىق دامۋ قورى اراسىنداعى ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم مەن «قازاقستان دامۋ بانكى» اق پەن يراننىڭ «مەللي» بانكى اراسىنداعى مەموراندۋم دا ەكى ەل اراسىنداعى ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنى انىق.
ەكىجاقتى قۇجاتتارعا قول قويىلعاننان كەيىن ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى وتكىزگەن بريفينگ بارىسىندا قازاقستان-يران اراسىنداعى قارىم-قاتىناستارعا جان-جاقتى توقتالدى. ماسەلەن, يران پرەزيدەنتى حاسان رۋحاني ءوز ءسوزىندە قازاقستان باسشىسىنا شاقىرۋدى قابىل العانى ءۇشىن ەرەكشە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
– وسىدان شيرەك عاسىر ۋاقىت بۇرىن تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعاننان بەرى ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس قارقىندى دامىپ كەلەدى. قازاقستان قاي ۋاقىتتا دا ءبىز ءۇشىن دوس, كورشى مۇسىلمان ەلى بولىپ تابىلادى. قازاقستان ۇكىمەتى اقش پەن باتىس تاراپىنان يرانعا سانكتسيا سالىنعان كەزدە دە, يادرولىق ماسەلەگە قاتىستى كەلىسسوز بارىسىندا دا بىرگە بولدى. ءتىپتى, ەكى كەزەڭنەن تۇراتىن الماتىداعى كەلىسسوز بارىسىندا دا ارااعايىندىق جاسادى. سونداي-اق, جان-جاقتى قامتىلعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدار جوسپارىنىڭ ء(جبىج) ورىندالۋىنا ۇلكەن كومەك قولىن سوزىپ كەلەدى, – دەدى يران پرەزيدەنتى.
حاسان رۋحاني ءوز سوزىندە قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ ساپارى بارىسىندا مەملەكەتتىك جانە جەكە سەكتورداعى قارىم-قاتىناستى كەڭەيتۋ باعىتىندا جالپى سانى 66 قۇجاتقا قول قويىلعانىن, ەكىجاقتى ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتۋ, ەكىجاقتى ساۋدا قاتىناستارىن دامىتۋعا ىلگەرى قادام جاسالعانىن اتاپ ءوتتى. ەكەۋارا اڭگىمەدە دە, كەڭەيتىلگەن قۇرامدا وتكىزىلگەن كەلىسسوز بارىسىندا دا ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورىن دامىتۋ تۋرالى ماسەلەنى تالقىلادىق. سونداي-اق, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا دا ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. عىلىم مەن مادەنيەت سالاسى دا نازاردان تىس قالعان جوق. ال, مۇناي مەن گاز, مۇناي حيمياسى سالاسى, مۇناي ونىمدەرىنە كەلەتىن بولساق, بۇل سالادا دا پىكىرىمىز ورتاق بولىپ شىقتى. سونداي-اق, ەكى جاق تا تەمىرجول سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتا ءتۇسۋ كەرەكتىگىنە ۋاعدالاستىق. ءۇش ەلدى – قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يراندى بايلانىستىراتىن تەمىرجول ءارى قاراي ەندى قىتاي جولىنا قوسىلادى, دەدى يران پرەزيدەنتى.
سونداي-اق, يران باسشىسى ەكىجاقتى كەلىسسوز بارىسىندا كاسپيگە قاتىستى بارلىق باعىتتار تالقىلانىپ, ونىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ, اسىرەسە, كاسپيدىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىنە قول قويۋ ءسوز بولعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. وڭىرلىك ىنتىماقتاستىققا قاتىستى ماسەلەلەر دە تالقىلانىپ, ەكسترەميزم مەن تەرروريزم ۇلكەن قاتەر توندىرەتىنىنە بايلانىستى ەكى جاقتىڭ پىكىرى دە ورتاق, ءبىر-بىرىنە جاقىن ەكەندىگىن اڭعاردىق. يراكتاعى, اۋعانستانداعى, سيرياداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جايى اتاپ كورسەتىلگەنى, يەمەندەگى سوعىستى توقتاتۋ, بارلىق داعدارىستى تەك ساياسي شەشىم ارقىلى رەتتەۋگە بولاتىنى ايتىلدى.
الداعى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ ىستامبۇلداعى سامميتىنە ەكى ەلدىڭ قاتىسۋى تالقىلانىپ, ەكى تاراپ تا سامميتتە مۇسىلمانداردىڭ بىرلىگى تۋرالى توقتامعا كەلدى, دەپ قورىتىندىلادى ءسوزىن حاسان رۋحاني.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز كەزەگىندە ەڭ الدىمەن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى حاسان رۋحانيگە, يران حالقىنا قوناقجايلىق كوڭىلى مەن قۇرمەتى ءۇشىن العىسىن جەتكىزدى.
– بۇل كەزەڭدى وتە تاريحي كەزەڭ دەپ سانايمىن. يران حالقىن, ونىڭ پرەزيدەنتىن ۇلى جەڭىستەرىمەن قۇتتىقتايمىن. يادرولىق ماسەلەنىڭ شەشىلۋى, يراننان ەمبارگونىڭ الىنۋى حالىقتىڭ الدىندا, بولاشاقتىڭ الدىندا ۇلكەن-ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشادى دەپ سانايمىن, – دەپ باستادى ءسوزىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. ەلباسى ءوز سوزىندە قانداي قيىن كەزەڭدە دە ءوزىنىڭ پرينتسيپىنەن اينىماعاندىعىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى قاراي بارلىق ۋاقىتتا يرانمەن ەشبىر قارىم-قاتىناستى ۇزگەن جوقپىز. جوعارى دەڭگەيدە ۇستادىق. قانشا جاعدايدا قارسىلىق, ەمبارگو بولسا دا قازاقستان يرانعا دەگەن ءوزىنىڭ شىن كوڭىلىنەن, ىستىق پەيىلىنەن ەشۋاقىتتا اجىراعان جوق. بۇگىن ەكەۋارا, كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوزدەر وتكىزدىك. ەكىجاقتى كەلىسسوز بارىسىندا 66 قۇجاتقا قول قويىلدى. ولاردىڭ جالپى سوماسى 2 ميلليارد دوللاردان ارتىق دەپ سانايمىز. ونىڭ ۇستىنە, تاۋ-كەن, مەتاللۋرگيا, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك-لوگيستيكا, تۋريزم, عىلىم-ءبىلىم, مەديتسينا سالالارىندا ءبىرشاما قۇجاتقا قول قويىلدى», دەدى ەلباسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءوزى ءسوزىندە بەرتىنگە دەيىن كولىك جۇيەسى كەدەرگى بولىپ كەلگەندىگىن, پرەزيدەنت ءرۋحانيدىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن قازاقستاننان تۇرىكمەنستان ارقىلى يران مەن باندەرباسقا شىعاتىن تەمىرجول سالىنعانىن, ونىڭ قازىردىڭ وزىندە ىسكە قوسىلىپ, شىعىس قىتايدان يرانعا ءبىرىنشى كونتەينەرلىك پويىز 12 تاۋلىكتە كەلگەندىگىن جەتكىزدى. تەڭىز ارقىلى ول 2,5 ەسە كوپ ۋاقىت الار ەدى. «ءبىز وڭىرلىك احۋالدى كوپ تالقىلادىق. ءبىزدىڭ پىكىرىمىز ءبىر جەردەن شىقتى. تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە بۇكىل دۇنيە بولىپ بىرىگۋىمىز كەرەك. سەبەبى, ول بارىمىزگە قاۋىپ ءتوندىرەدى. لاڭكەستىك دەگەندى مۇسىلماندىقپەن بىردەي دەپ ساناۋعا قارسى كۇرەس جۇرگىزۋىمىز قاجەت. يسلام ۋمماسىنىڭ بىرلىگىن ساقتاۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, ساۋد ارابياسى مەن يران اراسىندا ەشقانداي تۇسىنىسپەستىك بولماعانى ءجون. ەكى اراداعى ماسەلەنى كەلىسسوزدەر ارقىلى شەشۋگە بولادى دەپ سانايمىن», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ەلباسى يراندىق ارىپتەسىنە تاعى ءبىر مارتە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, يران پرەزيدەنتىن قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
سونداي-اق, ەلباسى يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ رۋحاني كوشباسشىسى ءالي حامەنەيمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى ەل ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى نىعايتۋ جولدارى تالقىلاندى. مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن يران حالىقتارىن ەجەلدەن قالىپتاسقان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە رۋحاني قارىم-قاتىناس بايلانىستىراتىنىن ايتتى.
تاراپتار حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىندەگى مەيلىنشە وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە دە پىكىر الماسىپ, تەرروريزممەن جانە ەكسترەميزممەن كۇرەستىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ءالي حامەنەي قازاقستان-يران قارىم-قاتىناسىنىڭ ساۋدا جانە ينۆەستيتسيا, بىرلەسكەن جاڭا جوبالار جاساۋ سالالارىنداعى دامۋ قارقىنىنا قاناعاتتانۋشىلىق ءبىلدىرىپ, وسىنىڭ ءبارى ەكى ەلدىڭ حالقىنىڭ دوستىعىن نىعايتۋ جولىنداعى بەرىك نەگىز قىزمەتىن اتقاراتىنىن ايتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارىنىڭ العاشقى كۇنىن ەلدىڭ ابىرويىن اسىرعان, قوس ەلدىڭ كەلەشەكتەگى بايلانىسىنا سەرپىن بەرەتىن كۇن دەپ باعالاۋعا بولادى. قازاق ەلىنىڭ حالىقارالىق بەدەلىن ايتپاعاندا, ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار ارقىلى وتاندىق ەكونوميكانىڭ دا ءورىسى كەڭەيە تۇسپەكشى.
عابيت ىسكەندەر ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان» –
تەگەراننان (يران).
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
