83 جاسقا قاراعان شاعىندا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, رەسپۋبليكاعا ەڭبەك ءسىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جۇماعالي ىسماعۇلوۆ دۇنيەدەن ءوتتى.
جۇماعالي ىسماعۇلوۆ 1928 جىلى 17 ءساۋىردە قوستاناي وبلىسىنىڭ سارىكول اۋدانىنداعى سونالى اۋىلىندا تۋعان. 1942 جىلى ورتا مەكتەپتىڭ 8 كلاسىن بىتىرگەننەن كەيىن, قوستانايداعى وقىتۋشىلار ينستيتۋتىنىڭ دايىندىق كۋرسىنا بارىپ ءتۇسىپ, سول جىلدىڭ كۇزىندە فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىنىڭ 1-كۋرسىنا ستۋدەنت بولىپ قابىلداندى. الايدا, سوعىس ۋاقىتىنىڭ قيىن جاعدايىندا وقۋىن جالعاستىرۋعا ءمۇمكىندىك بولماي, ەڭبەككە ارالاستى.
ەڭبەك جولىن اۋليەكولدەگى اۋداندىق گازەتتە باستاعان ول 1946-1951 جىلدارى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيدى. قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ «كوممۋنيست» جۋرنالىندا (قازىرگى «اقيقات») قىزمەت ىستەدى. 1954-1958 جىلدارى جاۋاپتى پارتيا قىزمەتىن اتقارىپ, سوكپ ورتالىق كوميتەتى جانىنداعى قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اسپيرانتۋراسىندا وقىدى.
1961-1963 جىلدارى رەسپۋبليكالىق «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, الماتى وبلىستىق «جەتىسۋ», شىعىس قازاقستان وبلىستىق «كوممۋنيزم تۋى» گازەتتەرىنىڭ رەداكتسيالارىندا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقاردى جانە پارتيا تاريحى ينستيتۋتىندا سەكتور مەڭگەرۋشىسى بولدى.
1973 جىلى قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسى جانىنداعى مەملەكەتتىك اقپارات اگەنتتىگى (قازتاگ) ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, 1982-1987 جىلدارى قازتاگ-تىڭ ديرەكتورى بولىپ ىستەدى.
1985 جىلى قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى, 1986 جىلى قازاقستان كومپارتياسىنىڭ XVI سەزىندە ورتالىق كوميتەت مۇشەلىگىنە كانديدات بولىپ سايلاندى.
ونىڭ قالامىنان ستەندالدىڭ, بالزاكتىڭ, م.گوركيدىڭ, ا.چەحوۆتىڭ, ي.تۋرگەنەۆتىڭ, ا. وستروۆسكيدىڭ, ن.دوبروليۋبوۆتىڭ, تاعى باسقا اۆتورلاردىڭ ەڭبەكتەرى قازاق تىلىندە جارىق كوردى.
ۇزاق جىلدار بويى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قىزمەت ىستەي ءجۇرىپ, جۇماعالي ىسماعۇلوۆ ۇنەمى ءباسپاسوز بەتىندە پۋبليتسيستيكالىق تولعاۋ, وچەرك, ەسسە, ادەبي-سىن ماقالالارىمەن وقىرمان قاۋىمىنىڭ جىلى ىقىلاسىنا بولەندى.
جۇماعالي ىسماعۇلوۆ 1987 جىلدان ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىندا قىزمەت ىستەپ, قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىمەن شۇعىلداندى. وسى كەزەڭدە احمەت بايتۇرسىنوۆ پەن مىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇرالارىن زەرتتەدى. ينستيتۋت جارىققا شىعارعان ون تومدىق «قازاق ادەبيەتى تاريحىنا» بەلسەنە قاتىناستى. مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ 2002-2004 جىلدارى جارىق كورگەن 5 تومدىق شىعارمالار جيناعىنىڭ جاۋاپتى رەداكتورى بولدى.
جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىندا ۇلى اباي مۇراسىن جاڭا تۇرعىدان زەردەلەۋ ءىسى ەرەكشە ورىن الادى. ول 1996 جىلى «اباي پوەزياسىنداعى ءومىر شىندىعىن بەينەلەۋدىڭ رەاليستىك پرينتسيپتەرى» دەگەن تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. حالىقتار دوستىعى, «قۇرمەت بەلگىسى», «قۇرمەت» وردەندەرىمەن جانە كوپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالعان.
قازاق جۇرتى كىسىلىگى مول, ىشكى مادەنيەتى وتە جوعارى, بيىك زەردە, اسا ءبىلىمدار ازاماتىنان, ۇلتتىق كوركەم اۋدارما ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگىنەن ايىرىلدى. بۇل ورنى تولماس وكىنىش, اۋىر قازا.
جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ جارقىن بەينەسى جادىمىزدا ءاردايىم ساقتالادى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى
مادەنيەت مينيسترلىگى
م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى
قازاقستان جازۋشىلار وداعى.
ءبىر ارىسىمىز ەدى
ءبىزدىڭ ۇرپاقتىڭ تاعى دا ءبىر ارىسى ومىردەن ءوتتى. جۇماعالي ىسماعۇلوۆ دۇنيە سالدى. ونىمەن ءبىز بىرگە ءوسىپ, بىتە قايناسىپ, ادەبي, مادەني, عىلىمي ىزدەنىستەرىمىزدى قاتار جۇرگىزىپ ەدىك. جۇمەكەڭ ءوز قاتارىنىڭ جان-جاقتى تالانتتى وكىلى بولدى. شەبەر جۋرناليست, كانىگى اۋدارماشى, سىنشى-ادەبيەتشى, فيلولوگ عالىم ىستەگەن ءىسىن تياناقتى, ءۇستىنەن بىرەۋ قاراپ جوندەمەيتىندەي ەتىپ جاساۋشى ەدى. قىسىلعان كەزدە وعان ەلدىڭ ءبارى قولقا سالىپ جاتاتىن. ەندى ونداي مامان قايدا. ازاماتتىعى دا, جولداستىققا سەنىمى دە بيىك ەدى. ونى ءبىز ءالى دە ساعىناتىن بولامىز.
قوش, جۇمەكە! الدىڭ جارىق, توپىراعىڭ تورقا بولسىن.
سەرىك قيراباەۆ.
قوش, جۇمەكە!
تاعى دا ءبىر تارلانىمىزدان ايىرىلدىق. كۇنى كەشە حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيادا بايانداما جاساپ, مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى ينستيتۋتتىڭ جاڭا جىلعا ارنالعان كەشىنە جايراڭ قاعىپ قاتىسقان جۇمەكەڭ و ءدۇنيەگە تۇتقيىلدان اتتانىپ كەتتى. جۇماعالي ىسماعۇلوۆ سەكىلدى پەرزەنتتەرىن حالقى ۇمىتپايدى. تاعدىرى وڭاي بولدى دەپ ايتا المايمىن. ءبىراق قايتپاس قاجىر-قايراتىنىڭ, قالامىنىڭ قارىمدىلىعىنىڭ ارقاسىندا ءومىردىڭ نەبىر سىنىنا توتەپ بەردى. ول ادەبيەتىمىزدىڭ ايتۋلى اۋدارماشىسى ەدى. مەرەيتويلارىمىزدا ماداق-ءازىل ءولەڭ جازىسۋشى ەدىك. ودانىڭ بىرىندە «عاشىقتىق تىلدە جارىستىڭ ستەندالدىڭ ءوزىمەن» دەگەن جول ەسىمدە قالىپتى. ستەندالدىڭ ءالەم ادەبيەتىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى «قىزىل مەن قارا» اتتى رومانىن اۋدارىپ شىعۋىن ءوز باسىم ۇزدىك شىعارماشىلىق ەرلىككە بالايمىن. ادەبيەتتانۋ عىلىمىنداعى ەڭبەگى ءوز الدىنا ءبىر توبە.
قازاققا كەرەك ازاماتتارىمىزدىڭ ءبىرى ەدىڭ. تاعدىرعا ءتابدىل بولماس دەگەن ءسوز بار. قايتەرسىڭ...
شەريازدان ەلەۋكەنوۆ.
تىنىمسىز ىزدەنۋمەن ءوتتى
بۇل جالعان دۇنيەدەن وزبايتىن ادام بار ما. ءبىرى ەرتە, ءبىرى كەش ومىردەن ءوتىپ جاتادى. مىنە, كەشەگە دەيىن ارامىزدا جارقىلداپ جۇرگەن ەسىمى ەلىمىزگە كەڭىنەن بەلگىلى, ۇلكەن ادەبيەتشى عالىم جۇماعالي ىسماعۇلوۆ تا دۇنيەدەن ءوتتى. ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇنىنە دەيىن قولىنان قالامىن تاستاماعان, ايتار ويى تەرەڭ, جان-جاقتى ءبىلىمدى ازامات جۇمەكەڭ عىلىمدا دا, جۋرناليستيكادا دا, اۋدارما سالاسىندا دا ارتىنا وشپەس مۇرا قالدىردى. اباي شىعارماشىلىعى تۋرالى مونوگرافيالىق ەڭبەگى مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولدى.
جۇمەكەڭ تىنىمسىز ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەتىن ەڭبەكقور جان ەدى. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرىسىمەن باسشى قىزمەتتەردە بولدى. ورتالىق پارتيا كوميتەتىندە قىزمەت ىستەدى. «قازاق ادەبيەتى» گازەتىن باسقاردى. قازاق تەلەگراف اگەنتتىگىنىڭ ديرەكتورى بولدى. ءبىز قىزمەت بابىندا كوپ ارالاستىق. ول ءوز ىسىنە وتە مىعىم, تىندىرىمدى, تاپسىرىلعان ىسكە جاۋاپكەرشىلىگى كۇشتى بولاتىن. ۇجىم مۇشەلەرى ونى ىسكەرلىگى, قايىرىمدىلىعى, كىشىپەيىلدىلىگى ءۇشىن قاتتى سىيلادى.
جۇمەكەڭنىڭ كوركەم اۋدارماداعى ەڭبەگى ءبىر توبە. ول قازاقستانداعى ساناۋلى كاسىبي اۋدارماشىلاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى ەدى, اۋدارمانىڭ ءىرى كلاسسيگى ەدى.
ەنتسيكلوپەديالىق جان-جاقتى ءبىلىمى بار جۇمەكەڭ قوعامدىق ساياسي ومىرگە ۇنەمى زەر سالىپ, وعان ءوزىنىڭ ازاماتتىق كوزقاراسىن ءبىلدىرىپ وتىردى. ەڭ سوڭعى پۋبليتسيستيكالىق ماقالاسىن «ەگەمەن قازاقستاندا» استاناداعى سامميتكە ارناپ جازدى. ءسامميتتىڭ ءساتتى بىتۋىنە قاتتى قۋانىپ, ەلباسىنىڭ بۇل باعىتتاعى ساياساتىنا ۇلكەن باعا بەردى.
جۇمەكەڭ كولبيننىڭ داۋىرىندە ورىنسىز قىسپاق كوردى, قىزمەتىنەن الىندى. بىراق بۇعان مويىعان جوق. ول ءاردايىم ەلمەن بىرگە بولدى, حالىقپەن بىرگە قۋاندى. ويتكەنى, ول ءوز ءومىرىن حالىققا, قوعامعا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋگە ارنادى.
قوش بول, جۇرەگى نازىك, ەڭبەگى ەرەسەن, قيماس اعامىز جۇماعالي! جانىڭىز ءجانناتتا بولسىن!
ابدەش قالمىرزاەۆ, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.
بەساسپاپ
اپىر-اي, جۇمەكەڭ ارامىزدان كەتىپ قالادى دەپ كىم ويلاعان؟! ازداعان ىڭقىل-سىڭقىل كىمدە جوق, شاربولاتتاي شىڭدالىپ, قيىن جىلداردا قابىرعاسى قاتايىپ, قاتىپ پىسكەن اعالار اناۋ-مىناۋ اۋرۋعا الدىرماس دەپ ءوزىمىزدى ءوزىمىز الدارقاتىپ جۇرە بەرۋشى ەدىك. بىراق ايى جەتكەن ايىندا, كۇنى جەتكەن كۇنىندە ەكەن عوي.
العاش جۇرەكتى مۇزداتىپ, ميدى شىڭ ەتكىزگەن سۋىق حابار جەتكەندە سەنەر-سەنبەسىمدى بىلمەدىم. وسىدان بىرەر اي عانا بۇرىن ۇيگە تەلەفون شالىپ:
– «عيبراتتى عۇمىر» سەرياسىمەن ءىلياس وماروۆ تۋرالى كىتاپ جازباقشى ەدىم. سوعان شامام كەلەر-كەلمەسىن بىلمەيمىن, ۇلگەرمەيمىن-اۋ دەپ قورقامىن. ماتەريالدارىن تۇگەل جيناپ قويدىم. سولاردى ساعان بەرسەم, وسىنى سەن جازساڭ دەيمىن. ءبارىمىزدىڭ دە ورتاق اعامىز عوي, – دەگەن-ءدى.
– و نە دەگەنىڭىز, جۇمەكە, ەرتەڭ-اق ايىعاسىز. بىلتىر دا جۇرە الماي ءجۇرىپ, ارتىنان جۇگىرىپ كەتىپ ەدىڭىز عوي. ءويتىپ زارەمىزدى ۇشىرماڭىز. ال, سەنىمىڭىزگە راحمەت, ىلەكەڭ جازعاندارىن وقىعانىم بولماسا, ءبىر اۋىز سويلەسىپ, سىرلاسىپ كورگەن كىسىم ەمەس. سىرتتاي بىلگەنمەن, جان سىرىنا ءۇڭىلىپ, بويلاي الماعان ادام جونىندە جازۋ وڭاي ەمەسىن ءوزىڭىز دە بىلەسىز. ىلەكەڭدى ءوزىڭىز سياقتى دامدەس, تۇزداس, سىرلاس, سىيلاس بولعان كىسى جازۋى كەرەك قوي,– دەپ ۇسىنىسىنان باس تارتقان ەدىم. ونىڭ ۇستىنە ابزال اعانى ءال-دارمەنى ازايىپ بارادى دەگەنگە قيماعانمىن.
باقسام, «ارتقى ايىلدىڭ باتقانىن يەسى ەمەس, ات بىلەر» دەگەندەي, سىرقاتىنىڭ مەڭدەپ بارا جاتقانىن ءبىلىپ ءجۇر ەكەن عوي, جارىقتىق. ءسويتىپ, تۋعان ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ ءبىر جارىق جۇلدىزى اسپانىمىزدان اعىپ ءتۇستى. قولىنا قارشادايدان قالام الىپ, قازاق جۋرناليستيكاسىن وگىزدەي ورگە سۇيرەسكەن ورەن قالامگەردىڭ ءورى-قىرى بىردەي بەساسپاپ ەدى. ورىسشا, قازاقشا ەكى تىلدە دە تەڭ سويلەپ, ەركىن جازا بىلەتىن, ەركىن اۋدارا بەرەتىن ول قاساڭدانعان گازەت ءتىلىن كوركەم شىعارما تىلىنە ۇلاستىرعان ءسوز زەرگەرلەرىنىڭ ءبىرى بولاتىن. ونىڭ ساياسي, عىلىمي, پۋبليتسيستيكالىق ماقالالارىنىڭ ءوزى كوركەم شىعارماداي جەڭىل وقىلىپ, جەلپىنتىپ وتىراتىن. قازاق كوركەم اۋدارماسىندا ول قارا شالدىرماي, الدىنا جان سالدىرماي كەتتى. ونىڭ اۋدارماشىلىق ونەرىن ءوز الدىنا ءبىر مەكتەپ دەسە دە بولادى.
قارىمدى قالامگەر, قاجىرلى قايراتكەر, قابىرعالى عالىم, سارابدال سىنشى, پايىمدى پۋبليتسيست, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بەساسپاپ تارلان تۇلعانىڭ الدى جارىق, ارتى جاقسى بولسىن دەيمىز.
سارباس اقتاەۆ, جازۋشى.
الدى – پەيىش, ارتى كەنىش بولسىن
مۇندايدا ءبىزدىڭ قازاق «ءتورەلەگەن ءولىم» دەپ جاتادى عوي. «توتەلەگەن ولىمنەن» – قىرشىن جاستىڭ قيىلۋىنان ساقتاسىن دەگەن ماعىناداعى ءتاۋبا ءسوزى. كوڭىل ءۇشىن ايتىلاتىن بولار, ايتپەسە ءولىمنىڭ قايسىسى جاقسى دەيسىز. كەزدەسكەن جەردە ارسالاڭداپ قولىن الىپ, رەتى كەلسە ەركىنسىپ, ەركەلەپ جۇرەتىن اسقار تاۋداي اعالاردان ايىرىلۋ جانعا باتادى. اسىرەسە, جۇمەكەڭدەي اعادان.
وتكەن كۇزدە «قازاق ادەبيەتى» گازەتى مەن «جۇلدىز», «پروستور» جۋرنالدارىنىڭ 75 جىلدىعىنا ارنالعان جيىننان شىعىپ, ابىلاي حان مەن اباي داڭعىلدارىنىڭ قيىلىسىنداعى ايالداماعا دەيىن شىعارىپ سالىپ, قاشانعىداي بيازى, بايسالدى اڭگىمەسىن تىڭداپ ەم جۇمەكەڭنىڭ. ءاتتەڭ, سوڭعى ديدارلاسۋىم ەكەن!.. كەشىكپەي قازاق جۋرناليستيكاسى مەن كوركەم ءسوزىنىڭ تاعى ءبىر تارلانىنان كوز جازىپ قالارىمىزدى بىلمەپپىن...
اسىل اعانىڭ الدى پەيىش, ارتى كەنىش بولعاي!
بەكبولات ادەتوۆ, جۋرناليست, جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
باقۇل بول, ءازىز اعا!
ءبىز تانىسقالى اتتاي قىرىق توعىز جىل بولىپتى. 1961 جىلدىڭ سوڭعى كۇندەرى. ديپلوم جازىلىپ جاتىر. ءبىر دوسىم «قازاق ادەبيەتىنە» ءفوتوتىلشى كەرەك كورىنەدى, سوعان بارساڭ قايتەدى دەدى. باردىم. جاماندى-جاقسىلى ىستەدىم. تۇڭعىشىم دۇنيە ەسىگىن اشقاندا بۇكىل «قازاق ادەبيەتى» كەلىپ قۇتتىقتادى. جۇماعالي اعامىز داستارقان باسىندا دارقان ەكەن. وعان عافۋ اعامىز قوسىلدى.
1972 جىلدىڭ تاعى دا اياق كەزى. جۇمەكەڭ پارتيا تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ماركسيزم-لەنينيزم كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارمالارىن اۋدارۋ سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى. شاقىردى. باردىم. «رەداك-تسيالاۋىڭ جاقسى ەكەن» دەدى. قالاماقى تابۋ ءۇشىن جارتى باسپا تاباق اۋدارۋ كەرەك. تاعى دا «جاقسى ەكەن» دەدى. قازتاگ-قا ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بولىپ كەتكەن. ءبىر جىلدان كەيىن تاعى شاقىردى. 13 جىل بىرگە ىستەدىك. اۋدارمانىڭ دا, باسقا جۇمىستىڭ دا قىر-سىرىن, ءمۇلت كەتكەن جەرىمدى جۇمەكەڭ تۇزەيدى. تۇزەگەنىنىڭ ءمانىسىن دە تۇسىندىرەدى. و كىسى «ءبىر ەركىن دەمالايىنشى» دەگەن تۇستا ءبىر قىرسىق كيلىگە كەتەتىنى بار. 50 جىلدىعىنىڭ الدىندا سوعان مەن سەبەپكەر بولدىم. 60 جىلدىعىنىڭ الدىندا نەندەي جاعداي بولعانىن جۇرت بىلەدى – كولبيننىڭ قاھارىنا ۇشىرادى.
مەنىڭ ءبىر قىرسىق مىنەزىم بار: وزىمدىكى دۇرىس دەپ بىلسەم, تىستەسىپ تۇرىپ الام. سوندايدا, تومسىرايىستىق تا. بىراق ءبىر-ەكى كۇننەن كەيىن ءبارى تارقايدى. ول اعامنىڭ كەڭدىگى. كۇنى كەشەگە دەيىن قىزىق-شىجىعىمىز ءبىر بولدى. سىيلاستىق تا, سىرلاستىق تا, مۇڭداستىق تا. نە كەرەك, مىنا جالعان دەگەنىن ىستەدى. «الدىڭنان جارىلقاسىن, اعا!» دەگەننەن باسقا نە ىستەي الامىن, مەن بەيباق.
نۇرماحان ورازبەك.
لاپىلداپ جانعان دامىلسىز
قازاق ەلىنە كوپتەن تانىمال عالىم, قوعام قايراتكەرى جۇماعالي ىسماعۇلوۆتىڭ جاسى الپىسقا تولعاندا «جانىندا بار مىڭ جالىن» دەگەن تاقىرىپتا ەسسە جازىپ, 1998 جىلعى 17 ساۋىردە «الماتى اقشامى» گازەتىندە باستىرعان ەدىم. وندا جۇمەكەڭنىڭ جاستىق شاعىنداعى ارمان-مۇراتىن, تابيعي ءپىشىنىن بەينەلەۋ ءۇشىن كارل ماركستىڭ ءورىمتال كەزىندە قاعازعا تۇسىرگەن:
جانىمدا بار مىڭ جالىن,
لاپىلداپ جانعان دامىلسىز.
ولۋگە بۇگىن دايىنمىن,
ءومىرىم بولسا داۋىلسىز – دەگەن ولەڭ جولدارىن مىسالعا كەلتىرگەن ەدىم. بۇگىن ەلىمىز 83 جاسقا قاراعان شاعىنا دەيىن لاپىلداعان سول جالىننىڭ سونگەنى تۋرالى قاسىرەتتى حاباردى الىپ وتىر. ورنى تولمايتىن قايعى دەسەك تە, داتكە قۋات, جىلىلىعى دا بار عوي. سونگەن جالىننىڭ ۇزاق جىلدار بويى جوعالماس, كەيىنگىلەر وت تۇتاتارلىق شوعى قالدى. ولار – مارقۇمنىڭ قازاق جۋرناليستيكاسىنا, ادەبيەتتانۋ عىلىمىنا قوسقان مول ۇلەسى. ابايتانۋ, عابيتتانۋ ءماسەلەسىمەن شۇعىلدانعاندار جۇماعالي ەڭبەكتەرىنە جۇگىنبەي وتە المايدى.
توپىراعىڭ تورقا, يمانىڭ جولداس بولسىن, اياۋلى باۋىرىم!
ساپابەك اسىپ ۇلى.
