بۇدان بۇرىن حابارلاعانىمىزداي, قازىرگە كۇندەرى ماسكەۋ قالاسىندا رەسەي ۇلتتىق تەاتر سىيلىعىنىڭ ءداستۇرلى «التىن ماسكا» فەستيۆالى XXII كەزەگى ءوزىنىڭ شەشۋشى كەزەڭىندەگى قويىلىمدارىن كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىپ جاتىر. ول ءساۋىردىڭ 16-سىندا مارەگە جەتەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, تەاتر ونەرىنىڭ دامۋى تۇرعىسىنان قاراعاندا, بۇل فەستيۆالدىڭ تەاتر قايراتكەرلەرى مەن كورەرمەندەرگە ايتارى دا, بەرەرى دە كوپ بولىپ وتىر.
بۇل تۋرالى ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ دوكتورانتى, تەاترتانۋشى جاڭاگۇل سۇلتانوۆا ماسكەۋدەن حابارلايدى:
- كرەملدى قالادا ءجۇرىپ جاتقان «التىن ماسكا» فەستيۆالىمەن تانىسۋدى 1 ساۋىردە باستاعانىمىزدى وسىنىڭ الدىندا بايانداعان بولاتىنبىز. ال ءبىرىنشى تاماشالاعانىمىز سانكت-پەتەربۋرگتىڭ «تەاتر.doc» تەاترى «موست» تەاترىنىڭ ساحناسىندا قويعان دراماتۋرگ ەۆگەني كازاچكوۆتىڭ «وتىن» («توپليۆو») پەساسى بولدى. جاس رەجيسسەر سەمەن الەكساندروۆسكي قويعان قويىلىم ءبىزدى ەڭ الدىمەن ءوزىنىڭ تاقىرىپتى اشۋداعى جاڭاشىلدىعىمەن باۋراپ الدى. سپەكتاكلدە 2015 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتىڭ ەڭ جاس ۇزدىك اكتەرى اتانىپ, «پرورىۆ» سىيلىعىن العان «ماستەرسكايا» تەاترىنىڭ ءارتيسى ميحايل ءفوميننىڭ ءبىر ءوزى وينادى. ول ABBYY كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, Lingvo ەلەكتروندى سوزدىكتەر جۇيەسى مەن FineReader ماتىندەردى انىقتاۋ بەرۋ باعدارلاماسىن جاساۋشى, رەسەيدەگى فلەشموبتىڭ اتاسى, ەكستراوردينارلى تۇلعا جانە الەمگە تانىمال IT-كاسىپكەر داۆيد ياننىڭ وبرازىن سومدايدى. رەجيسسەر مۇندا ويىندى كورەرمەندەر قابىلداۋىنىڭ جاڭا پىشىمىنە كوشىرىپ, ماتىندەگى ويلاردى جەتكىزۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ىزدەستىرۋگە ارەكەت ەتەدى. سپەكتاكلدىڭ مازمۇنى بىرتە-بىرتە ونىڭ فورماسىنا اينالىپ كەتەدى. ءبىرازدان كەيىن ونىڭ دوڭعالاعى كەرى وينالىپ, «وتىن» مەبيۋستىڭ لەنتاسى بولىپ شىعا كەلەدى. دەگەنمەن, مۇنىڭ قالاي جاسالىپ جاتقانىنا اسا كوپ ءمان بەرە قويماي, اكتەردىڭ شەگىنە جەتكەنشە قىرلانىپ جاسالعان مونولوگىنان بايقالاتىن اقىلدى ويىنى مەن تاپقىر سوزدەرىنىڭ شۋماقتارىنا راحاتتانىپ وتىرا بەرۋگە دە بولار ەدى.
سپەكتاكل كورەرمەنىن شىم-شىتىرىق وقيعالارعا تولى سەريالداردان بەتەر بۋىرقاندىرىپ, وزىنە تارتىپ اكەتەدى. بۇل جەردە ونىڭ بارىنشا تارتىمدى ەكەنىن جەلىگە قۇمار جالپى كوپشىلىك تە, اكتۋالدى رەجيسسۋرانى قاتتى قادىرلەۋشى ماماندار دا مويىندايدى. اتا-انالار مەن ۇستازداردىڭ بەدەلدەرىنەن قايمىقپاستان, وزىنە لايىقتى جول ىزدەۋ, نونكونفورميزم مەن ءوزىن ءوزى دامىتۋدى ۇستانىپ, پايدا اكەلۋدىڭ قاجەتتىلىگىن سەزىنۋ – مىنە, «تەاترالدار ۇيىرمەلەرى» اۋقىمىنان شىعىپ كەتكەن كەزدەردەگى ارەكەتتەردى كورسەتەدى.
راسىندا اكتەر ماكسيم ءفوميننىڭ ويىنى ەرىكسىز تاڭ قالدىرادى. ول ءبىر ساعاتتان استام ۋاقىت زالدى ءوزىنىڭ ۋىسىندا ۇستاپ تۇردى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جۇرتتى كۇلدىردى دە, ءسۇيسىندىردى دە, قايعىرتتى دا. ونىمەن بىرگە ءبارىمىز وسى سەزىمدى تۇگەل باستان كەشىپ وتىردىق. اكتەر ءبىر جاعىنان سپەكتاكلدەگى ەڭ باستى تۇلعا دا بولدى, ەكىنشى جاعىنان كورەرمەندى تۇگەل وزىمەن بىرگە وقيعالاردىڭ جەلىسىنە ارالاستىرىپ جىبەرگەندىكتەن, ونداي تۇلعا بولا دا المادى. قويىلىم بىزگە قازىرگى زامانعى تەاترلاردىڭ ەندىگى كەزەكتە دامۋ جولدارىنىڭ باعىتى مەن باعدارىنان ماعلۇمات بەرىپ كەتكەندەي اسەر قالدىردى.
بۇدان كەيىن ءبىزدى ا. چەحوۆ اتىنداعى محات تەاترىنىڭ كىشى زالىندا ءياروسلاۆلدىڭ ف. ۆولكوۆ اتىنداعى وبلىستىق دراما تەاترى قويعان ورىستىڭ كلاسسيك جازۋشىسى يۆان تۋرگەنەۆتىڭ «دەرەۆنياداعى ءبىر اي» پەساسىنىڭ ساحنالىق نۇسقاسى كۇتىپ تۇردى. رەجيسسەر ەۆگەني مارچەللي قويعان بۇل سپەكتاكل «التىن ماسكانىڭ» بۇعان دەيىنگى فەستيۆالدەرىندە التى جۇلدە الىپ ۇلگەرگەن ەكەن. اتاپ ايتقاندا, ول ۇزدىك سپەكتاكل, ۇزدىك رەجيسسۋرا, سۋرەتشىنىڭ كوستيۋم جونىندەگى ۇزدىك جۇمىسى دەپ اتالاتىن نوميناتسيالار بويىنشا جۇلدەلى بولۋمەن بىرگە, تاعى ءۇش اكتەرلىك جۇمىسقا ماراپات العان بولىپ شىقتى.
رەجيسسەر تۋرگەنوۆتىڭ دراماسىن ءوزىنىڭ ينتەرپرەتاتسياسى نەگىزىندە ەكى ارەكەتتى كومەدياعا اينالدىرىپ جىبەرگەن. ول بۇرىننان تانىمال پەساعا جاڭا سەرپىن مەن ينتوناتسيا بەرۋ جولىمەن جاسالعان. سپەكتاكلدىڭ باستى كەيىپكەرى – ناتاليا پەتروۆنانىڭ رولىندە ويناعان اناستاسيا سۆەتلوۆا ونداعى كەرەمەت پوەتيكالىق, سۇلۋ, مۋزىكالىق ءماتىندى وتە ءدال بەرىپ, تىڭداۋشىلارىن راحات سەزىمگە بولەيدى. قويىلىمدا ميزانستسەنا بارىنشا از, سونىمەن بىرگە قوزعالىس تا ونشالىقتى كوپ ەمەس. بىراق بۇل ونىڭ تارتىمدىلىعىن تارتىپ اكەتە المايدى. ال ءسات سايىن قۇبىلىپ تۇراتىن گەروينيا بولسا, كورەرمەنىن ۇدايى ەلىكتىرىپ وتىرىپ, ونشالىقتى جالىقتىرا قويمايدى. الدەكىمگە عاشىق ناتاليا پەتروۆنا ءوزىنىڭ نە ىستەپ, نە قويىپ جۇرگەنىن اڭعارماي, ءوزىن وتقا دا, سۋعا دا تاستاي بەرەدى. وسى ارقىلى سپەكتاكل ءوزىنىڭ سوڭىنا دەيىن جۇرتتى ءوزىنىڭ قاۋىزىنان شىعارماي ۇستاي الادى.
وسى جەردە قازىرگى ۋاقىتتا كۇللى رەسەي تەاترىنىڭ باسىندا بار مىنا ءجايتتى ايتا كەتپەسەك بولمايدى. قازىر بۇل ەلدەگى قايسىبىر قالادا دا تەاترلار سانى كەشەگى كەڭەس كەزەڭىنە قاراعاندا, اناعۇرلىم كوبەيىپ كەتكەن. بۇعان ەكى ءتۇرلى جاعداي تىركەلەي اسەر ەتكەن. بىرىنشىدەن, مۇندا تەاترعا دەگەن جوعارى سۇرانىس بۇرىنعىدان دا ارتا تۇسپەسە كەمىگەن ەمەس. سول سۇرانىس قاجەتتىلىكتى تۋدىرىپ وتىر. ەكىنشىدەن, قاتارعا كەيىننەن كەلىپ قوسىلعان جاس رەجيسسەرلەر مەن اكتەرلەردىڭ بارىنە بىردەي بۇرىننان كەلە جاتقان تەاترلاردا ورىن تابىلا بەرمەيدى. مۇنىڭ جاي-جاپسارىن بىزبەن سول كۇنى كەزدەسكەن, جاس تا بولسا, باس اتاناتىن كەزگە جەتىپ قالعان «موست» تەاترىنىڭ تەاترتانۋشىسى, بەلگىلى تەاتر سىنشىسى پاۆەل رۋدنەۆ ايتىپ بەردى. ەلدەگى تەاترلاردىڭ كوبىندە بۇرىننان كەلە جاتقان رەجيسسەرلەر كەيىنگى تولقىنعا ورىندارىن بوساتىپ بەرە قويمايدى. سودان كەلىپ, ولار شاعىن دا بولسا, ءوز بەتتەرىنشە تەاتر اشۋعا ارەكەت جاسايدى. كەي جاعدايلاردا بۇعان الدەبىر دەمەۋشىلەر كومەكتەسەدى نەمەسە بۇرىننان بار تەاترلاردىڭ جانىنان تاعى سونداي ءبىر جاس قۇرىلىم پايدا بولادى. بىزگە جوعارىدا اڭگىمەنىڭ تىزگىنىن اعىتتىرعان «تەاتر.doc» تاپ سولاي ومىرگە كەلگەن ونەر ورداسى بولىپ تابىلادى.
كەلەسى, 2 ءساۋىر كۇنى ءبىز سانكت-پەتەربۋرگتىڭ وسى تەاترىنىڭ «تەاتردان تىس / ال ەگەر مەن بولماسام, قايتەر ەدى؟» دەگەن دەرەكتى سپەكتاكلىن قىزىقتادىق. رەجيسسەر اناستاسيا پاتلاي قويعان بۇل قويىلىم ومىردە بولعان, بار ادامداردىڭ ەشبىر بۇكپەسىز شىندىققا قۇرىلعان اڭگىمەلەرىن سىر ەتىپ شەرتۋلەرىنەن تۇرادى. اتاپ ايتقاندا, «تەاتر.doc» ءومىردىڭ ءوزى ساحنادان كەتىپ قالۋعا ءماجبۇر ەتكەن جەتى بۇرىنعى ءارتيستىڭ قايتا ورالىپ, ويلارىن ورتاعا سالۋلارىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بىلايشا, ناعىز باقىتتى ءتۇس كورىپ, ويانعان جانداردىڭ كەسكىنىنە كوشكەن اكتەرلەردىڭ قايتا كەلگەندەگى سەزىمدەرىن بۋىرقانتىپ شىعارۋلارىنا جول اشادى. ال بۇل كەزىندە قاناتتارى قىرقىلىپ قالعان جەتەۋدىڭ اراسىنداعى محات-تىڭ بۇرىنعى اكتريساسىنىڭ ەڭ سوڭىندا ايتاتىن: «ساحنادا مەن وزىمە ءومىر سۇرۋگە رۇقسات ەتىلگەندەي جاعدايدا قاناتتانىپ جۇرەمىن. ساحنا – مەن ءۇشىن ءوزىمدى ەڭ جاقسى سەزىنەتىن جالعىز ورىن», دەگەن ءسوزى وسىلاردىڭ ءبارىنىڭ تۇجىرىمى ىسپەتتەس. وسى قاتارداعى وزبەك اكتريساسى نارگيز ابدۋللاەۆا ءوزىنىڭ تاشكەنتتەگى اتاقتى «يلحوم» تەاترىندا جۇرگەن كەزدەرىندەگى تاجىريبەلەرىن بۇكپەسىز ورتاعا سالادى. اناستاسيا دەنيسوۆا مەن ماريا سۋروۆا وتباسىلىق ومىردەگى ەرەكشە وقيعالار مەن ايەلدەردىڭ اۋىرلاۋ تاعدىرلارى تۋرالى تەبىرەنە اڭگىمەلەيدى. الەكساندر توپۋريا كۋرەر بولىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولعان كەزىنە جۇرتتى ورالتادى. سپەكتاكلدە وزدەرىن وزدەرى ويناپ بەرگەن اكتەرلەردىڭ تاعدىرلارى كورەرمەندى دە بەيجاي قالدىرمايدى. ءسوز جوق, بۇل قويىلىم دا وسى زامانعى تەاترلارداعى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
وسى كۇنى ءبىزدىڭ تاعى ءبىر جاڭاشا سپەكتاكل كورۋىمىزدىڭ ورايى تۋدى. «زاماناۋي ەمەس كونتسەرت» دەپ اتالاتىن ونى ا. چەحوۆ اتىنداعى محات تەاترىنىڭ مەكتەپ-ستۋدياسى تاگانكاداعى تەاتردىڭ كىشى زالىندا قويدى. رەجيسسەر ۆيكتور رىجكوۆ ساحنالاعان ويىندا ارتيستەر قاريالار جونىندە جاس ادامداردىڭ كوزدەرىمەن ايتىپ بەرەدى. ارتيستەر اعا ۇرپاق وكىلدەرىنىڭ كەرەمەت پلاستيكاسى مەن سويلەۋ مانەرلەرىن سول قالپىندا قايتالاي وتىرىپ, وتكەن ءومىر جولدارىنان وتە جاقسى حابارلار جەتكىزەدى. اتىنان ايتىلىپ تۇرعانداي, مۇندا ەرتەرەكتە قويىلعان سپەكتاكلدەردەگى اندەر دە شىرقالىپ, وزىندىك ءبىر كونتسەرتكە دە اينالىپ كەتەدى. وزگە ۋاقىتتىڭ ەكپىنى مەن ۇردىستەرىن بەرە وتىرىپ, بۇگىنگى كۇننىڭ پروبلەمالارىن شەشۋگە دەگەن تالپىنىس قويىلىمدى قىزىقتى دا تارتىمدى ەتە تۇسەدى.
