ونەرمەن ورنەكتەلگەن ءومىر

ونەر ءۇشىن جارالعان ادامدار بولادى. ولاردى ونەردىڭ ءوزى قىرىق قۇبىلىس قاسيەتتى ولكەسىنە تارتىپ تۇراتىنى بار. مۇنى ءبىز ساحنا ساڭلاعى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى, كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى جىبەك باعىسوۆانىڭ ءومىر جولدارىنان ايقىن بايقايمىز. ايگىلى ءبىرجان سال ەلىندە دۇنيەگە كەلىپ, كوركەم بۋرابايدا بويجەتكەن تالانتتى قىزدىڭ تىرناقالدى تالپىنىستارى دا تاڭعالدىرعانداي. ماسەلەن, شالعاي اۋىلداعى بالاۋسا قىزدىڭ العاشقى قادامى ءسابيت مۇقانوۆ رومانى ەكرانداعان اتاقتى «بوتاگوز» فيلمىنەن باستالادى دەپ كىم ويلاعان؟ بۇگىندە جەتپىستىڭ بەل ورتا­سىنان اسقان اپامىز بىلاي دەيدى: «1957 جىلى «قازاقفيلم» كينو­ستۋدياسى ايگىلى ءفيلمدى ءتۇسىرۋ ءۇشىن بۋرابايعا كەلدى. ال, بوتاگوز رولىندەگى گۇلفايرۋز ىسمايىلوۆا جىبەكتىڭ كورشىسىنىڭ ۇيىنە تۇسكەن ەكەن. پاتەردە تۇردى. باسقا اكتەرلەر دە جاعالاي اۋىل ۇيلەرىنە جايعاستى. ءبىر كەزدە قانابەك بايسەيىتوۆ باستاعان كينو تۇسىرۋشىلەر اتقا مىقتى وتىراتىن قىز ىزدەپ, اۋىلعا جار سالىپتى. ويتكەنى, بوتاگوز رولىندەگى گۇلفايرۋز ىسمايىلوۆا اتقا مىنگەندى قويىپ, جولاۋعا قورقادى ەكەن. اۋىل جۇرتى ءبىر اۋىزدان: «ءماجيت اقساقالدىڭ نەمەرەسى جىبەك اتتىڭ قۇلاعىندا وينايدى», – دەسەدى. كينودا بوتاگوزدىڭ باسىنا شاپاندى جابا سالىپ, اتتىڭ الدىنا وڭگەرتىپ, يتباي جىگىتتەرىنىڭ الىپ قاشاتىن جەرى بار. اعاش اراسىندا الدىنان شىعا كەپ, جال ۇستىندە كولدەنەڭ جاتقان قىزعا جابىسقاندا ات ۇركىپ, شىر اينالادى. وسى كورىنىسكە ءتۇستىم. سوسىن اسقار كەلىپ جۇرت قاۋمالاپ تۇرعاندا, بوتاگوز شاۋىپ كەلەدى دە كوپشىلىكتى بۇزىپ-جارىپ اسقارعا ۇمتىلادى. بۇل دا مەن ەدىم». ونەرگە ىنتىزارى وسىدان كەيىن لاۋلاي لاپىلداعانى انىق. قۇداي ايداپ كەلگەن گۇل­فايرۋز اپاسىنا ءوتىنىش ايتتى. «اكتريسا بولعىم كەلەدى. مەنى الماتىعا الىپ كەتىڭىزدەر» دەپتى. اۋىلدىڭ ەركە قىزىنىڭ قىلىعى قانابەك بايسەيىتوۆتى دە ەلەڭ ەتكىزگەن كورىنەدى. ءسويتىپ, ول شىعارماشىلىق سىناقتاردان مۇدىرمەي ءوتىپ, اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترى جانىنان اشىلىپ جاتقان ستۋدياعا قابىلدانعان. بۇدان كەيىنگى ونەر سوقپاعى تالدىقورعان مەن قىزىلورداداعى تەاترلاردا جالعاستى. جىبەكتى تانىمال ەتكەن بەينەنىڭ ءبىرى شىڭعىس ايتماتوۆ شىعارماسى بويىنشا قويىلعان «انا – جەر انا» سپەكتاكلىندەگى ءاليمان بەينەسى دەۋىمىزگە بولادى. بۇل جايلى جىبەك اپاي ءبىر عانا ءتۇيىن ايتادى: «مەن ءاليماندى ويناعاندا كۇيەۋىن, ياعني ءوز اكەمدى سوعىسقا شىعارىپ سالىپ, ودان ون جەتى جاسىندا جەسىر قالعان انامنىڭ جان كۇيزەلىسىن وينادىم...». انا دەمەكشى, جىبەك باعىسوۆا قازاق تەاتر ونەرىندە انالار گالەرەياسىن قالىپتاستىرعان اكتريسا دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. كوكشەتاۋداعى شاحمەت قۇسايىنوۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا سومداعان رولدەرى: «اقان سەرى – اقتوقتى» – اقتوقتىنىڭ اناسى, «قۇدالىق» – قۇداعي, «پاي-پاي جاس جۇبايلار-اي» – ءلاززات, «مۇراگەرلەر» – ساليقا, «عاسىردان دا ۇزاق كۇن» – نايمان-انا, «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» – ماقپال , «اقنۇر» – ساليحا, «ۇيلەنۋ» – فەكلا يۆانوۆنا, «ماحامبەت» – انا, «ەستايدىڭ «اي تۇتىلعان ءتۇن» – تاڭقابيكە, «قار كوشكىنى» – بايبىشە, «انامنىڭ اق كويلەگى» – انا, «ءتىل تابىسقاندار» – بولدۋقان, «تىنىشتىق كۇزەتشىسى» – قاديشا, «تاعدىر» – كاميلا ايحانوۆا, «مازار» – قورلىعايىن, «ليۋسترا» – فليۋرا, «اپالى-ءسىڭلىلى ۇشەۋ» – انفيسا, «ريچارد III» – گەرتسوگينيا يوركسكايا. كوكشەلىك جازۋشى اعامىز تولەگەن قاجىبايشا ايتساق, «بۇگىندە قاراپ وتىرساق, جىبەك سومداعان كەيىپكەرلەردە سان جوق. قازاق ونەرىندە كەز كەلگەن ساحنا ارۋلارىنا ارمان بولعان كەيىپكەردىڭ ءبارىن سومدادى». مۇندايدا حاس شەبەرلەردىڭ حاق باعاسىنا جۇگىنگەن دە مەرەي وسىرەدى. ءاسانالى ءاشىموۆ, كسرو حالىق ءارتىسى: اۋەزوۆتەن باستاپ, شەكسپير شىعارمالارىنا دەيىن بارا الاتىن سيرەك اكتريسالاردىڭ ءبىرى وسى جىبەك. جىبەكتەردى مەن ءسابيرا اپاي مەكتەبىنىڭ جالعاسى دەپ تۇسىنەمىن». رۋبەن اندرياسيان, قازاق­ستاننىڭ حالىق ءارتىسى, لەرمونتوۆ اتىنداعى ورىس دراما تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى: «مەن جىبەكتى قاراكوزدى ويناعان كە­زىنەن باستاپ بىلەمىن. «قو­ناق­ۇيدىڭ قوجاسىنداعى» مي­روندومينوسى ءتىپتى عاجاپ. وي­ناقى, جىگەرلى, سۇيكىمدى, ونىڭ ۇستىنە جىبەكتىڭ پلاستيكاسى قانداي. درامانى دا, تراگەديانى دا, كومەديانى دا ويناي الاتىن ورەسى بيىك اكتريسا!». اكتريسا جىبەك باعىسوۆانىڭ ونەر جولى عانا ەمەس, ءومىر جولى دا كەيىنگى جاستارعا ونەگە. اقجارقىن, كەڭپەيىل ازامات بۇرحان اعامىز وسى ءبىر پەرىشتە پەيىل, تۇلا بويى ىزگىلىككە تولى جىبەك ارۋدىڭ قاباعىنا كىربىڭ تۇسىرمەي كەلەدى. «ەكى جاقسى قوسىلسا, تەڭ بولادى ايمەنەن» دەمەكشى, شىرايلى شاڭىراقتا ءتورت بالا تاربيەلەنىپ, نەمەرەلەر كۇلكىسى كۇمبىرلەيدى. بارىنەن بۇرىن ونىڭ «كوكشە تەا­ترىنىڭ اناسى» دەگەن ابىرويلى اتاعى بار. باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان». اقمولا وبلىسى.