«بوساڭسۋ – بىزگە جات...»

– دەيدى الماتى قالاسى ءىىد رەسمي وكىلى, پوليتسيا مايورى سالتانات ازىربەك – سالتانات, ەلىمىزدەگى ەڭ ءۇل­كەن قالانىڭ قىلمىس الە­مىنىڭ بار مالىمەتىن اينادان قارا­عانداي ەتىپ قولىڭىزدا ۇستاپ وتىرسىز. سوندايلىق نازىك جان بۇعان قالاي بەيىمدەلدى, قالاي كەلدى, اڭگىمەنى سودان باستاساق؟! – بالاباقشادا ۇل بالالار ۇشقىشتىڭ كيىمىن كيىپ, قىز بالالار قولدارىنا قۋىرشاق ۇستاپ سۋرەتكە تۇسەتىن ءداستۇر بولعان. «مەن قۋىرشاق ۇستامايمىن, ۇشقىشتىڭ كيىمىن كيەمىن...» دەپ العاش شۋ شىعارعان مەن ەكەنمىن. وسى مەنىڭ ومىرلىك ارمانىمنىڭ باستاماسى بولعان سەكىلدى. زاڭ اكادەمياسىنىڭ تەرگەۋ-كريميناليستيكا فاكۋلتەتىن ءبىتىردىم. پوليتسيادان ورىن تابىلماسىن سەزىپ, «وڭتۇستىك استانا» تەلەارناسىندا «قىلمىس حرونيكاسى» باعدارلاماسىنا جۇمىسقا تۇردىم. وقۋدى ءبىتىرىپ 2003 جىلدىڭ مامىر ايىندا العاش رەت پوليتسيا كيىم ۇلگىسىن كيىپ ساپقا تۇردىم. قازىرگى ءمينيسترىمىز قاسىموۆ مىرزا مەنىڭ وسى باعىتقا بەيىم ەكەنىمدى بايقاسا كەرەك, بۇگىنگى قىزمەتىمە الدىردى. – قازىر كەز كەلگەن قىلمىس­تىق وقيعا الدىمەن ينتەرنەتتەن كورىنىس تابادى. سونىڭ اقىرىندا, جاسىراتىن نەسى بار, باق وكىلدەرى سالتانات ءازىر­بەكتىڭ اقىرعى مالىمەتىن تاعات­سىزدانا توسادى... –رەسمي مالىمەت قاي كەزدە دە اۋاداي قاجەت. اسىرەسە, قۇقىق سالاسىندا. الەۋمەتتىك جەلىلەر بىزگە ءبىر جاعىنان قىلمىسقا قاتىستى تەز قۇلاعدار بولۋىمىز ءۇشىن كومەگىن دە تيگىزەدى, ەكىنشى جاعىنان – ەلدى دۇرلىكتىرگەندەي بولىپ جۇمىسىمىزدى كۇردەلەندىرىپ جىبەرەدى. سوڭعى كەزدە جالعان اقپاراتتاردى جاريالاۋ جيىلەپ كەتتى. كوپشىلىك 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قر قىلمىستىق كو­دەكسىندە ول ءۇشىن قاتاڭ جازالاناتىنىن بىلمەيدى. بىزدە ونى تالدايتىن, مونيتورينگ جاسايتىن ءبولىم بار. تەك سوڭعى مالىمەتتەر تاراتامىز. –تاعى دا ينتەرنەت... پوليتسيا­نى شالىپ قۇلاتىپ, جاعاسىن ج ۇلىپ-جىرتىپ جاتقاندار الەۋمەتتىك جەلىلەردە كورسەتىلدى. بۇل كورىنىستەردەن سىرتتاي باقى­لاپ نە ۇعىنامىز – پولي­تسيا­نىڭ قاۋقارسىزدىعى ما, الدە زاڭنىڭ شەكتەۋى مە؟ –زاڭ بويىنشا پوليتسيا قىزمەتكەرى تەك كۇش قانا ەمەس, تاپانشاسىن دا قولدانا الادى. بىراق, بەلگىلى سەبەپتەرگە بايلانىستى وعان جول بەرمەيدى. كەيدە قىزمەتكەرلەرىمىزگە توق­پاقتى قابىلداپ, بەتىن تىرناپ, يىعىنان جۇلقىلاپ جاتقان قىز-كەلىنشەكتەردىڭ دورەكىلىگىن كو­تەرۋىنە تۋرا كەلەدى. وركەنيەت جولىندامىز عوي... – تاپانشا دەمەكشى, ءسىزدىڭ مەرگەندىگىڭىز تۋرالى سۇيسىنە ايتاتىن ارىپتەستەرىڭىز كوپ... – ءيا...تاپانشادان اتۋدان مەن تەك «بەس» دەگەن باعا الامىن! ءۇش وق, كورسەتكىش – 30 بولسا, مەنىڭ مەجەم – 27-دەن ەشۋاقىتتا كەم تۇسكەن ەمەس. قولىم قالت ەت­كەندە كاسىبي تيرگە بارۋدى ۇمىت­پايمىن... – تاماشا, قۇتتىقتايمىن... ءسىز قازاقستاننىڭ بارلىق بۇرى­شىنا وتە ءبىر تانىمال جانسىز. جاي ومىردە تانىمالدىقتىڭ پايداسى ءتيىپ كوردى مە؟ – ارينە, تەلەديدار ارقىلى! مەنىڭ ءوزىمنىڭ بايقاۋىمشا, حالىق كريمينالدى دەرەكتەردى قالت جىبەرمەيدى... كەيدە كولىكتە جىلى جۇزبەن باس يزەسىپ جاتاتىندار, دۇكەنگە بارعاندا سالەم بەرىپ, بازاردا زاتىن ارزانداتىپ ۇسىنىپ ۇيالتاتىندار بار... راحمەتىمدى ايتامىن. ىستىق ىقى­لاس جانىڭا جاعىمدى اسەر ەتەدى. جاۋاپكەرشىلىكتى ەسەلەي تۇسەسىڭ... – ءبىر ساۋال بار, ءجون دەپ تاپ­پاساڭىز جاۋاپ بەرمەۋىڭىزگە بولادى. ءسىزدىڭ كوپتەگەن كورەر­مەندەرىڭىزدەن الدەنەشە رەت ەستى­گەنىم: «سالتانات بۇرىن تولىق ەدى... قازىر گولليۆۋدتىڭ اكتريساسىنداي, قۋىرشاقتاي بولىپ قالدى. نە بولدى, اۋىرماي ما؟» دەگەن سوزدەر... – ءيا, ءيا... بۇل سۇراقتى ماعان دا ءجيى قويادى. اللاعا شۇكىر, اۋرۋدان ساۋمىن. ويلانا كەلىپ, ءوزىم وسىنداي قادام جاسادىم... جۇيەلى سپورت جاتتىعۋىنىڭ پايداسى. تاماقتانۋ ءمازىرىمدى دە وزگەرتتىم. سپورت, سپورت, سپورت... – بالالار دەمەكشى... وتبا­سىڭىز تۋرالى ايتىڭىزشى؟ – اللا بەرگەن 7 جاسار قىزىم, 6 جاسار ۇلىم بار. كۇيەۋىم ءبارىمىز اتا-ەنەمنىڭ قولىندا تۇرامىز. قولداپ وتىرادى. شىمكەنتتە تۇراتىن انام – وقۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, ۇنەمى كەلىپ-كەتىپ, جەلەپ-جەبەپ جۇرەدى... اڭگىمەلەسكەن تالعات ءسۇيىنباي, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن يۋري بەككەر.