ۇلىق ناۋرىز جانە ۇلتتىق مۋزەي

كەز كەلگەن ۇلتتىڭ ءوزى­نە ءتان قانشاما جىلدان بەرى قاراي قالىپتاسىپ كەلە جاتقان سالت-ءداستۇرى, اتا تانىمى بولادى. الاي­دا, ونى بەرىك ۇستانۋ مىنا جاھاندانۋ كەزەڭىندە تىم قيىنعا سوعىپ بارادى. قالاي دەسەك تە, ۇلت ۇلت رەتىندە ساقتالىپ قا­لۋى ءۇشىن سونىڭ ءبارى ماڭىزدى. ءبىزدىڭ قازاق حالقىنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى بەرەكەلى تىرشىلىگى, باياندى بىرلىگى ءبىر جاعىنان وسىناۋ بابا اماناتىنا اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارا­عانىنان بولسا كەرەك. البەتتە, جوعىن تۇگەندەپ, بارىن قاستەرلەي بىلگەن حالىقتىڭ بولاشاعى دا جارقىن بولماق. سونداي قاستەرلى, قادىرلى مۇرامىزدىڭ ءبىرى – ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋ­زەيى ءاز ناۋرىزدى العاش رەت كەڭ كولەم­دە اتاپ وتكەلى وتىر. وعان ارنايى باعدارلاما دايىندالىپ, ءىس-شارالار لەگى 10 كۇنگە جوسپارلانعان. دىتتەگەنىمىز – ۇلتتىق قۇن­دىلىقتارىمىزدىڭ دامۋىنا كۇش سالا وتىرىپ, سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ ناسيحات جۇمىستارىن جاڭعىرتۋ. جاڭارۋدىڭ باستاۋى بولىپ تابىلاتىن جىل باسىن بۇكىل ۇجىم بولىپ ءسان-سالتاناتپەن قارسى الماق. ەندىگى كەزەكتە باعدارلاما بارىسىنا قىسقاشا توقتالىپ وتسەك. 14 ناۋرىز امال كۇنىمەن باستاۋ الاتىن شارالاردىڭ جالپى مازمۇنى تەكتى قازاق حالقىنىڭ تاريحىنان سىر شەرتەدى. ونىڭ ۇستىنە, مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرالعان كوماندالار ارقان تارتۋدان, اسىق اتۋدان ءوزارا جارىسقا تۇسكەلى وتىر. وسىلايشا ناۋرىز ايى – ۇلتتىق ويىن تۇرلەرىنىڭ ۇلىقتالاتىن ۋاقىتى ەكەنىن ىسپەن كورسەتۋ. 16 ناۋرىز كۇنى «ناۋرىز – جىل باسى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتەدى. وعان ەتنوگرافتار, تاريحشىلار قاتىسادى. شارانىڭ باستى ماقساتى – ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋدى ۋاقىت تالابىنا ساي تۇرلەندىرۋ جۇمىستارىن اقىلداسۋ, ءوزارا تالقىعا سالۋ. زيالى قاۋىم­نىڭ ۇسىنىستارى قوعام تالقىسىنا سالىنىپ, ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن جالپىحالىقتىق مەرەكەگە اينالدىرۋ ءۇشىن بارىنشا جۇمىس جۇرگىزىلەتىن بولادى. وسىناۋ 10 كۇندىك باعدارلامانىڭ ىشىندە قايىرىمدىلىق شاراسى دا قامتىلعان. اتاپ ايتقاندا, 15 ناۋ­رىز كۇنى بالالار ۇيىندە تاربيەلەنىپ جاتقان بالالار «تۇساۋكەسەر» ءرا­سى­مىنە قاتىسادى. قو­عام قايراتكەرلەرىنىڭ قاتى­سۋىمەن وتەتىن بۇل ءداس­تۇرىمىزدىڭ ۇلتتىق مۋ­زەيدىڭ شاڭىراعى اس­تىندا كورىنىس تابۋى جا­ڭا باستامالاردىڭ باسى بولايىن دەپ تۇر. اتال­عان شارادا بالالار ءۇيى­نىڭ بىرنەشە تاربيە­لەنۋشىسىنىڭ تۇساۋى كە­سىلەدى. بۇدان بولەك, جا­ڭادان شاڭىراق كو­تەرگەن جاس جۇبايلارعا ارناپ «اق بوساعا» ءراسىمى ۇيىمداستىرىلادى. ەل اعالارى جاستارعا باتا بەرىپ, وتباسى بولۋدىڭ ما­ڭىزى تۋرالى اقىل-كەڭەستەر ايتادى. بۇل جوبالار مۋزەيدىڭ الەۋمەتتىك پارىزىن اتقارۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا ءداستۇرلى تۇردە وتەتىن بولادى. 17 ناۋرىز كۇنى مەكتەپ وقۋشىلارى مەن كوللەدج ستۋدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق ويىندارى» تاقىرىبىندا اشىق ساباق وتەدى. اشىق ساباقتىڭ باس­تى ماقساتى – ۇلتتىق مۇرالارىمىزدى اسپەت­تەي وتىرىپ, جاس ۇرپاقتىڭ كوڭىلىنە وي سالىپ,جۇرەگىنە قازاقى رەڭ بەرۋ. سونىمەن قاتار, 10 كۇن بويى بالالاردىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان «قوش كەلدىڭ, ءاز ناۋرى­زىم!» ءىس-شاراسى جۇرگىزىلەدى. بۇل رەتتە بالا­قايلاردى مەرەكەلىك كونتسەرتتەر مەن قىزىقتى قويىلىمدار كۇتىپ تۇر. ايتا كەتەيىك, ۇلتتىق مۋزەي قوناقتارى ناۋرىز ايى بويى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىنە ارنالعان كورمەلەرگە قاتىسۋعا مۇمكىندىگى بار. مەرەكەنىڭ قۇرمەتىنە تىگىلگەن كيىز ءۇيدى تاماشالاپ, اقتان ءدام تاتا الادى. وسىناۋ تىڭ باستامالاردىڭ دايىندىق جۇمىستارى باستالىپ تا كەتتى. وعان بارلىق مۋزەي قىزمەتكەرى جۇمىلدىرىلعان. دا­لا زاڭىن تەرەڭ مەڭگەرگەن اتا-بابا­لا­رىمىزدىڭ اماناتتاپ تاپسىرعان وسىنشاما دۇنيەسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ جانە ونىڭ ءومىر­شەڭدىگى جولىندا جۇمىس جاساۋ ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن مادەنيەت وردا­سىنىڭ باستى ميسسياسى. سونىڭ ءبارىن ابىرويمەن وتكىزسەك, العا قويعان ماقسات­تارىمىزدىڭ ورىندالعانى. ۇلتتىق نا­قىشتاعى يگىلىكتى ءىس-شارالاردىڭ كو­رەرمەنى بولىپ, جىل باسىن بىزبەن بىرگە قارسى الۋعا شاقىرامىز. ءاز ناۋرىز قۇتتى بولسىن, اعايىن! جازيرا كۇلباەۆا, قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى ۇلتتىق مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.