التىن قازىق باتىر انا

اشىركۇل جانسەيىتوۆا 14 بالادان 18 نەمەرە, 15 شوبەرە ءسۇيىپ وتىر ايەل ادام سوناۋ باعزى زاماننان جەر بەتىندەگى ىزگىلىكتىڭ, نازىكتىك پەن كەڭدىكتىڭ كورىنىسى بولىپ كەلەدى. ول سونداي-اق, قالتقىسىز كوڭىلدىڭ, جوعارى ادامگەرشىلىك پەن قايىرىمدىلىقتىڭ دا ولشەمى! ايەل – ءومىردىڭ گ ۇلى, وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى, التىن قازىعى! كوكتەمنىڭ وسى ءبىر ادەمى, شۋاقتى ساتىندە مەيىرىمدى انالارىمىزدىڭ مەرەيلى مەرەكەسى بار. وسى ايتۋلى داتاعا ورايلاستىرىپ ءارى كەيىنگى جاس قىز-كەلىنشەكتەرگە, جالپى «نازىك جاندىلارعا» ۇلگى بولسىن دەگەن نيەتپەن التىن قۇرساقتى باتىر انا تۋرالى جازۋدى ءجون سانادىق. بيىل جەتپىستىڭ بەسەۋىنە شىققان اشىركۇل جانسەيىتوۆا 1941 جىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سايرام اۋدانىنا قاراستى قىزىلتۋ اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. جازمىش سولاي بولار, مايدانعا اتتانعان اكەسىنەن 1945 جىلى «قارا قاعاز» كەلىپ, ەندى عانا باس قۇراعان وتباسىن ابدەن ەسەڭگىرەتىپ تاس­تايدى. سودان سوڭ اناسى كىشكەنتاي اشىركۇلدى جامبىل وبلىسى, جۋالى اۋدانى, قوشقار اتا (بۇرىنعى كان­تەميروۆكا) اۋىلىندا تۇراتىن ناعا­شى اپاسىنىڭ تاربيەسىنە بەرەدى. ول سونداعى شاعىن اۋىل مەكتەبىندە ءبىلىم الادى. تەمىردەي ءتارتىپ پەن تازالىقتى, قازاق قىزىنا ءتان مىنەز بەن جيناقىلىقتى قارشادايىنان بويىنا سىڭىرە بىلگەن ادۋىن اجەسىنىڭ اتقا قارعىپ ءمىنىپ, جانىنا جاقپاعان كەيبىرىن قامشىمەن وسىپ جىبەرەتىن ەر مىنەزدىلىگى اشىركۇل اپانىڭ بويىنان دا بايقالىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. اۋقاتتى وتباسىندا وسكەن جالعىز قىزدىڭ ارمانى دا اسقاق ەدى. اسىرەسە, ونىڭ جۋاندىعى بىلەكتەي, قوس بۇرىمى مەن كەلىستى كەلبەتى اۋىل جىگىتتەرىنىڭ تالايىنا قول جەتپەس ارمان بولدى. قيمىلى شيراق, ءاربىر ءسوزى ءمىردىڭ وعىنداي وتكىر, وجەت قىزعا كوڭىلىن بىلدىرە الماي, سەزىمدەرىن ىشكە جۇتىپ كەتكەندەرى قانشاما؟ تاعدىر قالاپ, 1959 جىلى 17 جاسىندا تۇلكىباس اۋدانىنىڭ ۆان­نوۆكا اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قالتاي جانسەيىتوۆپەن باس قوسىپ, وتاۋ قۇرادى. ءاي-شايعا قاراماي, وزىنەن 16 جاس كىشى قىزدى وڭگەرىپ الىپ قاش­قان الاسا بويلى, قارا تورى ءجى­گىتكە العاشىندا اشىركۇل اپانىڭ اتا-اناسى قارسىلىق ءبىلدىرىپ, كوپكە دەيىن قىرىن قاراپ ءجۇرىپتى. ابدەن بارشىلىقتا وسكەن اساۋ مىنەزدى ارۋ كەدەيلىك قامىتىن كيگەن جىگىتتىڭ تۇرمىس جاعدايىنا ءسىڭىسىپ كەتە الماي ءبىراز قينالادى. الايدا, اجە تاربيەسىن كورگەن ول باسقا سالعانعا بىرتىندەپ كونىپ, كوندىگە باستايدى. ومىرلىك جولداسى قالتاي اعا ەكەۋى وتىز جىلداي بىرگە وتاسىپ, كىندىگىنەن تاراعان 14 بالانى تاربيەلەپ وسىرەدى. شاما-شارقى جەتكەندەرىنشە وقىتادى. اتا-انا­نىڭ باستى تىلەگى دە سول ەمەس پە, بالاسىنىڭ ەرجەتىپ, جاقسى ازامات بولىپ قالىپتاسۋى. ولارعا وسىدان ارتىق قانداي تارتۋ-تارالعى كەرەك؟ ءومىر بويى اۆتوبۋس پاركىندە جۇرگىزۋشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن جولداسى قالتاي اعا بارىنشا سالماقتى دا سابىرلى جان ەدى. امال نەشىك, وتاعاسىنان 48 جاسىندا جەسىر قالعان اشىركۇل اپا ودان كەيىن دە تاعدىر تەپەرىشىن كوپ كوردى. كۇن-ءتۇن دەمەي, ەكى-ءۇش جەردە تىربانىپ ەڭبەكتەنە ءجۇرىپ, شيەتتەي بالانى اسىراپ, جەتكىزدى. ول كەزدە تەحنيكا جوققا ءتان. بارلىق ەڭبەكتى قول كۇشىمەن اتقاردى. اكە قانشا مەيىرىمدى بولسا دا, انانىڭ ءجونى بولەك. جوقتى بار, اشتى توق ەتەتىن دە – انا! كەيىپكەرىمىزدىڭ ساندىعىندا كونەنىڭ كوزىندەي بولعان سوناۋ 1970 جىلدان بەرگى كوپبالالى انا قۇرمەتىنە يە بولعان ساتتەگى قۇندى قۇجاتتارى, ناگرادا-وردەندەرى ساق­تاۋلى تۇر. سونىڭ ءبىرى – 1979 جىلى ل.ي.برەجنەۆتىڭ قولى قويىلعان «باتىر انا» وردەنى! «التىن القا», تاعىسىن تاعىلار... بۇل كۇندە اشىركۇل اپا سول با­لالاردان 18 نەمەرە, 15 شوبەرە ءسۇ­يىپ وتىرعان باقىتتى جان. بەرەكە-بىرلىكتىڭ ۇيىتقىسى, التىن ارقاۋى. اقىل بەرەر اسىل اناسى, سۇيىكتى اجەسى. نەبىر قيىن كەزەڭدەردى باس­تان وتكەرسە دە قاجىپ, بوساڭسىپ كورمەگەن قايسار جاننىڭ ەندىگى ارمانى نەمەرە, شوبەرەسىنىڭ ۇلكەن ازامات بولعانىن كورۋ. ءسوز سوڭىندا كەيىپكەرىمىزدىڭ بۇگىنگى ۇرپاق سا­باقتاستىعى جونىندە: «قازىرگى ۋا­قىتتا كەي جاستار ءبىر-ەكى بالانى مىسە تۇتادى. وننان اسىرۋ ءوز الدىنا, ءتىپتى, بەس-التى بالا تۋدىڭ ءوزى اڭىزعا اينالىپ بارادى. ءبىز كوپ بولۋىمىز كەرەك, سوندا ولار باۋىرمال بولىپ وسەدى. بۇعان بولا زاماندى, جەتىسپەۋشىلىكتى سىلتاۋ ەتپەڭدەر, ءار بالا ءوز نەسىبەسىمەن تۋادى, اينالايىن قاراقتارىم..», – دەگەن اقىلى وزگەلەرگە وي سالار دەگەن ۇمىتتەمىز. راۋشان سۇلەيمەنوۆا.  وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.