ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ سارسەنبى كۇنگى جالپى وتىرىسىنىڭ كۇن تارتىبىندە جەتى ماسەلە قارالسا, سونىڭ التاۋىندا زاڭ جوبالارىنا سەناتتىڭ ەنگىزگەن وزگەرىستەرى مەن تولىقتىرۋلارى تالقىعا سالىندى. بۇل جولى دا دەپۋتاتتار ادەتتەگى ساۋالدارىن جولداپ, قوعامداعى وزەكتى دەگەن ماسەلەلەرگە نازار اۋداردى.
سوڭعى كەزدەرى بالا ءولىمىنىڭ ارتىپ وتىرعاندىعىنا الاڭداۋشىلىعىن بىلدىرگەن دەپۋتات جاراسباي سۇلەيمەنوۆ وتكەن جىلداعى بىرقاتار فاكتىلەرگە شولۋ جاسادى. ماسەلەن 2009 جىلى رەسمي دەرەكتەر ەلىمىزدە 260 جاسوسپىرىم ءوز وزىنە قول سالىپ, ومىردەن وزعانىن ايتادى. ال وتكەن جىلى مۇنداي كەلەڭسىز وقيعانىڭ 237-ءسى تىركەلىپتى. دەپۋتات اتالعان جاعدايعا بايلانىستى بىلاي دەيدى: «بۇل – وسىنشاما انا قارا جامىلىپ, بوتاسىنان ايرىلعان بوزىنگەندەي ەڭىرەپ قالدى, مىڭداعان جۇرەكتەرگە ايىقپاس جارا ءتۇستى دەگەن ءسوز».
ءبىر وكىنىشتىسى – دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, بۇگىندە قازاقستان الەمدەگى ەڭ كوپ سۋيتسيدتىك جاعدايلار تىركەلگەن ەل رەتىندە ءۇشىنشى ورىنعا شىعىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى دەپۋتات ۇكىمەت باسشىسىنان ىشكى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىنە جانە ءوزگەلەرىنە اتالعان ماسەلە بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار بەرۋدى سۇرادى.
يراك ەلەكەەۆ كوتەرگەن ماسەلەگە استانا قالاسى «جاستار» شاعىن اۋدانى اۋماعىندا ورىن تەپكەن مۇسىلمان زيراتى ارقاۋ بولدى. دەپۋتات اتالعان زيراتتىڭ بەس ءجۇز جىلدىق تاريحى بارلىعىن ايتا كەلىپ, مۇندا كوپتەگەن ەلگە بەلگىلى ادامداردىڭ, سونىڭ ىشىندە ءار ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ جەرلەنگەندىگىن دە ەسكەرتە كەتتى. مۇندا جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى كۇرەسكەن جاۋىنگەرلەر, وسىدان 170 جىل بۇرىن حان بولىپ كوتەرىلگەن كەنەسارى ساربازدارى, ءتىپتى ۋكراين, ورىس, ەۆرەي, پولياك, ۇيعىر, ءازىربايجان جانە نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرى دە جاتىر, دەدى ول. سونداي-اق كەنەسارىنىڭ ءوزىن لايىقتى جەرلەۋ قاجەتتىگىن دە ايتا كەلىپ, رەسەي جاعى سماعۇل ءسادۋاقاسوۆتىڭ سۇيەگىن الىپ كەتۋگە رۇقسات ەتكەندىكتەن, وسىندا اكەلىپ جەرلەۋ قاجەتتىگىن دە تىلگە تيەك ەتتى. ءسويتىپ, اتالعان زيراتتى مەموريالدى ساياباققا اينالدىرۋ كەرەك دەپ سانايدى دەپۋتات. ال ازىرگە ول قاڭعىعان يتتەردىڭ تۇراعىنا اينالىپ, قۇلپىتاستارى ب ۇلىنە باستاعان.
سەنات تاراپىنان «مەدياتسيا تۋرالى», «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» جانە وسى زاڭ جوبالارىنا ىلەسپە زاڭدىق قۇجاتتارعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى قاراستىرعان دەپۋتاتتار ارىپتەستەرىنىڭ ۋاجدەرىمەن كەلىستى. سونداي-اق شارۋا نەمەسە فەرمەر قوجالىقتارىنىڭ قىزمەتى, يپوتەكالىق كرەديت بەرۋ جانە قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلار مەن ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭدىق قۇجاتتارعا سەنات ەنگىزگەن وزگەرىستەر دە قولداۋ تاپتى. وسى رەتتە 1997 جىلعى يادرولىق زالال ءۇشىن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى ۆەنا كونۆەنتسياسىن راتيفيكاتسيالاۋعا قاتىستى زاڭ جوباسى دا ماقۇلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.
ءبىر وكىنىشتىسى – دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, بۇگىندە قازاقستان الەمدەگى ەڭ كوپ سۋيتسيدتىك جاعدايلار تىركەلگەن ەل رەتىندە ءۇشىنشى ورىنعا شىعىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى دەپۋتات ۇكىمەت باسشىسىنان ىشكى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىنە جانە ءوزگەلەرىنە اتالعان ماسەلە بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار بەرۋدى سۇرادى.
يراك ەلەكەەۆ كوتەرگەن ماسەلەگە استانا قالاسى «جاستار» شاعىن اۋدانى اۋماعىندا ورىن تەپكەن مۇسىلمان زيراتى ارقاۋ بولدى. دەپۋتات اتالعان زيراتتىڭ بەس ءجۇز جىلدىق تاريحى بارلىعىن ايتا كەلىپ, مۇندا كوپتەگەن ەلگە بەلگىلى ادامداردىڭ, سونىڭ ىشىندە ءار ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ جەرلەنگەندىگىن دە ەسكەرتە كەتتى. مۇندا جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى كۇرەسكەن جاۋىنگەرلەر, وسىدان 170 جىل بۇرىن حان بولىپ كوتەرىلگەن كەنەسارى ساربازدارى, ءتىپتى ۋكراين, ورىس, ەۆرەي, پولياك, ۇيعىر, ءازىربايجان جانە نەمىس ۇلتىنىڭ وكىلدەرى دە جاتىر, دەدى ول. سونداي-اق كەنەسارىنىڭ ءوزىن لايىقتى جەرلەۋ قاجەتتىگىن دە ايتا كەلىپ, رەسەي جاعى سماعۇل ءسادۋاقاسوۆتىڭ سۇيەگىن الىپ كەتۋگە رۇقسات ەتكەندىكتەن, وسىندا اكەلىپ جەرلەۋ قاجەتتىگىن دە تىلگە تيەك ەتتى. ءسويتىپ, اتالعان زيراتتى مەموريالدى ساياباققا اينالدىرۋ كەرەك دەپ سانايدى دەپۋتات. ال ازىرگە ول قاڭعىعان يتتەردىڭ تۇراعىنا اينالىپ, قۇلپىتاستارى ب ۇلىنە باستاعان.
سەنات تاراپىنان «مەدياتسيا تۋرالى», «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» جانە وسى زاڭ جوبالارىنا ىلەسپە زاڭدىق قۇجاتتارعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى قاراستىرعان دەپۋتاتتار ارىپتەستەرىنىڭ ۋاجدەرىمەن كەلىستى. سونداي-اق شارۋا نەمەسە فەرمەر قوجالىقتارىنىڭ قىزمەتى, يپوتەكالىق كرەديت بەرۋ جانە قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلار مەن ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭدىق قۇجاتتارعا سەنات ەنگىزگەن وزگەرىستەر دە قولداۋ تاپتى. وسى رەتتە 1997 جىلعى يادرولىق زالال ءۇشىن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى ۆەنا كونۆەنتسياسىن راتيفيكاتسيالاۋعا قاتىستى زاڭ جوباسى دا ماقۇلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.
