جۇرت جانىنان تابىلاتىن جان

وسى ءبىر ۇزىن بويلى, بيداي ءوڭدى, قالىڭ قاستى, ىلكى ساتتە ءجۇزى سۇستىلاۋ بولىپ كورىنگەنىمەن, ءتىل قاتىسا قالساڭ جايدارىلانىپ, ادەمى ازىلىمەن جانىڭدى جادىراتىپ جىبەرەتىن كىسىنى قاراسايلىقتاردىڭ ءبارى بىردەي بىلەدى. ويتكەنى, ونىڭ جۇمىسى ءاردايىم حالىقتىڭ كوز الدىندا, ۇنەمى جۇرتتىڭ جانىنان كورىنەدى. ۇزاق ۋاقىتتان بەرى تابان اۋدارماستان قاراساي اۋداندىق ەلەكتر جۇيەسىندە باس ينجەنەر بولىپ كەلە جاتقاندىعىمەن, ارينە. جاي عانا باس ينجەنەر ەمەس, ءوز ءىسىنىڭ شىنايى شەبەرى اتانعان, ءوز جۇمىسىنىڭ بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن بەس ساۋساقتاي بىلەتىن, قىر-سىرىنا تەرەڭ بويلاپ, قاجەتتى كەزىندە «اۋدارىپ-ءتوڭ­كەرىپ» تاستاپ-اق, جوندەۋ, جونگە كەلتىرۋدى ۇتىمدى ۇيىمداستىرا الاتىندىعىمەن دە, ارينە. بۇكىل ءبىر اۋماقتىڭ ۇستىمەن دە, استىمەن دە تارتىپپەن تارتىلىپ, مەملەكەتتىك مەكەمە, كاسىپورىنداردىڭ, ءوندىرىس ورىندارىنىڭ جۇمىسىن جۇرگىزىپ «قوزعالىسقا كەلتىرەتىن», ءار­بىر جەكە ءۇيدىڭ جارىعىن جاعىپ, باسقا دا تۇر­مىستىق قولايلى جاعداي جاساپ وتىرعان جۇزدەگەن شاقىرىمعا سوزىلعان ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ قاي جەرى قالاي ەكەنىنە جەتىكتىگىمەن دە, ارينە. مىنە, ەنەرگەتيكانىڭ مايىن ىشكەن مامانى دەرلىكتەي قايىپبەرگەن مۇرات­باەۆ وسىنداي وڭ ءىسى كوپ ورنىقتى جان. مۇنداي ازاماتتىڭ اتىنا جىلى لەبىز بىلدىرمەۋ, ەسىمىن ءوستىپ ەرەكشەلەپ اتاماۋ ءجون بولماس ەدى-اۋ دەپ ويلايمىز. بۇعاناسى قاتپاعان كىشكەنە كەزىنەن-اق ەرىنبەي ەڭبەك ەتۋگە ۇمتىلىپ, قاي جۇمىستى دا تىندىرىمدى اتقارۋعا تىرىسقان قايىپبەرگەن اعا جاستايىنان شىنىعىپ, شىمىر بولىپ وسكەن. اۋىلدا مي قايناتارلىقتاي اپتاپ ىستىقتا دا, بورانى سوققان ايازدى كۇندەردە دە ۇلكەندەرگە ىلەسە ءجۇرىپ جان اياماي جۇمىس ىستەپ, تەرىن توككەن. قىسقاسى, ءومىردىڭ ءوزى دە شىنىقتىرىپ ناعىز ەڭبەكقور, تاباندى, ءتوزىمدى بولىپ قالىپتاستىردى. 1944 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىندا كەگەن اۋدانى (قازىرگى رايىمبەك), توعىزبۇلاق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن ول 1961 جىلى جالاڭاشتاعى قازاق ورتا مەكتەبىن ءبىتىرىپتى. سول جىلدىڭ جاز ايىندا كومسومولدىق جولداماسىن قولىنا ۇستاپ, اقتوعاي گەس-ىنەن ءبىر-اق شىققان. بۇل قاقاڭنىڭ ودان كەيىنگى ەڭبەك جولىنا, ومىرلىك كاسىبىن تاڭداۋىنا ايرىقشا ىقپالىن تيگىزگەن وقيعا بولىپ ەدى. – اقتوعاي گەس-ءىنىڭ باسشىسى جانات دۇيسەنباەۆ وتە بىلگىر, ىسكەر ادام ەدى, – دەيدى قايىپبەرگەن اعا. – سول سياقتى ماسكەۋ ەنەرگەتيكا تەح­نيكۋمىن بىتىرگەن, كەيىن قىزمەتى ءوسىپ جوعارىلاعان شەبەرىمىز ورىسبەك ءنۇسىپوۆ تە مىقتى مامان بولاتىن. ەكەۋىنەن العان ۇلگى-ونەگەم از ەمەس. ول كەزدە ارناۋلى تەحنيكا دا, كيىم دە جوق. ساقىلداعان سارى ايازدىڭ وزىندە بورتتى ماشيناعا وتىرىپ, ەلەكتر جەلىسىن جوندەۋگە تارتىنباي تارتىپ كەتەتىنبىز. ءدال وسى جەردە ەكى جىل جۇمىس ىستەپ, ەلەكترومونتەر ماماندىعىنا بەرىك بەيىمدەلىپ, وسى ىسپەن شىنىمەن شۇعىلدانۋعا بەلىن بەكەم بۋعان. ءسويتىپ, الماتىداعى قازاق اۋىل­شا­رۋاشىلىق ينستيتۋتىنىڭ ەلەكتروفيكاتسيا فاكۋلتەتىنە تۇسكەن. ول كەزدە ءوزىمىزدىڭ قازاق بالالارىنىڭ مۇنداي وقۋعا اسا ىقىلاسى بولماعانىن ەس­كەر­سەك, جاس قايىپبەرگەننىڭ بۇل باتىلدىعى, ءتىپتى, باتىرلىعى دا ەدى. 1967 جىلى ينستيتۋتتى ءبىتىرىپ ءبىل­دەي ينجەنەر-ەلەكتريكتىڭ ديپلومىن الىپ شىققان ول كەگەن اۋداندىق ەلەكتر جۇيەسىندە, اۋدانارالىق ەلەكتر جۇيەسىندە شەبەر, اعا شەبەر, وندىرىستىك ءبولىمىنىڭ باستىعى, كەگەن ۋچاسكەسىنىڭ باستىعى بولىپ ىستەگەن. 1974-1988 جىلدارى بالقاش اۋداندىق ەلەكتر جۇيەسىن باسقارىپ, ونان كەيىن قاراساي اۋدانىنا اۋىسىپتى. مۇندا الدىمەن ماستەر بولعان, تەحنيكالىق بولىمگە جەتەك­شىلىك ەتكەن, ال, بۇگىندە باس ينجەنەر. جىل سايىن وتەتىن ەلەكترومون­تەرلەردىڭ وبلىسارالىق, رەس­پۋب­ليكالىق باسەكەسىندە قاراساي­لىقتار ۇنەمى توپ جارىپ كەلەدى. ال, جەدەل جوندەۋ توپتارى اراسىنداعى جارىسقا جىگىتتەردى جاقسى باۋلىپ, بايىپتى باستاپ بارىپ كەلىپ جۇرگەن دە ناق وسى كىسى. ماسەلەن, قاراساي اۋداندىق ەلەكتر جۇيەسىنىڭ كومانداسى, سوڭعى ۋاقىتتاردا رەس­پۋبليكالىق جارىستا بۇكىل الماتى وبلىسى اتىنان سىنعا ءتۇسىپ, ۇلكەن جەڭىسكە جەتىپ ءجۇردى. ءسويتىپ, ءبىرىنشى ورىندى يەمدەنىپ, ءبىر-ەكى رەت بايگەگە تىگىلگەن «گازەل» اۆتوماشيناسىن الىپ قايتقانى دا بار. – جالپاق دۇنيەدەگى قاي ەل, قانداي مەملەكەت بولسىن, ەشبىرىنىڭ ەنەرگيا كوزىنسىز تىنىسى تەرەڭ اشىلىپ, تىرشىلىگى ادىمداپ العا باس­پاي­دى, – دەيدى قايىپبەرگەن اعا ماق­تانا سويلەپ. – ياعني, ەشقايسىسى دا داڭعىل جولعا ءتۇسىپ دامىمايدى, ءورىسىن كەڭەيتپەيدى, وركەندەپ وسپەيدى. ال, قازىرگى زامانداعى ەڭ نەگىزگى ەنەرگيا بەرىپ, ءبارىن «جۇگىرتىپ جۇرگىزەتىن» كۇشتىڭ ەلەكتر قۋاتى ەكەنى بەلگىلى. ەندەشە, جۇمىسىمىزدىڭ ءمانى ۇلكەن, ماڭىزى زور. جالپى, ەنەرگەتيكتەردىڭ اراسىندا جۇمىسى شالا, بوساڭ, بوس بەلبەۋ ادام جۇرمەۋى ءتيىس. ويتكەنى, توقپەن ويناۋعا بولمايدى. سوندىقتان بىزدەگى ءتارتىپ اسكەري تارتىپكە كەلىڭ­كىرەيدى. تاپسىرما ءدال, ناقتى بەرىلىپ, ورىندالۋى قاتاڭ باقىلانادى, قاتتى سۇرالادى. «الاتاۋ جارىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قۇ­رامىنا كىرەتىن كاسىپورىنىمىزدا 192 ادام بار, ولار ەلەكتر قۋاتىن تاراتۋ جانە ونى ىسىراپسىز پايدالانۋ جولىندا جۇمىلا ەڭبەك ەتۋدە. قاتاڭ ءتارتىپ دەگەننەن شىعادى, قاقاڭنىڭ وزىمەن جانە جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا ول كىسىنىڭ اسكەري ادامعا ءتان قاتالداۋ مىنەزىن, وكتەم سويلەپ, وتكىر ءسوز ايتاتىنىن, ءتارتىپتى, رەتتىلىكتى, تياناقتىلىقتى سۇيەتىنىن, وزىنەن دە, وزگەدەن دە وسىنى تالماي تالاپ ەتەتىنىن بايقادىق. ال, جاي كەزدەرى ۇلكەنمەن دە, كىشىمەن دە قۇرداسىنداي قالجىڭداسىپ, اقكوڭىلدىلىكپەن اشىق-جارقىن جۇرەتىنىن اڭعاردىق. بۇل دا دۇرىس-اۋ. جۇمىستاعى قاتۋ قاباق قاتالدىقتى تىرلىكتىڭ باسقا جايماشۋاق كەزىنە جەتەلەپ اكەلگەننەن نە ۇتاسىڭ؟ 2011 جىلى «تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ەلەكتريگى» اتاعىن العان, سونداي-اق, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ارداگەر ەنەرگەتيگى» اتانعان, پرەزيدەنتتىڭ العىس حاتىنىڭ يەگەرى, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە – 20 جىل» مەرەكەلىك مەدالىمەن مارا­پاتتالعان, الماتى وبلىسىنىڭ قۇر­مەتتى ازاماتى قايىپبەرگەن مۇرات­باەۆتىڭ ەڭبەگى, راسىندا دا, ەلەۋلى, ءىسى جەمىستى, جۇمىسى ناتيجەلى, ال, وتباسىندا ىنتىماق, بەرەكە, بىرلىك بار. – كەشەگى كەڭەس وكىمەتى كەزىندە «ەڭبەك – ەر اتاندىرادى», «ادام ەڭ­­بەگىمەن كورىكتى», «بەدەلدى ساق­تايتىن بەرەكەلى ەڭبەك» دەپ ەڭبەك ادامىن توبەمىزگە كوتەرىپ, تورىمىزگە شىعارۋشى ەدىك, – دەيدى قايىپبەرگەن اعا ءسوز سوڭىندا. – الايدا, كەيىنگى كەيبىر كەزدەردە ادال ەڭبەكتىڭ قادىرى كەتىپ, قۇتى قاشقانى دا راس قوي. ونىڭ ورنىنا ىسكەر, ىلكىمدى ەكەن, كا­دىمگى كاسىپكەر ەكەن دەپ ءبىردى الىپ, بىرگە سالاتىن, ساۋدا-ساتتىق جاساپ قانا پايدا تاباتىنداردى عانا ماراپاتتاپ مايدالانىپ كەتىپ ەدىك. ارينە, تىرلىكتە بۇل دا كەرەك. بىراق, شىنايى ەڭبەكتىڭ شىرايىن كىرگىزە الماي جۇرگەنىمىزدە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسىدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن ەلدىڭ بەتىن تاعى دا جاقسى جاققا بۇردى عوي. مەنىڭ بۇل جەردە ايتپاعىم, نۇرەكەڭنىڭ «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» اتتى اسا ماڭىزدى ماقالاسى. ول قوعامعا ۇلكەن قوزعاۋ سالدى, ەل­دىڭ سەنىمىن كۇشەيتتى, ەڭبەك ادامىن قادىرلەۋ, كوتەرمەلەۋ كەرەكتىگىنە كوز جەتكىزدى. مەن وسىعان قۋانامىن! ويتكەنى, تەك ەڭبەك ارقىلى, تەر توگە جۇمىس ىستەۋ ارقىلى عانا بەرەكەمىز ارتىپ, مەرەكەمىز كوبەيەدى. حالىقتىڭ جاعدايى جاقسارىپ, ادامداردىڭ ەڭسەسى كوتەرىلەدى. تۇرمىس-تىرشىلىككە مەڭزەپ ايتاتىن بولساق, قازانىڭ ۇنەمى قايناپ تۇرادى, قاتارىڭ قاشاندا اسقا تولى داستارقانىڭا كەشىكپەي كەلەدى, بالالارىڭ توق, قايعىڭ جوق بولادى... ءبىلىمدى ازامات, بىلىكتى مامان, تاجىريبەلى ەنەرگەتيك, ءتالىمدى اكە, ار­داقتى اتا وتە دۇرىس ايتادى, بۇعان ءبىزدىڭ تيتتەي دە قوسىپ-الارىمىز جوق. بەرىكباي قادىقوۆ, جۋرناليست.  الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانى.