– قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا تارتۋ
ا.پۋشكين اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق كىتاپحاناسىندا كورنەكتى عالىم, ابايتانۋشى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي, عالىمنىڭ ەلەكتروندى بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. اتالعان شاراعا جوعارى جانە ارنايى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى, كىتاپحاناشىلار, مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە ادەبيەت ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى قاتىستى.
جارتى عاسىرعا جۋىق شىرقالعان قازاق كسر-ءىنىڭ جانە تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش ءانۇرانىنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن كەڭىنەن قامتىعان بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشتىڭ قۇندىلىعى جوعارى. بۇعان دەيىن سەمەي قالاسىنداعى اباي اتىنداعى كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى عالىمنىڭ العاشقى بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشىن شىعارعان بولاتىن. سەمەيلىك كىتاپحاناشىلار باستاعان بيبليوگرافيالىق جۇمىستى تولىقتىرىپ, زاماناۋي ينتەرنەت تىلىنە تۇسىرگەن ا.پۋشكين اتىنداعى وبلىستىق كىتاپحانا ۇجىمى بولىپ وتىر. سوندىقتان, ەلەكتروندى بيبليوگرافيانى شىعىس وڭىرىندەگى ەكى ءىرى كىتاپحانانىڭ بىرلەسكەن جوباسى دەۋگە بولادى. سونداي-اق, جاقىندا سەمەيدەگى كىتاپحانادا عالىم مەرەيتويىنا ارنالعان «ادام. قايراتكەر. تۇلعا» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىلسا, وسكەمەندىك كىتاپحاناشىلار تۇساۋكەسەر اياسىندا «قايىم الەمى» اتتى كورمە وتكىزدى. وسى كورمەلەردە ۇسىنىلعان كىتاپتار مەن جاريالانىمداردىڭ بارلىعى ەلەكتروندى كورسەتكىشتە بار.
كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, عالىمنىڭ ەلەكتروندى بيبليوگرافياسىمەن http://kray.pushkinlibrary.kz سايتى ارقىلى تانىسىپ, پايدالانۋعا بولادى. وندا عالىم ەڭبەكتەرىنىڭ ەلەكتروندى كاتالوگى ءتۇزىلىپ, دەرەكتەر حرونولوگيالىق تارتىپپەن ۇسىنىلعان. 1937 جىلى 20 جاسىندا وبلىستىق «ەكپىندى» گازەتىندە جاريالانعان العاشقى ولەڭ-جىرلارىنان باستاپ, بارلىق عىلىمي جيناقتارى مەن تۋىندىلارى, عالىم جايلى ەستەلىكتەر مەن زەرتتەۋلەر, دەرەكتەر, ءتىپتى جاقىندا الماتىدان جارىق كورىپ, وقىرمان قولىنا ءالى تيە قويماعان «قايىم مۇحامەدحانوۆ: حاتتار سويلەيدى» اتتى ەپيستوليارلىق جيناق جونىندە دە بىلە الاسىز. كورسەتكىشتە 47 كىتاپ, 600-دەن استام ماقالا, عالىم تۋرالى 500-دەن استام جاريالانىم دەرەگى توپتاستىرىلعان.
ۋفالىق عالىم روزا گافاروۆنا قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ پاتشالىق رەسەي كەزىندەگى مۇسىلماندار اراسىنان شىققان اتاقتى باسپاگەر يلياس بوراگانسكيدىڭ تاريحي ەسىمى مەن ەڭبەگىن ورالتۋعا سىڭىرگەن قىزمەتى جونىندە تۇششىمدى دەرەكتەر ايتسا, تۇرسىن جۇرتباي قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 10 تومدىق شىعارمالار جيناعىن شىعارۋعا بۇرىنعى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پەن سول كەزدەگى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى الىبەك اسقاروۆتىڭ ۇيىتقى بولىپ, قولداۋ كورسەتكەنىن, قولجازبالاردى جيناقتاپ, ءتۇسىنىگىن جازعان شاكىرتى ەربول ىرگەباەۆتىڭ ەڭبەگى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ابايتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى, سەمەي قالاسىنداعى اباي مۇراجايىنىڭ اشىلۋىنا تۇرتكى بولعان اقىن, جازۋشى, دراماتۋرگ, عالىم قايىم مۇحامەدحانوۆ – ءومىر جولىنىڭ بۇرالاڭى مول, تاعدىركەشتى قالامگەر. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ سەنىم ارتقان شاكىرتى رەتىندە ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن كەزەڭىندە زاڭعار جازۋشىنى تۇقىرتۋ ءۇشىن جاس قايىمنىڭ دا قۋدالاۋدىڭ اششى ءدامىن تاتۋىنا تۋرا كەلدى. سوندىقتان, كەش بارىسىندا جاستاردىڭ عالىمنىڭ سۇرگىنگە تولى سۇراپىل جىلدارى اباقتىدا جازعان جىرلارىن وقۋى دا اسەرلى بولدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
وسكەمەن.
– قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا تارتۋ
ا.پۋشكين اتىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىستىق كىتاپحاناسىندا كورنەكتى عالىم, ابايتانۋشى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي, عالىمنىڭ ەلەكتروندى بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. اتالعان شاراعا جوعارى جانە ارنايى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى, كىتاپحاناشىلار, مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە ادەبيەت ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى قاتىستى.
جارتى عاسىرعا جۋىق شىرقالعان قازاق كسر-ءىنىڭ جانە تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش ءانۇرانىنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن كەڭىنەن قامتىعان بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشتىڭ قۇندىلىعى جوعارى. بۇعان دەيىن سەمەي قالاسىنداعى اباي اتىنداعى كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى عالىمنىڭ العاشقى بيبليوگرافيالىق كورسەتكىشىن شىعارعان بولاتىن. سەمەيلىك كىتاپحاناشىلار باستاعان بيبليوگرافيالىق جۇمىستى تولىقتىرىپ, زاماناۋي ينتەرنەت تىلىنە تۇسىرگەن ا.پۋشكين اتىنداعى وبلىستىق كىتاپحانا ۇجىمى بولىپ وتىر. سوندىقتان, ەلەكتروندى بيبليوگرافيانى شىعىس وڭىرىندەگى ەكى ءىرى كىتاپحانانىڭ بىرلەسكەن جوباسى دەۋگە بولادى. سونداي-اق, جاقىندا سەمەيدەگى كىتاپحانادا عالىم مەرەيتويىنا ارنالعان «ادام. قايراتكەر. تۇلعا» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىلسا, وسكەمەندىك كىتاپحاناشىلار تۇساۋكەسەر اياسىندا «قايىم الەمى» اتتى كورمە وتكىزدى. وسى كورمەلەردە ۇسىنىلعان كىتاپتار مەن جاريالانىمداردىڭ بارلىعى ەلەكتروندى كورسەتكىشتە بار.
كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, عالىمنىڭ ەلەكتروندى بيبليوگرافياسىمەن http://kray.pushkinlibrary.kz سايتى ارقىلى تانىسىپ, پايدالانۋعا بولادى. وندا عالىم ەڭبەكتەرىنىڭ ەلەكتروندى كاتالوگى ءتۇزىلىپ, دەرەكتەر حرونولوگيالىق تارتىپپەن ۇسىنىلعان. 1937 جىلى 20 جاسىندا وبلىستىق «ەكپىندى» گازەتىندە جاريالانعان العاشقى ولەڭ-جىرلارىنان باستاپ, بارلىق عىلىمي جيناقتارى مەن تۋىندىلارى, عالىم جايلى ەستەلىكتەر مەن زەرتتەۋلەر, دەرەكتەر, ءتىپتى جاقىندا الماتىدان جارىق كورىپ, وقىرمان قولىنا ءالى تيە قويماعان «قايىم مۇحامەدحانوۆ: حاتتار سويلەيدى» اتتى ەپيستوليارلىق جيناق جونىندە دە بىلە الاسىز. كورسەتكىشتە 47 كىتاپ, 600-دەن استام ماقالا, عالىم تۋرالى 500-دەن استام جاريالانىم دەرەگى توپتاستىرىلعان.
ۋفالىق عالىم روزا گافاروۆنا قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ پاتشالىق رەسەي كەزىندەگى مۇسىلماندار اراسىنان شىققان اتاقتى باسپاگەر يلياس بوراگانسكيدىڭ تاريحي ەسىمى مەن ەڭبەگىن ورالتۋعا سىڭىرگەن قىزمەتى جونىندە تۇششىمدى دەرەكتەر ايتسا, تۇرسىن جۇرتباي قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ 10 تومدىق شىعارمالار جيناعىن شىعارۋعا بۇرىنعى مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پەن سول كەزدەگى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى الىبەك اسقاروۆتىڭ ۇيىتقى بولىپ, قولداۋ كورسەتكەنىن, قولجازبالاردى جيناقتاپ, ءتۇسىنىگىن جازعان شاكىرتى ەربول ىرگەباەۆتىڭ ەڭبەگى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ابايتانۋ عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى, سەمەي قالاسىنداعى اباي مۇراجايىنىڭ اشىلۋىنا تۇرتكى بولعان اقىن, جازۋشى, دراماتۋرگ, عالىم قايىم مۇحامەدحانوۆ – ءومىر جولىنىڭ بۇرالاڭى مول, تاعدىركەشتى قالامگەر. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ سەنىم ارتقان شاكىرتى رەتىندە ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن كەزەڭىندە زاڭعار جازۋشىنى تۇقىرتۋ ءۇشىن جاس قايىمنىڭ دا قۋدالاۋدىڭ اششى ءدامىن تاتۋىنا تۋرا كەلدى. سوندىقتان, كەش بارىسىندا جاستاردىڭ عالىمنىڭ سۇرگىنگە تولى سۇراپىل جىلدارى اباقتىدا جازعان جىرلارىن وقۋى دا اسەرلى بولدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
وسكەمەن.
پرەزيدەنت: ورتالىق ازيانىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگى – ورتاق مىندەت
پرەزيدەنت • كەشە
توقاەۆ: ارال باسسەينىندەگى ەكولوگيالىق احۋال الاڭداتارلىق
پرەزيدەنت • كەشە
پرەزيدەنت ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى
پرەزيدەنت • كەشە
فونوگرامماعا قاتىستى جاڭا ەرەجە كۇشىنە ەندى
مادەنيەت • كەشە
جانابىلوۆتەر ءىسى: پروكۋراتۋرا 4 جىل جازا سۇرادى
قوعام • كەشە
ارالدى قۇتقارۋ قورى قاتىسۋشىلارى اقورداعا كەلدى
پرەزيدەنت • كەشە