باعدارلامالار ورىندالۋىمەن ءتيىمدى

كەشە اقوردادا مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆانىڭ ءتورايىمدى­عى­مەن پرەزيدەنت جانىنداعى سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى كۇرەس ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميسسيانىڭ وتىرىسى ءوتتى.  وندا ەكى ماسەلە قارالدى. ونىڭ ءبىرى «وڭىرلەردى دامى­تۋ­دىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باع­دارلاماسىنا» ارنالسا, ال ەكىنشى ماسەلەدە «اگ­رو­بيزنەس-2020» اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جونىندەگى 2013-2020 جىلدارعا ارنالعان باع­دارلامانى» ىسكە اسىرۋ بارىسى جانە زاڭدىلىقتى ساقتاۋ مەن تيىمدىلىكتى بارىنشا ارتتىرۋ جاعى تالقىعا سالىندى. گ.ءاب­دى­قالىقوۆا كۇن تارتىبىندەگى ماسە­لەلەردى تالقىلاۋ الدىندا ەل­باسى پارلامەنتتىڭ جاڭا سەسسياسىن اشارداعى سوزىندە بيۋدجەتتىك باعدارلامالارعا قاتاڭ باقىلاۋ جاساۋ جانە ونىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار بەرگەندىگىن ەسكە سالدى. كەلتىرىلگەن مالىمەتتەرگە قا­را­عاندا, وڭىرلەردى دامىتۋ باع­دار­لاماسىنا تەك 2015 جىلدىڭ وزىندە رەس­پۋب­ليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت­تەردەن 385 ميلليارد تەڭگە ءبولىن­گەن. ال اگروبيزنەستى قولداۋ باعدار­لاماسىنا 337 ميلليارد تەڭگە جۇم­سالىپتى. جالپى, بۇل باعدار­لامالارعا بولىنگەن قوماقتى قاراجات تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعانى بەلگىلى. باعدارلامالاردىڭ حا­لىق­تىڭ تىنىس-تىرشىلىگى ءۇشىن قولاي­لى جاعدايلار جاساۋعا ارنالعان­دىعىنا ەكپىن تۇسىرگەن مەملە­كەتتىك حاتشى ونىڭ الەۋمەتتىك ماسە­لەلەردى شەشۋگە, اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە, قازاقستان­دىق ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى­لىگىن ارتتىرۋعا جانە اۋىل شارۋا­شىلىعىن قارجىلىق ساۋىقتىرۋعا باعىتتالعانىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سوندىقتان دا مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي ورتا­لىقتا دا, سونداي-اق جەرگىلىكتى جەرلەردە دە باعدارلامانىڭ ەرە­جە­لەرىن دەر كەزىندە ءارى ءتيىمدى ورىن­داۋ ماڭىزدى. ايتا كەتۋ كەرەك, سىبايلاس جەمقور­لىققا قارسى كۇرەس ءما­سە­لەلەرى جونىندەگى كوميسسيا جۇمىسىنا بەينە-سەلەكتور رە­جىمىندە وبلىستاردىڭ, استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىم­دەرى جانە وڭىرلىك سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس كوميس­سيالارىنىڭ مۇشەلەرى قاتىس­تى. وتىرىس بارىسىندا, سون­داي-اق, باس پروكۋرور اسحات داۋىل­باەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسىلجان مامىت­بەكوۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى قايىربەك وسكەن­باەۆ بايانداما جاسادى. جال­پى قۇقىق قورعاۋ جانە باقى­لاۋ­شى ورگاندار وڭىرلەردى دامى­تۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى جانە «اگروبيزنەس-2020» اگروونەر­كاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ءجونىن­دەگى 2013-2020 جىلدارعا ارنال­عان باعدارلامالارىن ىسكە اسى­رۋ كەزىندە جول بەرىلگەن زاڭ بۇ­زۋ­شىلىقتار, بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمسىز پايدالانۋ مەن ورىن­سىز ىسىراپ ەتۋ فاكتىلەرىن انىق­تاپ وتىرعاندىعى دا اتالماي قالمادى. بۇل ورايدا, كوپ­تەگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار مەم­لە­كەت­تىك ساتىپ الۋ راسىمدەرىن وتكىزۋ­مەن بايلانىستى ەكەندىگىن ايتا كەت­كەن ءجون. سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جاساۋعا ىقپال ەتە­تىن سەبەپتەر مەن جاعدايلاردى جويۋ ءۇشىن كوميسسيا تاراپىنان ۇلت­تىق ەكونوميكا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيستر­­لىك­تەرىنە, كۆازيمەملەكەت­تىك سەك­تور سۋبەكتى­­­لەرى­نە, جەر­گى­لىكتى اتقارۋشى ور­گان­­­­دارعا سىباي­لاس جەمقورلىق تاۋە­­­كەل­دەرىنە ىشكى تالداۋ جۇرگىزۋ ۇسى­نىلدى. باع­­دار­لا­مالاردى ىسكە اسى­رۋ با­رىسىن­­داعى اشىقتىقتى جانە وبەك­تيۆتىلىكتى بارىن­شا قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن مەم­لە­كەتتىك باع­­دارلامالاردىڭ ورىن­دالۋ بارىسى مەن ساپاسى­نا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءۇشىن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ وكىل­دەرىن بەلسەندى تۇردە تارتۋ قاجەت­تىگى قوشتالدى. وتىرىستى قورى­تىن­دى­لاي كەلە, مەملەكەتتىك حات­­شى گ.ءابدى­­قالىقوۆا جاڭا­دان قا­بىل­دانعان «سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» زاڭعا سايكەس سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى مونيتورينگتى ۋاق­تىلى وتكىزۋدىڭ قاجەتتىگىن قا­داپ ايتتى. بۇل, ءوز كەزەگىندە, زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان باسقا, كوميسسيا وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا مەم­لە­كەتتىك ورگاندارعا ناقتى ۇسى­نىم­دار مەن تاپسىرمالار بەردى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».