جەتى قات جەر استىنان قازىنا ىزدەگەن

ەمبىلىك گەولوگتار كاسىبي مەرەكەلەرىن اتاپ ءوتتى ءساۋىر ايىنىڭ العاشقى جەكسەنبىسىندە قازاقستاندىق گەولوگتار وزدەرىنىڭ ءتول مەرەكەلەرىن اتاپ وتكەنى بەلگىلى. ال اتىراۋدا وتكەن مەيرامنىڭ بيىلعى ەرەكشەلىگى – قازاق كسر-ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مۇنايشىسى, لەنيندىك سىيلىقتىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, كسرو-نىڭ قۇرمەتتى مۇنايشىسى, كوپتەگەن كەن الاڭدارىن, ونىڭ ىشىندە الەمگە كەڭ تانىمال تەڭىز كەنىشىن اشقان جولداسقالي دوسمۇحامبەتوۆتىڭ 100 جىلدىعىمەن ورايلاستىرىلدى. ونى ۇيىمداستىرۋشى – قازاقستان مۇنايشى-گەولوگتارىنىڭ قوعامى ەكى كۇنگە سوزىلعان جيىندى «جاڭا مەزوزويلىق مۇناي كوكجيەكتەرى» اتتى سەمينارمەن باستادى. باسقوسۋدىڭ باس دەمەۋشىسى «ەمبىمۇنايگاز» اق بولعاندىقتان, شارا كومپانيانىڭ باس كەڭسەسىندە ءوتتى. «ەمبىمۇنايگاز» اق قۇرامىنداعى «قاينارمۇنايگاز», «جىلىويمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارمالارىنىڭ, «N Block BV», «North Caspian Development», «پوتەنتسيال ويل» كوم­پانيالارىنىڭ جەتەكشى گەولوگ ماماندارى, سەيسمولوگتارى, گەوفيزيكتەرى اتالعان شارانىڭ ويداعىداي وتۋىنە اتسالىستى. كونفەرەنتسياعا اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆتىڭ جانە جولداسقالي دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ۇرپاق­تارىنىڭ قاتىسۋى جيىننىڭ ءمانىن بارىنشا اشا ءتۇستى. ءوڭىر باسشىسى تاۋەلسىز ەل ەكونوميكاسىنىڭ كۇرەتامىرىنا اينالعان مۇناي-گاز سالاسىنىڭ جەرگىلىكتى وڭىردەگى سۇبەلى ۇلەستەرىنە جان-جاقتى توقتالدى. «ەمبىمۇنايگاز» اق باس ديرەكتورىنىڭ جاڭا جوبالار جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ورىنباسارى ءانۋار جاقسىبەكوۆ ءوزىنىڭ كىرىسپە سوزىندە گەولوگ-مامانداردى كاسىبي مەرەكەلەرىمەن قۇتتىقتاپ, مايتالمان مۇنايشى ج.دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ءومىر جولىنا توقتالدى. – جولداسقالي دوسمۇحامبەتوۆ تەوريالىق ءبىلىمىن پراكتيكامەن شەبەر ۇشتاستىرا بىلگەن مامان, تالاپشىل باسشى ەدى. ماسكەۋ مۇناي ينستيتۋتىن جانە كسرو مۇناي ءوندىرىسى اكادەمياسىن ۇزدىك اياقتاعان سوڭ, ءبىلىمى مەن بىلىگىن ەمبى ءوندىرىسىنىڭ جان-جاقتى دامۋىنا ارنادى. 1966 جىلى وڭتۇستىك ماڭعىشلاقتاعى مۇناي كاسىپشىلىكتەرى مەن «وزەن», «جەتىباي» كەن الاڭدارىن بارلاۋعا قوسقان زور ۇلەسى ءۇشىن ج.دوسمۇحامبەتوۆكە جانە باسقا مۇنايشىلارعا لەنيندىك سىيلىق بەرىلدى. قازاقستاندىق گەولوگتاردى كەلەشەكتە تاعى دا ءىرى جاڭا جوبالار كۇتىپ تۇرعان ەدى. 1975 جىلى كۇزدە «ساراتوۆنەفتەگەوفيزيكا» كاسىپورنىنىڭ ماماندارى جولداسقالي احمەت ۇلىنا بولاشاعى مول گەولوگيالىق نۇكتەلەردىڭ سىزباسىن كورسەتكەندە, ول بۇرعىلاناتىن جاڭا ۇڭعىما «تەڭىزدەي تولقىعان مول ءونىم بەرسىن» دەپ, جاڭا كەنىشكە «تەڭىز» اتاۋىن ۇسىنادى. شىن مانىسىندە كانىگى گەولوگتىڭ ايتقانى ايداي كەلىپ, الەمدەگى الىپ كەنىش وسىلايشا ايگىلەندى. تەڭىز كەن الاڭىن اشقاندارى ءۇشىن ءبىر توپ قازاقستاندىق گەولوگتار رەسپۋبليكا مەملەكەتتىك سىيلىعىن الدى. ءانۋار ەركىن ۇلى كونفەرەنتسيادا سونداي-اق ەمبى كەن الاڭدارىنىڭ گەولوگيالىق-بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ بۇگىنگى تىنىسىنان جان-جاقتى مالىمەتتەر بەرە وتىرىپ, الدا تۇرعان جوسپارعا كەڭىنەن توقتالدى. – كومپانيا جىل سايىن 100 ملرد. تەڭگەدەن استام قاراجاتتى ەل قازىناسىنا اۋدارىپ كەلەدى. 2015 جىلى ەمبى وندىرىسىندە 2 823 مىڭ توننا ءونىم ءوندىرىلدى. بۇگىنگى تاڭداعى الەمدىك قارجى داعدارىسىنا قاراماستان, كومپانيا باسشىلىعى مۇنايشىلار قاتارىن قىسقارتپاۋدى, ولارعا كورسەتىلەتىن الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەردى تولىقتاي ساقتاۋدى ءجىتى نازاردا ۇستاپ وتىر. ءبىز قوردى تولىقتىرۋ جانە شيكىزات بازاسىن ءوسىرۋ ماق­ساتىنداعى گەولوگيالىق-بارلاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدامىز. جاقسى ناتيجەلەرگە دە قول جەتكىزىپ وتىرمىز. عاسىردان استام جەر قويناۋىن يگەرىپ كەلە جاتقان «ەمبىمۇنايگاز» اق بويىنشا وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – مۇناي-گاز قورىن مولايتۋ. اعىمداعى جىلدىڭ اقپان ايىندا س.نۇرجانوۆ اتىنداعى كەن الاڭىنىڭ سولتۇستىك-شىعىس قاناتىنداعى جانە ليمان بلوگى مەن اققۇدىق كەنىشىندەگى گەولوگيالىق-بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ قورى­تىندىلارىن جاريالادىق. اتالعان جۇمىستار بولاشاقتا س.نۇرجانوۆ, اققۇدىق, وڭتۇستىك-شىعىس نوۆوبوگات كەن الاڭدارىنىڭ ءونىم بەرۋ مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرىپ, «قارا التىن» كورسەتكىشىن وسىرۋگە جول اشادى. سونىمەن قاتار, «ەمبىمۇنايگاز» اق كەن الاڭدارىنداعى بەس بلوكتا گەولوگيالىق-بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىمەن كەلىسىمشارت رەسىمدەۋ جۇمىستارى قولعا الىنۋدا. ماقسات 5500-7500 مەتر تەرەڭدىكتەگى تۇزاستى قاباتتارىنا ىزدەۋ-بۇرعىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ. ول ەمبىنىڭ مۇناي-گاز قورىن ايتار­لىقتاي مولايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اۋقىمدى جۇمىس. ارينە, جاڭا جۇمىستاردى قولعا العاندا بۇل تەرەڭدىكتەردىڭ ءبىز ءۇشىن تولىق زەرت­تەلمەگەندىگىنە قاتىستى گەولوگيالىق, قار­جىلىق قيىندىقتارعا كەزدەسۋىمىز مۇمكىن. الايدا, تۇزاستى قاباتتارىنان مۇناي كەن ورىندارىن ىزدەستىرۋ ارقىلى قور دەڭگەيىن ارتتىرامىز دەگەن ەمبىلىك گەولوگتاردىڭ باستاماسى – بۇگىنگى زاماننىڭ تالابى. ناتيجەسىندە جاڭا كەن ورىندارى ىسكە قوسىلىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى, ءوندىرىستىڭ تىنىسى كەڭەيەدى, – دەدى ءانۋار جاقسىبەكوۆ. كونفەرەنتسيا بارىسىندا اتىراۋ قالاسىن­داعى ج.دوسمۇحامبەتوۆ اتىنداعى ليتسەي ديرەكتورى فارۋزا شاڭگەرەەۆا, «قازاقستان مۇنايشى-گەولوگتارىنىڭ قوعامى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ تەڭ-پرەزيدەنتى قوسان تاسقىنباەۆ جانە باسقالار ءسوز سويلەدى. شارادا «اتىراۋگەو-2015» باياندامالار جيناعى, «ماقات كەن الاڭىنا – 100 جىل. قازاقستان مۇناي ءوندىرىسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى», «قازاقستان مۇناي-گازدى باسسەينى جانە ولاردى يگەرۋدىڭ كەلەشەگى», «گەولوگتاردىڭ ءومىر­باياندارى» اتتى جاڭا كىتاپتاردىڭ تۇساۋكە­سە­رى ءوتىپ, تۋىندىلار كوپشىلىككە تانىستىرىلدى. ەكى كۇندىك مەرەكەلىك شارانىڭ قورىتىن­دىسىندا تابىستى ەڭبەكتەرىمەن ەرەكشەلەنگەن ءبىر توپ ماماندارعا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ, «كازەنەردجي» اسسوتسياتسياسىنىڭ, «قازاقستان مۇنايشى-گەولوگتارىنىڭ قوعامى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جانە «زاپكازنەدرا» اتىراۋ ايماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ مەدالى, توسبەلگىلەرى, قۇرمەت گراموتالارى مەن العىس حاتتارى تابىس ەتىلدى. ماراپاتقا يە بولعانداردىڭ قاتارىندا «جى­لى­وي­مۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقار­ماسى باسشىسىنىڭ گەولوگيا جانە يگەرۋ ءجو­نىندەگى ورىنباسارى بالماش جاقسىباەۆا, «ەمبىمۇنايگاز» اق گەولوگيا ءبولىمىنىڭ باسشىسى عاليا ەرنيازوۆا, «دوسسورمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسى گەولوگيا جانە يگەرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى باۋىرجان ۇمبەتياروۆ, كومپانيا ماركشەيدەرلىك قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى حاميت مانعىباەۆ, «جايىقمۇنايگاز» مۇناي-گاز ءوندىرۋ باسقارماسى №2 وڭتۇستىك-باتىس قامىستى مۇناي-گاز ءوندىرۋ تسەحىنىڭ گەولوگى اقسۇلۋ ايداروۆا, ارداگەر-زەينەتكەرلەر پارۋح ءاجى­عاليەۆ, زاۋرەش قۇسپانعاليەۆا, جاقسىلىق تاس­قىنباەۆ, بيزنەس جانە قۇقىق كوللەدجىنىڭ وقى­تۋشىسى قالجان قارجاۋوۆا جانە باسقالار بار. «ەمبىمۇنايگاز» اق قۇرمەت گراموتاسى ەمبى كەن الاڭدارىن اشۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسقان التى ارداگەر-گەولوگقا تابىس ەتىلدى. ال, «ۇزدىك گەولوگ» اتاعىن 2015 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىن­شا قازاق عىلىمي-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى گەولوگيا جانە مۇناي-گاز كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى ياكۋب نۇعمانوۆ يەلەندى. مارات اققۇل, «ەگەمەن قازاقستان». اتىراۋ.