– نۇرگۇل تۇمانبايقىزى, كىتاپحانا – سىرلى الەم. ءسىزدىڭ كىتاپحاناشى ماماندىعىن تاڭداۋىڭىزعا نە سەبەپ؟
– مەن 1979 جىلى ارمان قۋىپ قازاقتىڭ مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ءتىل-ادەبيەتى بولىمىنە باردىم. الماتىدا تۇراتىن عالىم مەكەريا اتىموۆ اعامىز «اۋىلدا ءبىلىمدى كىتاپحاناشىلار جوق, نەگە وسى بولىمگە تاپسىرمايسىڭ؟» دەپ اعالىق اقىلىن ايتىپ, جول ءسىلتەگەن ەدى. ستۋدەنت كەزدە س.ماۋلەنوۆ, ف.وڭعارسىنوۆا, ت.مولداعاليەۆ, ت.احتانوۆ, ءو.قاناحين ت.ب. كوپتەگەن اقىن-جازۋشىلارمەن وتكەن كەزدەسۋ كەشتەرى ەسىمدە ساقتالىپ قالدى. ينستيتۋتتى 1983 جىلى بىتىرگەن سوڭ بارلىق سانالى ەڭبەك جولىمدى وسى ماماندىققا ارنادىم.
– ستۋدەنت كەزىڭىزدە كورگەن ۇلگى, العان ءتالىمىڭىزدى قىزمەتتە جالعاستىرىپ جۇرگەن بولارسىز؟
– كىتاپحانا – مادەنيەتتىڭ ءبىر سالاسى بولعاندىقتان, رەسپۋبليكانىڭ, وبلىستىڭ ماڭىزدى وقيعالارىنا اتسالىسىپ جاساعان قىزمەتىمىزدىڭ ءبارى مەن ءۇشىن ەستە قالارلىقتاي بولدى. تۇرعىنداردى ساۋاتتىلىققا, ادامگەرشىلىككە, مادەنيەتتىلىككە تاربيەلەۋگە اتسالىسامىز. وڭىرىمىزدەگى اقىندارمەن, ونەر جانە ەڭبەك ادامدارىمەن جاستاردىڭ كەزدەسۋ كەشتەرىن, كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىپ, ومىردەن ءوتىپ كەتكەن حالقىمىزدىڭ ايتۋلى اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن ۇرپاق ساناسىنا سىڭىرۋگە تىرىسىپ كەلەمىز. كىتاپحانا «جاستار ورتالىعى», قالاداعى ءارتۇرلى ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتارمەن, ۇيىمدارمەن, وقۋ ورىندارىمەن, مەكتەپتەرمەن تىعىز بايلانىس جاسايدى.
– اۋىلداعى وقىرماندارمەن بايلانىس قالاي؟
– بىزدە اۋىل تۇرعىندارىنا كىتاپحانالىق-اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ كەشەن-كولىگى بار. ءبىز بۇل كولىك ارقىلى كىتاپحاناسى جوق ەلدى مەكەندەردە ورنالاسقان وقىرماندارعا ستاتسيوناردان تىس كىتاپحانالىق قىزمەت كورسەتەمىز. زامان تالابىنا ساي ءاربىر ادامنىڭ اقپاراتپەن قامتىلۋىنا جاعداي جاساۋ باعىتىندا كەشەن تولىقتاي قىزمەت كورسەتۋگە ىڭعايلاندىرىلعان, ياعني كەشەندە نوۋتبۋك, كسەروكوشىرمە, سكانەرمەن قاتار, سپۋتنيكتىك بايلانىس جۇيەسى ارقىلى عالامتور قولجەتىمدى. تۇرعىندارعا اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ ماشيناسىمەن مۇنايلى اۋدانىنىڭ ىنتىماق, داۋلەت, باياندى, باتىر, تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ اقشۇقىر, سايىن, قاراقيا اۋدانىنىڭ مۇنايشى, جەتىباي, ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ تيگەن, 10-بەكەت ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنا قىزمەت كورسەتىلەدى.
– كىتاپحانا ءومىرىن زاماناۋي تالاپقا ساي جەتىلدىرۋ جۇمىستارى تۋرالى ايتساڭىز.
– اقپاراتتىق قوعام كىتاپحانا قىزمەتىنە جاڭا قاجەتتىلىكتەر مەن مۇمكىندىكتەر تۋعىزۋدا. ەلىمىزدە «ەلەكتروندى ۇكىمەت» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا, وسىعان بايلانىستى تىرەك كەشەندى كىتاپحانالار جۇمىسى قولعا الىنۋدا. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جەتىباي, اقشۇقىر, جىڭعىلدى, بورانقۇل ەلدى مەكەندەرىنىڭ كىتاپحانالارىن ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىپ, ونلاين ورتالىعىنا اينالدىرۋ مىندەتتەرى تۇر. بۇل مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ قاجەت. وسى ماقساتتا بۇۇ-نىڭ بىرلەسكەن باعدارلاماسى «ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تۇراقتى دامۋ جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مودەرنيزاتسيا مۇمكىنشىلىكتەرىن كەڭەيتۋ» ورتالىعىنىڭ مەنەدجەرلەرى SAGA وقۋ ورتالىعىنان كىتاپحاناشىلاردى كۋرستان ءوتكىزدى. كىتاپحاناشىلار كۋرستان ينتەرنەتپەن جۇمىستى مەڭگەرۋ, ۇكىمەتتىك پورتالعا شىعۋ, ينتەرنەت رەسۋرستارىن پايدالانۋ ارقىلى اقپارات كەڭىستىگىن كەڭەيتۋ جونىندە كوپتەگەن ساباقتار الدى. سونداي-اق, وقىرمانداردى ەستەتيكالىق باعىتتا تاربيەلەپ, قولونەرگە باۋلۋ جانە كىتاپحاناعا تارتۋ ماقساتىندا ونەر ادەبيەتتەرى بولىمىندە «اجۋر» جانە «ونەر» قولونەر ۇيىرمەلەرى تەگىن جۇمىس جاسايدى.
– ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كىتاپحانا عيماراتىنىڭ ءماسەلەسى اقساپ كەلە جاتقانى ءمالىم. بۇل ءماسەلە شەشىمىن ءالى تاپپاعان سياقتى...
– رەسپۋبليكا بويىنشا بىردەن-ءبىر ارناۋلى عيماراتسىز وتىرعان ءبىزدىڭ وبلىستىق كىتاپحانا. بۇل تۋرالى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە كولەمدى ماقالا جاريالانعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا عيمارات سالۋعا جەر بەرىلەدى دەگەن حابار بار. جەر ماسەلەسى شەشىلسە, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتقا 25 ملن. تەڭگە شاماسىندا قاراجات قارالىپ جاتىر دەگەن جاقسى جاڭالىعىمىز بار.
سۇيىكتى قالامىزعا ساۋلەتى كەلىسكەن, زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتالعان عيمارات الدەقاشان سالىنۋى كەرەك ەدى. «ەشتەن كەش جاقسى» دەگەن, عيماراتقا قول جەتسە, بۇل – كىتاپقا كورسەتىلگەن قۇرمەت دەپ سەزىنەر ەدىك.
– نۇرگۇل تۇمانبايقىزى, ماماندىعىڭىزدى شىن سۇيەتىندىگىڭىزدى 40 جىلعا تاياعان ەڭبەك وتىلىڭىزدەن دە, كىتاپحاناعا قاتىستى ماسەلەلەردى ايتا ءبىلگەن جاناشىرلىعىڭىزدان دا بايقاپ وتىرمىز. ءسىزدى مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, سۇحباتىڭىز ءۇشىن راحمەت ايتامىز.
اڭگىمەلەسكەن
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.
– نۇرگۇل تۇمانبايقىزى, كىتاپحانا – سىرلى الەم. ءسىزدىڭ كىتاپحاناشى ماماندىعىن تاڭداۋىڭىزعا نە سەبەپ؟
– مەن 1979 جىلى ارمان قۋىپ قازاقتىڭ مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ءتىل-ادەبيەتى بولىمىنە باردىم. الماتىدا تۇراتىن عالىم مەكەريا اتىموۆ اعامىز «اۋىلدا ءبىلىمدى كىتاپحاناشىلار جوق, نەگە وسى بولىمگە تاپسىرمايسىڭ؟» دەپ اعالىق اقىلىن ايتىپ, جول ءسىلتەگەن ەدى. ستۋدەنت كەزدە س.ماۋلەنوۆ, ف.وڭعارسىنوۆا, ت.مولداعاليەۆ, ت.احتانوۆ, ءو.قاناحين ت.ب. كوپتەگەن اقىن-جازۋشىلارمەن وتكەن كەزدەسۋ كەشتەرى ەسىمدە ساقتالىپ قالدى. ينستيتۋتتى 1983 جىلى بىتىرگەن سوڭ بارلىق سانالى ەڭبەك جولىمدى وسى ماماندىققا ارنادىم.
– ستۋدەنت كەزىڭىزدە كورگەن ۇلگى, العان ءتالىمىڭىزدى قىزمەتتە جالعاستىرىپ جۇرگەن بولارسىز؟
– كىتاپحانا – مادەنيەتتىڭ ءبىر سالاسى بولعاندىقتان, رەسپۋبليكانىڭ, وبلىستىڭ ماڭىزدى وقيعالارىنا اتسالىسىپ جاساعان قىزمەتىمىزدىڭ ءبارى مەن ءۇشىن ەستە قالارلىقتاي بولدى. تۇرعىنداردى ساۋاتتىلىققا, ادامگەرشىلىككە, مادەنيەتتىلىككە تاربيەلەۋگە اتسالىسامىز. وڭىرىمىزدەگى اقىندارمەن, ونەر جانە ەڭبەك ادامدارىمەن جاستاردىڭ كەزدەسۋ كەشتەرىن, كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىرىپ, ومىردەن ءوتىپ كەتكەن حالقىمىزدىڭ ايتۋلى اقىن-جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن ۇرپاق ساناسىنا سىڭىرۋگە تىرىسىپ كەلەمىز. كىتاپحانا «جاستار ورتالىعى», قالاداعى ءارتۇرلى ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتارمەن, ۇيىمدارمەن, وقۋ ورىندارىمەن, مەكتەپتەرمەن تىعىز بايلانىس جاسايدى.
– اۋىلداعى وقىرماندارمەن بايلانىس قالاي؟
– بىزدە اۋىل تۇرعىندارىنا كىتاپحانالىق-اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ كەشەن-كولىگى بار. ءبىز بۇل كولىك ارقىلى كىتاپحاناسى جوق ەلدى مەكەندەردە ورنالاسقان وقىرماندارعا ستاتسيوناردان تىس كىتاپحانالىق قىزمەت كورسەتەمىز. زامان تالابىنا ساي ءاربىر ادامنىڭ اقپاراتپەن قامتىلۋىنا جاعداي جاساۋ باعىتىندا كەشەن تولىقتاي قىزمەت كورسەتۋگە ىڭعايلاندىرىلعان, ياعني كەشەندە نوۋتبۋك, كسەروكوشىرمە, سكانەرمەن قاتار, سپۋتنيكتىك بايلانىس جۇيەسى ارقىلى عالامتور قولجەتىمدى. تۇرعىندارعا اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ ماشيناسىمەن مۇنايلى اۋدانىنىڭ ىنتىماق, داۋلەت, باياندى, باتىر, تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ اقشۇقىر, سايىن, قاراقيا اۋدانىنىڭ مۇنايشى, جەتىباي, ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ تيگەن, 10-بەكەت ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنا قىزمەت كورسەتىلەدى.
– كىتاپحانا ءومىرىن زاماناۋي تالاپقا ساي جەتىلدىرۋ جۇمىستارى تۋرالى ايتساڭىز.
– اقپاراتتىق قوعام كىتاپحانا قىزمەتىنە جاڭا قاجەتتىلىكتەر مەن مۇمكىندىكتەر تۋعىزۋدا. ەلىمىزدە «ەلەكتروندى ۇكىمەت» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا, وسىعان بايلانىستى تىرەك كەشەندى كىتاپحانالار جۇمىسى قولعا الىنۋدا. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جەتىباي, اقشۇقىر, جىڭعىلدى, بورانقۇل ەلدى مەكەندەرىنىڭ كىتاپحانالارىن ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىپ, ونلاين ورتالىعىنا اينالدىرۋ مىندەتتەرى تۇر. بۇل مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ قاجەت. وسى ماقساتتا بۇۇ-نىڭ بىرلەسكەن باعدارلاماسى «ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تۇراقتى دامۋ جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مودەرنيزاتسيا مۇمكىنشىلىكتەرىن كەڭەيتۋ» ورتالىعىنىڭ مەنەدجەرلەرى SAGA وقۋ ورتالىعىنان كىتاپحاناشىلاردى كۋرستان ءوتكىزدى. كىتاپحاناشىلار كۋرستان ينتەرنەتپەن جۇمىستى مەڭگەرۋ, ۇكىمەتتىك پورتالعا شىعۋ, ينتەرنەت رەسۋرستارىن پايدالانۋ ارقىلى اقپارات كەڭىستىگىن كەڭەيتۋ جونىندە كوپتەگەن ساباقتار الدى. سونداي-اق, وقىرمانداردى ەستەتيكالىق باعىتتا تاربيەلەپ, قولونەرگە باۋلۋ جانە كىتاپحاناعا تارتۋ ماقساتىندا ونەر ادەبيەتتەرى بولىمىندە «اجۋر» جانە «ونەر» قولونەر ۇيىرمەلەرى تەگىن جۇمىس جاسايدى.
– ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كىتاپحانا عيماراتىنىڭ ءماسەلەسى اقساپ كەلە جاتقانى ءمالىم. بۇل ءماسەلە شەشىمىن ءالى تاپپاعان سياقتى...
– رەسپۋبليكا بويىنشا بىردەن-ءبىر ارناۋلى عيماراتسىز وتىرعان ءبىزدىڭ وبلىستىق كىتاپحانا. بۇل تۋرالى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە كولەمدى ماقالا جاريالانعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا عيمارات سالۋعا جەر بەرىلەدى دەگەن حابار بار. جەر ماسەلەسى شەشىلسە, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتقا 25 ملن. تەڭگە شاماسىندا قاراجات قارالىپ جاتىر دەگەن جاقسى جاڭالىعىمىز بار.
سۇيىكتى قالامىزعا ساۋلەتى كەلىسكەن, زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتالعان عيمارات الدەقاشان سالىنۋى كەرەك ەدى. «ەشتەن كەش جاقسى» دەگەن, عيماراتقا قول جەتسە, بۇل – كىتاپقا كورسەتىلگەن قۇرمەت دەپ سەزىنەر ەدىك.
– نۇرگۇل تۇمانبايقىزى, ماماندىعىڭىزدى شىن سۇيەتىندىگىڭىزدى 40 جىلعا تاياعان ەڭبەك وتىلىڭىزدەن دە, كىتاپحاناعا قاتىستى ماسەلەلەردى ايتا ءبىلگەن جاناشىرلىعىڭىزدان دا بايقاپ وتىرمىز. ءسىزدى مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, سۇحباتىڭىز ءۇشىن راحمەت ايتامىز.
اڭگىمەلەسكەن
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار
پرەزيدەنت: ورتالىق ازيانىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگى – ورتاق مىندەت
پرەزيدەنت • كەشە
توقاەۆ: ارال باسسەينىندەگى ەكولوگيالىق احۋال الاڭداتارلىق
پرەزيدەنت • كەشە
پرەزيدەنت ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى
پرەزيدەنت • كەشە
فونوگرامماعا قاتىستى جاڭا ەرەجە كۇشىنە ەندى
مادەنيەت • كەشە
جانابىلوۆتەر ءىسى: پروكۋراتۋرا 4 جىل جازا سۇرادى
قوعام • كەشە
ارالدى قۇتقارۋ قورى قاتىسۋشىلارى اقورداعا كەلدى
پرەزيدەنت • كەشە
