قىتاي ەلى قىمىزعا قىزىعادى

جاقىندا قىتايلىق كاسىپ­كەرلەردىڭ قازاقتىڭ ۇلتتىق تا­عامدارى قىمىز بەن قۇرتقا مول كولەمدە تاپسىرىس بەرىپ, ساتىپ الاتىندارى تۋرالى مالىمەت شىقتى. ولار وسى ەكى ۇلتتىق تاعامى­مىزدى زەرتحا­نالىق ساراپتامادان وتكىزىپ, جوعارى ساپالى ءونىم تۇرىنە جاتقىزعاننان كەيىن قىمىز بەن قۇرتتى ساتىپ الاتىندارى تۋرالى ايتتى. وسىعان بايلانىستى قىتاي ەلىنە ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى ساتۋدى پاۆلوداردىڭ «ساعىپ» شارۋا قوجالىعى قولعا الدى. بۇل قوجالىق بۇعان دەيىن قىمىز وندىرىسىمەن تانىمال بولعانى بەلگىلى. قازىرگى كەزدە ونىڭ قى­مىزى استاناداعى 8 ۇلكەن سۋ­پەرماركەتتە, ودان قالدى ءماس­كەۋدەگى قازاق ونىمدەرى ساۋدالاناتىن دۇكەندە ساتىلادى. قازاقتىڭ ەجەلدەن كەلە جات­قان قازىناسى سانالاتىن قىمىز بەن قۇرتقا قىتاي كاسىپ­كەرلەرىنىڭ قىزىعىپ, مول كولەمدە تاپسىرىس بەرىپ وتىرعانى تەگىن ەمەس. ويتكەنى, قازاقتىڭ قىمىزى ەشبىر قوسپاسىز, تابيعي تۇردە دايىن­دالادى. ول كوپتەگەن اۋرۋ, سىر­قاتتارعا ەم. بيە ءسۇتى ەڭ ال­دى­مەن قۇرت اۋرۋىنا جاقسى ەم بولا الادى. قازىرگى تاڭدا قى­­مىزدىڭ كوپتەگەن اۋرۋلاردى, اتاپ ايتقاندا, وكپە اۋرۋ­لا­رىن ەمدەۋدە, قان اينالۋ ءجۇ­يەسىندەگى قان تامىرلارىنىڭ جۇم­ساقتىعى مەن بەرىكتىگىن قام­تاماسىز ەتەتىنى, قانداعى قىزىل قان تۇيىرشىكتەرىمەن (ەريتروتسيت) گەموگلوبين سينتەزىنە اسەر ەتەتىنى, اعزادا جۇرەتىن زات الماسۋ پروتسەستەرىن جاقسارتىپ, جالپى يممۋنيتەتتى كۇشەيتەتىنى انىقتالعان. سول سياقتى قۇرتتىڭ دا كوپتەگەن پايدالى جاقتارىن ايتۋعا بولادى. «ساعىپ» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ءتو­لەۋ قۇشمانوۆا قىتايلىق كاسىپ­كەرلەردىڭ قىمىزعا عانا ەمەس, قۇرت­قا دا قىزىعىپ جاتقانىن ەسكەرىپ, ەندى جىلقىمەن قاتار ساۋىن سيىرلار الىپ, قۇرت-ىرىمشىك وندىرىسىنە كىرىسۋدى قولعا الامىز دەپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇرت جاساۋ اسا قيىندىق تۋعىزبايدى. سەبەبى, ول كادىمگى اجەلەرىمىزدەن جەتكەن كونە ادىسپەن قاراپايىم تۇردە دايىندالادى. – قازىر ءبىز قۇرتتىڭ شايعا ار­نالعان ءتاتتى ءتۇرى مەن سورپاعا قوسىلاتىن اششى ءتۇرىن دايىنداپ جاتىرمىز. بۇل قۇرتتاردى جاساۋ ءۇشىن ءبىز ەشقانداي جاڭالىق اشقان جوقپىز. ول ىقىلىم زاماننان بۇگىنگە دەيىن تارام-تارام ۇرپاق ارقىلى كەلە جاتقان اجەلەرىمىزدىڭ تەحنولوگياسى بو­يىن­شا جاسالادى. ءبىز قىتايعا 220 ليتر قىمىز بەن 60 كيلو قۇرت ساتقانبىز. قىتايلىقتار سونىڭ ءدامىن كورگەننەن كەيىن ۇلتتىق تاعامدارىمىزعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر», – دەيدى ت.قۇش­مانوۆا. داستان كەنجالين, «ەگەمەن قازاقستان».