اباي اۋىلىنداعى كىتاپ مەرەكەسى

«ناۋرىز ايى تۋعاندا, توي بولۋشى ەدى بۇل ماڭدا» دەپ مۇقاعالي جىرلاعانداي, ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا اباي ەلىنە ساپار شەكتىك. قۇنانباي وتكەن, اباي, شاكارىم عۇمىر كەشكەن, رۋحاني باي ورتادا ۇلى مۇحتار ۋىزىنان جارىپ وسكەن قاستەرلى مەكەن بۇل. بۇل جەردىڭ تاۋ مەن تاسى دا, قىراتى, قىرقاسى, جازىعى دا اباي ولەڭىندەگىدەي مەن­مۇندالاپ تۇر. «اباي ەلىنىڭ كوكتەمى ولەڭگە اينالعان ومىردەي كورىكتى كوكتەم», دەپ زەينوللا قابدولوۆ ايتقانداي, شىڭعىستاۋ اتىرابى راسىندا كوكتەمدى ساعىنا كۇتەتىن ءتارىزدى. اباي اۋدانىنداعى م.اۋەزوۆ كىتاپ­حاناسىندا وتكەن «تۋعان جەر­گە – تاعزىم» اتتى اكتسيا دا كوپ­شىلىكتىڭ كوكتەمدەي اسىعا كۇت­كەن شاراسى ەكەن. «تۋعان ەلگە تاعزىم» اتتى تاعىلىمدى شارانىڭ اباي ەلىندە وتكىزىلۋىنە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى قۋاتجان ۋاليەۆ پەن قر ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپ­حاناسىنىڭ باسشىسى ءۇمىتحان مۇڭال­باەۆا ۇيىتقى بولعان ەدى. كوكتەم­نىڭ ءيىسىن الا كەلگەن كىتاپتار كىتاپحانانىڭ قوينى-قونىشىن, وقىرماندارىن قۋانىشقا كەنەلتتى. ءار جەردە كىتاپقا ۇڭىلگەن, كىتاپتى قىزىقتاعان جاستاردى, اۋىل ادامدارىن كورىپ كوڭىلىمىز تاسىدى. «اۋىل كىتاپ وقىمايدى» دەگەن تۇسىنىك قالىپ­تاسقانى بار. سول تۇسىنىكتى ءتۇپ تامىرىمەن جوققا شىعارىپ, مەملەكەت جəنە قوعام قايراتكەرى تايىر مانسۇروۆ جەكە كىتاپ قورىنان 7000 كىتاپتى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-ءدىڭ رەكتورى, پروفەسسور ەرلان سىدىقوۆ تا جەكە قورىنان 5000 كىتاپتى اۋداندىق كىتاپحانانىڭ قورىنا تاپسىردى. بۇل يگىلىكتى شارالار ەرلان ءباتتاش ۇلىنىڭ مەرەيلى الپىس جىلدىق تويىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. ءۇمىتحان داۋرەنبەكقىزى دا ءوز كەزەگىندە كىتاپحاناعا ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا اتىنان تارتۋ-تارالعى رەتىندە بىرنەشە كىتاپتار سىيلادى. وسى كىتاپتاردىڭ ىشىندە ءبىر ەرەكشە كىتاپ بولدى. كىتاپحانامىزدىڭ باسپاحاناسىندا باسىلعان بۇل كىتاپ – «ابايدىڭ قارا سوزدەرى». ەنى 2,5 سم, ۇزىندىعى 4 سم. كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزعان كىتاپ بولدى. كىتاپتى ناسيحاتتاعان يگىلىكتى شارالار ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا جالعا­سادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. اباي توپىراعىنا العاش قادام باسۋىم. جۇرەگىم جىرلاپ قويا بەردى: اباي, مۇحتار – ەكەۋى دە ءور كەۋدە, تىرىسىندە ءبىرىن-ءبىرى كورگەن بە؟ شىندىعىمنان ساۋعا سۇراپ وتىرمىن, شىراق جاعىپ باستارىنا ولگەندە. اجال كەلىپ اباي سىندى اسىلعا, الىپ تىندى ەلۋ توعىز جاسىندا. مۇحتار وندا جەتى جاسار جەتكىنشەك, دۇعا قىلىپ وتىردى ما باسىندا؟! حالىق مۇڭى – ۇلىلاردىڭ ءوز مۇڭى, وكىندىرىپ وتكەن ءومىر تەزدىگى. اقىرعى رەت باقۇلداسىپ قوشتاسىپ, كەمەڭگەردىڭ ءتۇستى مە وعان كوز نۇرى... اتا بولسا اتىشۋلى اتىراپ, ۇرپاق وعان ۇشىپ تۇسكەن جاپىراق. بالا مۇحتار قابىرعاسى قايىسىپ, ءوز قولىمەن سالدى ما وعان توپىراق؟! سالدى دەپ تە ايتا المايمىن مەن مۇنى, سالمادى دەۋ –تۇسىنىكتىڭ كەمدىگى. قۇداي سۇيگەن قۇنانبايدىڭ ۇلىنا, اۋەز ۇلى تۇنەگەنى بەلگىلى. جول كەستەمىزدىڭ تىعىزدىعىنا بايلانىستى اسپاندا ءالى ءتۇن پەر­دەسىن كەرە قويماعان تاڭ الدىندا اباي, شاكارىم اتالار جاتقان مەكەنگە بارىپ, قۇران باعىشتاپ, جيدەبايداعى اباي مۋزەيىمەن تانىستىق. اباي اتامىز تۇتىنعان زاتتار كوزگە سونداي ىستىق كورىنەدى. بورلىدەگى مۇحتار اۋەزوۆ مۋزەيىنە دە باردىق. قوس الىپ – اباي, مۇحتار مۋزەيى دە قامقورلىقتىڭ تابىن قاجەتسىنىپ تۇرعان سياقتاندى. ماڭگىلىك ماحاب­باتتىڭ سيمۆولى ەڭلىك-كەبەك مازارى مەن قوس عاشىققا ورنا­تىلعان ەسكەرتكىش تە ءمان-ماز­مۇن­­دىلىعىمەن كوز­گە تۇسەدى. كىتاپ­حانامىزدىڭ قىزمەت­كەرى, ءوزى سۋرەتشى الماس اينالانى فوتوعا تۇسىرۋمەن بولدى. تاڭ الدىندا جيدەباي اسپانى ەرەكشە ادەمى تۇسكە بولەنەدى ەكەن. تاڭ قالدىق. ءبىرتۇرلى سەزىمگە بولەندىك. اباي, شاكارىم, مۇحتار سياقتى ۇلىلاردىڭ رۋحى جەبەگەندەي. ەڭلىك-كەبەكتىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشى دە تاڭ شاپاعىنا بولەنىپ, شىرايلانىپ تۇردى. اينالايىن, اباي ەلى امان بول! سەن قازاقتىڭ قاسيەتىسىڭ!   مارجان ەرشۋ.