دامۋعا باستار داڭعىل

الاشقا استانا بولعان اق­مەشىتتە «ايماقتىق ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ: كەلەشەگى مەن مىندەتتەرى» تاقىرىبىندا ساراپشىلار فورۋمى ءوتتى. كەلەلى كەڭەستى ۇيىمداستىرۋشى – پرە­زيدەنت جانىنداعى قازاق­ستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى. فورۋمنىڭ وتۋىنە مۇرىندىق بولعان ەرلان قارين قىزىلوردا توپىراعىنا ءبورىحان نۇرمۇحامەدوۆ, بەرىك ابدىعالي ۇلى, ايدوس سارىم, اندرەي چەبوتارەۆ سەكىلدى ەركىن ويلى ساياساتتانۋشىلاردى الىپ كەلىپ, ايماقتاعى ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا قاتىستى سۇيەكتى ويلارىمەن ءبولىستى. سونىمەن قاتار, جيىنعا وزگە دە مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ساراپشىلار ەلباسى ۇسىنعان رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن تالقىلادى. اسىرەسە, ايماقتىق ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ماسەلەلەرى, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ماقساتى مەن مىندەتتەرى جونىندە كەڭىنەن اڭگىمەلەدى. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە «نۇرلى جول» باع­دارلامالارى اياسىندا قىزىلوردا وبلىسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان جوبالاردىڭ جاي-جاپسارى ورتاعا سالىنىپ, ونىڭ ءوڭىر ەكونوميكاسىنا وڭ اسەرى ءسوز بولدى. – «نۇرلى جول» – ءبىزدىڭ ينفرا­­­قۇ­رىلىمنىڭ, جولداردىڭ, ەنەرگەتي­كانىڭ باسقا دا قۇ­رى­لىمنىڭ ءما­سەلەسىن كوتەرەتىن باع­دارلاما. بۇل باعدارلاما ارقىلى قازاقستان­داعى جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەسۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, قازاق­ستان­داعى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ۇدەرىسى جۇزەگە اسىرىلادى,– دەيدى ۇلتتىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ءبورىحان نۇرمۇحامەدوۆ. جالپى, جاعدايى مۇناي مەن ۋرانعا تىكەلەي بايلانىستى قى­زىل­­وردا وبلىسى ءۇشىن ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ەڭ پايدالى ءىستىڭ ءبىرى دەسەك بولاتىنداي. ماسەلەن, ايماققا اكىم بولىپ كەلگەلى قىرىمبەك كوشەرباەۆ وسى ماسەلەمەن تىكەلەي اينالىسا باستادى. سونىڭ ارقاسىندا ارالداعى بالىق پەن تۇز ءوندىرىسى جانداندى. قىزىلوردا قالاسىندا شىنى زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ميا ءوندىرىسى قولعا الىندى. شيەلى اۋدانىنداعى بالاساۋىسقاندىق كەن ورنىنىڭ جۇمىسى جانداندى. جاڭاقورعانداعى «شالقياتسينك» زاۋىتىنىڭ جۇمىسى جولعا قو­يىل­دى. اينالاسى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە ايماق ەكونوميكاسى ءارتاراپ­تاندىرىلىپ, مۇنايدىڭ باعاسى كۇرت تومەندەپ كەتكەن وسى كەزەڭدە پايدا تابۋدىڭ جاڭا جولدارى قاراستىرىلدى. اتاكاسىپ – كۇرىش وندىرىسىندە دامۋ بايقالىپ, سوڭعى ەكى جىلدا ءوڭىر ديقاندارى رەكوردتىق ءونىم جينادى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ەلباسى ۇسىنعان ينستيتۋتتىق رەفورمالار – ەل دامۋىنىڭ ايقىن باعىتى ءارى جاڭا مۇمكىندىكتەر بولىپ تابىلادى. مۇنى سىر ەلى دە سەزىنىپ وتىر. ماسەلەن, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ العاشقى بەسجىلدىعىندا ايماقتى 17 جوبا جۇزەگە اسىپ, ونەركاسىپ ءوندىرىسى 3 ەسەگە ارتقان. – سىر وڭىرىندە سەرپىن بار. ءما­سەلەن, بيىل حالىقارالىق «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» ءاۆتودالىزىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ قولعا الىندى. ايماقتىڭ وسىنداي جەتىستىكتەرى وتە كوپ. ءبىز ساراپشى رەتىندە ايتۋلى باستامالاردىڭ بولاشاعىن باعامداپ, وڭ باعا بەرىپ وتىرمىز, – دەدى «التەرناتيۆا» كوكەيكەستى زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اندرەي چەبوتارەۆ. ەڭ باستىسى, مۇمكىندىك بار, باعىت ايقىن. ەندى ەل ەكونوميكاسىن ورگە سۇيرەيتىن ايتۋلى باستامالاردى قولداپ, ستراتەگيالىق جوسپارلاردى جۇمىلا ورىنداۋ قاجەت. سوندا عانا ەل تۇعىرىن نىق­تاپ, دامۋدىڭ تاعى ءبىر بەلەسىن باعىندىرا الامىز. فورۋم بارى­سىنداعى سان-الۋان پىكىردىڭ ورتاق بايلامى وسىنداي بولدى. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان».