ەلەكتروندى دەنساۋلىق جۇيەسى قازاقستاندىقتاردىڭ يگىلىگىندە

اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتىك تەحنولوگيالاردىڭ ادامزات ءۇشىن كۇننەن-كۇنگە ماڭىزى ارتىپ كەلەدى. بۇگىندە گادجەت, سمارتفون, ينتەرنەتسىز قوعامدى ەلەس­تەتۋ مۇمكىن ەمەس. ەلەكتروندى بايلانىس قۇرالدارى ادامداردىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن كوتەرۋگە, ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا زور ىقپال ەتىپ وتىر. قازاقستاندا سوڭعى ون جىل ىشىندە ەلەكتروندى ۇكىمەت جۇيەسى ەنگىزىلىپ, جۇمىس ىستەۋدە. ونىڭ ماقساتى – ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك ورگاندار ارا­سىنداعى قارىم-قاتىناستى بارىنشا قولايلى, قولجەتىمدى ەتۋ. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن پاتسيەنتتەردىڭ قاجەتتىلىگىنە قاراي باعىتتاۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ كونتسەپتسياسى قابىلداندى. ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى اقپا­راتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق سالالارىندا, سونىڭ ىشىندە امبۋلاتورلىق-ەمحانالىق, ستاتسيونارلىق, جەدەل شۇعىل كومەك, مەنەدجمەنتتە قولدانىپ, ولاردىڭ ۇيلەسىمدى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەدى. جەكە توقتالاتىن بولساق, قا­زىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا بىرنەشە اقپا­رات­تىق جۇيەلەر ەنگىزىلگەن. مىسالى, «بەكىتىلگەن تۇرعىندار رەگيسترى» بۇگىندە باستاپقى مەدي­تسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتەتىن ءاربىر مەديتسينالىق مەكەمەدە جۇمىس ىستەيدى. وندا ەلىمىزدەگى 17 ميلليوننان استام تۇرعىنداردىڭ ارقايسىسى قاي ەمحاناعا بەكى­تىلگەنى تۋرالى اق­پارات بار. بۇل جۇيە ءبىر جاعىنان, ەمحانالارداعى كەزەك ماسەلەسىن شەشۋگە ىقپال ەتسە, ەكىنشى جاعىنان, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى باسشىلارعا ءاربىر ۋچاسكەلىك دارىگەردىڭ, ءاربىر ەمحانانىڭ جۇمىس اۋقىمىن قادا­عالاپ, ولاردىڭ قىزمەتىن وڭتايلى جوسپارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, اتالمىش جۇيە بويىنشا ۋچاسكەنىڭ التى بازالىق كورسەتكىشتەرى – انا مەن بالا ولىمىنە جول بەرمەۋ, ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى, تۋبەركۋلەزدى ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋ, ارىز-شاعىمدار مەن ينسۋلت, ينفاركت سياقتى اۋرۋلاردىڭ كورسەتكىشتەرىن اۆتوماتتى تۇردە الۋعا بولادى. «گوسپيتاليزاتسيا بيۋروسى» اتتى اقپاراتتىق جۇيە ناۋقاس­تاردىڭ جەرگىلىكتى, ايماقارالىق نەمەسە رەسپۋبليكالىق كليني­كالارعا ءوز تاڭداۋى بويىن­شا تىركەلۋىنە ارنالعان. مىسا­لى, ستاتسيونارلاردا بۇرىن نەگىزىنەن سول ايماقتا تۇرا­تىن ناۋقاستار ەمدەلەتىن دە, ال اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەمدەۋ مەكەمەسىن تاڭداۋعا مۇم­كىندىگى شەكتەۋلى بولاتىن. ناۋ­قاستى مامانداندىرىلعان رەس­پۋب­ليكالىق دەڭگەيدەگى اۋرۋ­حانالارعا جىبەرۋ ماسەلەسىن ستاتسيوناردىڭ باسشىلارى نەمەسە ءبولىم جەتەكشىلەرى شەشەتىن. جاڭا جۇيە ناۋقاستارعا قاي وبلىس, قاي اۋدان, قاي اۋىلدا تۇرعانىنا قاراماستان, ەگەر اۋرۋحاناعا جاتۋعا كورسەتىلىمى بولعان جاعدايدا, كەز كەلگەن ايماقتاعى ستاتسيوناردى تاڭ­داۋىنا جول اشتى. بۇل پورتالدان قاي ستاتسيوناردا قانشا توسەك ورنى بوس ەكەندىگىن ءبىلىپ, كەزەكتى قاداعالاپ وتىرۋعا بولادى. گوسپي­تالداۋ بيۋروسىنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – بۇل جۇيە ءبىر ەلدى مەكەندەگى ەمدەۋ مەكەمەلەرى اراسىنداعى اقپارات الماسۋدى قامتاماسىز ەتتى. مىسالى, اۋرۋحانا كەز كەلگەن ەمحاناعا تۇنگى ۋاقىتتا نەمەسە جۇمىستان تىس ۋاقىتتا ءوز بەتىنشە مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنگەن ناۋقاستار تۋرالى اقپاراتتى اۆتوماتتى تۇردە جىبەرىپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءارى اتالمىش جۇيە كەپىلدى مەدي­تسينالىق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا جەكە مەكەمەلەردى تارتىپ, باسە­كەنى ارتتىرۋعا وڭ ىقپال ەتىپ وتىر. مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ جۇيەسى مەديتسينالىق كومەكتىڭ قانشالىقتى تولىق­قاندى, ساپالى كورسەتىلگەنىن قادا­عالاۋعا ارنالعان. مىسالى, قانداي دا ءبىر اۋرۋدى ەمدەۋ بارىسىندا بەكىتىلگەن ستاندارتتاردان اۋىتقۋ بولسا, جۇيە ونى انىقتاپ, مەديتسينالىق ۇيىمعا ەكونوميكالىق ىقپال ەتۋ ادىستەرىن كورسەتىپ بەرەدى. بۇل دارىگەرلەردى ءوزىنىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن جۇيەلى تۇردە كوتەرىپ وتىرۋعا تۇرتكى بولاتىنى ءسوزسىز. ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى ارقىلى دارىحاناداعى فارماتسەۆت رەتسەپ­تەردىڭ شىنايىلىعىن تەكسەرە الادى. ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساق­تاۋ­دىڭ ەڭ باستى قۇرامى – دەن­ساۋلىقتىڭ ەلەكتروندى تول­قۇجاتىن ەنگىزۋ. بۇل شارا ەلىمىزدە 2020 جىلعا دەيىن ىسكە اسىرىلماق. اتالمىش ەلەكتروندى قۇجاتتا ءاربىر قازاقستاندىق تۋرالى نەگىزگى مالىمەتتەر مەن ونىڭ دەنساۋلىق جاعدايى تۋرالى بۇكىل اقپارات جيناقتالادى. ياعني, دارىگەرلەر ءاربىر مالىمەتتى قاعازعا تولتىرىپ, ۋاقىت شىعىن­داۋدان ارىلادى. ال ەڭ باستىسى, ادام دۇنيەگە كەلگەن ساتتەن باستاپ وعان جاسالعان ەم-دوم, ونىڭ زەرتحانالىق ساراپتاما قورىتىندىلارى, قانداي ءدارى-دارمەككە اللەرگياسى بار دەگەن سياقتى اقپاراتتاردى پايدالانۋ ارقىلى ناۋقاسقا قولدانىلاتىن ەم-دوم ساپاسى كوتەرىلەدى. سايىپ كەلگەندە, ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ بۇل سالانى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرىپ, شالعاي ەلدى مەكەندەردەگى تۇرعىنداردىڭ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار مەن ەگدە جاستاعى قارتتاردىڭ قاشىقتىقتا وتىرىپ كومەك الۋىنا جول اشادى. اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار ارقىلى ادامدارعا وزدەرىنىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەپ, كوڭىلىنەن شىققان مامانعا قولايلى كەزدە كورىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان دا, ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان «دەن­ساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدار­لاماسىندا ەرەكشە كورى­نىس تاۋىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى ناقتى بەلگىلەنگەن. وعان سايكەس, اتالمىش كەزەڭ ارالى­عىندا ەلىمىزدەگى بارلىق ەمدەۋ مەكەمەلەرى جىلدامدىعى جانە قورعانىسى وتە جوعارى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتىلىپ, قاجەتتى اقپاراتتى ۋاقىتىلى, تولىققاندى تۇردە الىپ وتىراتىن بولادى. ءارى بۇل جۇيەلەر بارىنشا اۆتوماتتاندىرىلىپ, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ ءبىر-بىرىمەن مۇلتىكسىز بايلانىس ورناتۋىنا مۇمكىندىك بەرۋى ءتيىس. جانيا نۇرعاليەۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ رەسپۋبليكالىق ورتالىعى ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋدى ستاندارتتاۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى.