ۇلتتىق چەمپيوندار

باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالدى ەلىمىزدە «بايتەرەك» ۇلتتىق باس­قا­رۋشى حولدينگى ىسكە اسىراتىن «باسە­كەگە قابى­لەتتى كوشباسشىلار – ۇلتتىق چەم­پيوندار» باعدارلاماسىنىڭ ەكىن­شى كەزەڭى باستالدى. كەشە وسى باعدار­لا­ما­نى تالقىلاعان باسقارۋشى كوميتەتتىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا بىرقاتار جايتتار ءمالىم بولدى. اتالعان باعدارلاما ەلباسىنىڭ «ۇلت­تىق چەمپيوندار» يدەياسىن ىسكە اسىرۋ ماق­ساتىندا ازىرلەنگەن بولاتىن. ول ەلى­مىزدە وڭىرلىك جانە الەمدىك دەڭگەيدەگى كومپانيالاردى قالىپتاستىرۋ ارقىلى باسەكەگە قابىلەتتى, ونىمدەرى ەكسپورتقا باعىتتالعان شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردىڭ وندىرىستەرىن قۇرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن بولادى. باعدارلاما ىشكى تىكەلەي ينۆەس­تيتسيالاردىڭ ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ, جالاقىسى جوعارى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى دامىتۋ, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ سياقتى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋىن قاراستىرادى. بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وسى ماسە­لە جونىندە الەمدىك دەڭگەيدە ۇلكەن ءتاجى­ريبەسى بار McKinsey&Company حالىق­­ارالىق كونسالتينگتىك كومپانيا­سى تارتىلدى. اتالعان ماسەلەنى تالقىلاعان وتى­رىس­قا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق كاسىپكەر­لەر پالاتاسى پرەزيديۋمنىڭ توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيسترى ەربولات دوساەۆ, «بايتە­رەك» حول­دين­گىنىڭ باسقارما توراعاسى قۋاندىق ءبيشىم­باەۆ قاتىستى. باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى تسيكلىنا تاماق ونەركاسىبى, ماشينا جاساۋ جانە قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى سياق­تى سالالاردان 27 كومپانيا قاتى­سۋدا. باع­دارلامانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى قاتىسۋ­شىلارى ءۇشىن حالىقارالىق ساراپشىلارمەن بىرلەسىپ 105 ءوسىم باستامالارى ازىرلەندى, 2018 جىلعا قاراي ولاردىڭ تيىمدىگى: كومپانيالاردىڭ ءتۇسىمى 170 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايادى. شامامەن 5 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلادى. ەكسپورت كولەمى 35 ملرد. تەڭگەگە جانە يمپورتتى الماس­تىرۋ 66 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايادى, ءىجو وسىمىنە تيگىزەتىن وڭ ىقپالى 85 ملرد. تەڭگە مولشەرىندە بولادى جانە سالىق الىمى 24 ملرد. تەڭگەگە ارتادى دەپ بولجانۋدا. بۇگىنگى كۇنى جاريالانعان 105 باستا­مانىڭ 70 پايىزعا جۋىعى ىسكە قوسىلدى. كومپانيالارعا باستامالاردى ىسكە اسى­رۋدا ءۇش باعىت بويىنشا قولداۋ كور­سەتىلدى. سونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى باعىت بويىن­شا McKinsey ساراپشىلارىنىڭ قاتىسۋى­مەن كونسۋلتاتسيالىق قولداۋ جاسال­دى. ەكىنشى باعىت بويىنشا قار­جى­لىق قولداۋ كورسەتىلدى. ماسەلەن, ءبۇ­گىن­گى كۇنى باعدارلاماعا قاتىساتىن كوم­پا­­نيالاردى قارجىلاندىرۋ 19,2 ملرد. تەڭگە سوماسىنا ماقۇلداندى. ءۇشىن­شىدەن, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مي­نيس­تر­لىگىنىڭ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيس­تر­لىگىنىڭ, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالا­تا­­سىنىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەتتىك جانە ينس­­تي­تۋتتىق قولداۋ جاسالدى. قولعا الىنعان باسىم باستامالار ءىشىن­دە رەسەي مەن قىتاي نارىعىنا شىعۋ, قازاق­ستان نارىعىنان يمپورتتى ىعىس­تىرۋ, «ۇقىپتى ءوندىرىس» تاجىريبەسىن ەنگىزۋ, جاڭا وندىرىستىك قۋاتتارعا ينۆەس­تيتسيالاۋ, باعا بەلگىلەۋگە تاسىلدەردى جاق­سارتۋ, ساتىلىمدى باسقارۋ داعدى­لارىن دامىتۋ جانە تاعى باسقا ماسەلە­لەر قاراستىرىلدى. «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ توراعاسى قۋاندىق بيشىمباەۆ «بايان سۇلۋ» قاتى­سۋشى-كومپانياسىن مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ, ەنگىزىلەتىن باستامالاردىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى ايتىپ بەردى. «بايان سۇلۋ» كومپانياسى كوتەر­مە ساۋدا جاساۋشىلار ارقىلى عانا ساتۋ­عا باعدارلانعان بولاتىن. دياگنوس­تيكا جۇرگىزۋ كەزەڭىندە تىكەلەي ساتىلىم­- داردى دامىتۋ بويىنشا باستاما ۇسى­نىلدى. قاناتقاقتى جوبانى ەنگىزۋ ناتيجەسىندە وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سىنداعى فيليالىندا ساتىلىم دەڭگەيى 40 ملن. تەڭگەگە دەيىن نەمەسە 2,6 ەسەگە ءوستى», دەپ اتاپ ءوتتى ق.بيشىمباەۆ. «ۇلتتىق چەمپيوندار» باعدارلا­ما­سىن ىسكە اسىرۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە قوسىمشا وڭدەۋ ونەركاسىبى, قىزمەت كور­سەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى ەكونوميكا سالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالاردى دا قوسۋ جوسپارلانۋدا. وسى كەزەڭدە «ۇلتتىق چەمپيون­دار» باع­دارلاماسىنا قاتىسۋ ءۇشىن 10 وتاندىق كومپانيا ىرىكتەلەدى دەپ كۇتىلەدى. «ەندىگى كەزەكتە ىرىكتەۋ ولشەم­شارت­تارىنا بولاشاق ۇلتتىق چەمپيوندار قاتا­رىنا اسا ءىرى كومپانيالاردى دا قاتىس­تىرۋ كوزدەلەدى. كومپانيانىڭ جىل­دىق اينالىم قارجىسىنىڭ كولەمى 5 ملرد.-تان 70 ملرد. تەڭگەگە دەيىن بولۋى ءتيىس. تابىستىڭ باسىم بولىگى ەكونو­ميكانىڭ تاڭدالعان نىسانالى سەكتو­رى­نىڭ بىرىنە تيەسىلى بولۋى قاجەت», دەپ ءما­لىم­دەدى «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ باسشىسى. باعدارلامانىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ءىس­كە اسىرۋ 3 كەزەڭ بويىنشا جۇزەگە اسىرىلماق. ولار – كومپانيالاردى تاڭداۋ, دياگنوستيكا, باستامالاردى ىسكە اسىرۋدا قولداۋ كورسەتۋ. وتىرىستا ءسوز بولىپ وتىرعان ءما­سەلەگە قاستىسى McKinsey كومپانيا­سى وكى­لىنىڭ باعدارلامانى جۇزەگە اسى­رۋ ءجو­نىن­دەگى بايانداماسى تىڭ­دال­­دى. وسى بايان­داماعا قاتىستى قازاق­­ستاننىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالا­تاسى پرەزيدۋمىنىڭ توراعاسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ, تاۋەلسىز ساراپشى وراز جاندوسوۆ ءوز پىكىرلەرى مەن ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى. سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان».