بيداي وسىرگەن بۇلدىرشىندەر

ءۇرجار اۋدانىنداعى جاڭا­دان اشىلعان «ەر توستىك» با­لا­باقشاسىندا تۋعان جەردى تا­نىستىرۋعا ءھام سۇيۋگە تاربيە­لەيتىن ەرەكشە ادىستەمەلىك كەشەن قالىپتاسىپ كەلەدى. بالاباقشا قىزمەتىمەن مەكەمە مەڭگەرۋ­شىسى گۇلنار قاباەۆا تانىستىردى. ءبىر جىل بۇرىن «بالاپان» باعدارلاماسىمەن پايدالانۋعا بەرىلگەن بالاباقشادا 140 ءبۇل­دىرشىن تاربيەلەنەدى, جوعارى ساناتتى ۇستاز قانيپا مومباەۆا باستاعان بىلىكتى پەداگوگ-تاربيە­شىلەر ەڭبەك ەتەدى. 27 ادامدى جۇمىسپەن قامتىعان مەكەمەدە بالالار 2 جاستان باستاپ قابىلدانادى. بالاباقشا اسحاناسى ءسابي اعزاسىنا پايدالى جەرگىلىكتى جەمىس-جيدەك, كوكونىس ونىمدەرىمەن قامتاما­سىز ەتىلگەن. بۇل تاراپتا مەكەمە اكىمشىلىگى جەرگىلىكتى ءونىم ءون­دىرۋشىلەرمەن كەلىسىمشارت بەكىتكەن. كەلىسىمشارتقا وتىرعان ديقانداردىڭ ءبىرى جۇمابەك تاتۋباەۆ جاز بويى وسىرگەن كوك­­ونىستەردى تومەن باعامەن بالا­باقشاعا وتكىزەدى. 25 جىل بويى بالا تاربيەسىمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان بىلىكتى پەداگوگ گۇلنار جاقانقىزىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا بالاباقشانىڭ ءبىر جىلداعى جەتىستىكتەرى از ەمەس. ۇرجارلىق بۇلدىرشىندەر بىلتىر رەسەيدە وتكەن «ۆەسەلىي كارۋسەل» بايقاۋىندا, وبلىستىق «ۇركەر» بايقاۋىندا جەڭىم­پاز اتاندى, استاناداعى قازاق حان­­دىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان «حانتالاپاي» ويىنىنا ونلاين ارقىلى اتسالىستى. «ەر توستىكتە» تاربيە جۇ­مى­سى قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە جۇرگىزىلەدى. ياعني, ۇشتۇعىرلى ءتىلدى دامىتۋ باع­دار­لاماسىن قولعا العان بالا­باقشالاردىڭ ءبىرى. اعىلشىن ءتىلىن سەمەي قالاسىنان جوعارى وقۋ ورنىن ءتامامداپ كەلگەن جاس مامان ساندۋعاش قايراتپاەۆا ۇيرەتەدى. «ءتىلدى اۋىزەكى سويلەۋ جانە تىڭداۋ ارقىلى ۇيرەتەمىز. قازىر بالاقايلار امانداسۋ مەن قوشتاسۋدى, ءان مەن تاقپاق ايتۋدى بىلەدى. جالپى, 3-4 جاستاعى بالالار ءتىلدى تەز قابىلدايدى», دەدى ول. شەت تىلدە ساناماق, سەرگىتۋ جاتتىعۋلارىن مەڭگەرگەن بۇلدىرشىندەر بالاباقشانىڭ ءبىر جىلدىق مەرەيتويىنا وراي «ۇيشىك» ەرتەگىسىن اعىلشىن ءتى­لىندە قويىپ, اتا-انالارىن قۋانتقان ەكەن. «قارلىعاش» تو­بى­نىڭ تاربيەلەنۋشىسى جىبەك جەڭىسقىزى اعىلشىن تىلىندە ونعا دەيىن ساناپ, تاقپاق ايت­قاندا مۇدىرگەن جوق. ال جوعارى ساناتتى مۋزىكا مامانى اينۇر داۋلەتبەكقىزى دارىندى بالا­لار­دىڭ شىعارماشىلىعىن شىڭ­داۋعا بارىن سالىپ ءجۇر. سولار­دىڭ ءبىرى 5 جاسار نۇ­راي نۇربولات «كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» ءانىن ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىنداعانىنا كۋا بولدىق. بالاباقشادا بالالاردىڭ قابىلەت-قارىمىن اشۋعا باعىت­تالعان وڭدى شارۋالار كوپ. ماۋ­سىمدىق تاقىرىپتاعى «التىن كۇز», «قىس قىزىعى» تاقىرىبىن­دا ۇيىمداستىرىلعان قولونەر تۋىندىلارى بىردەن كوز تارتادى. «ەركەم-اي» توبىنىڭ ءبۇلدىرشىنى نۇرداۋلەت راقىمعازىنىڭ «قىس­قى اۋلا» تۋىندىسى شىنايى اۋ­لانىڭ كىشىگىرىم كوشىرمەسى ىسپەتتى. وسى سىندى ەرمەكسازدان, قامىردان, اعاشتان, قاعازدان جانە باسقا دا ماتەريالدان شە­بەر­­لىكپەن جاسالعان بۇيىمدار كورمەگە قويىلىپتى. اسىرەسە, بۇلدىرشىندەردىڭ ۇيقىاشار جات­تى­عۋلارىن جۇرگىزۋگە ارنالعان ادىستەمەلەر جىلى اسەر قالدىردى. سابيلەردىڭ تابانىنىڭ ءىزى ىسپەتتى مونشاقتارمەن, تۇيمەلەرمەن, كەس­تەلەرمەن جاسالعان ۇيقىاشار كىلەمدى تاربيەشى بانۋ نۇر­قا­­سىموۆا توقىسا, جاڭىل سەرىك­باەۆا ەسىمدى تاربيەشىنىڭ الا­­­كولدىڭ تولقىن شايعان تە­سىك تاستارىن ءتۇرلى تۇسكە بوياپ جاساعان ۇيقىاشار جولاقشاسى, ءتىپتى, تاڭعالدىردى. ياعني, ءۇرجار اۋ­دانىنىڭ ماقتانىشى سانالاتىن الاكول جاعالاۋىنىڭ تاسىمەن تاربيەلەنگەن ءسابيدىڭ ساناسىنا ەلدى, جەردى ءسۇيۋ سىندى سەزىمدەر بەرىك ورنىعادى. سونداي-اق, ەرتوستىكتىك بالالار بيداي ەگىپ, بيولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى ەكەن. ماسەلەن, بيدايدى قاراشىرىگى مول جانە كەرىش توپىراق سالىنعان ىدىستارعا ەگىپ, ءداننىڭ ءونۋىن, ءوسۋىن باقىلايدى. بالالار ءداندى ەگۋ, سۋارۋ, قوپسىتۋ بارىسىندا توپىراق قىرتىسىنىڭ قۇنارلىلىعىنا, وسىمدىكتىڭ وسىمتالدىعىنا زەرتتەۋ جۇرگىزەدى. ءۇش مەترگە جۋىق قار تۇسەتىن, ىلعالى مول ءۇرجار ءول­كەسىنىڭ ماڭايىندا ەگىستىك ال­قاپتارى مول. بارقىتبەل باۋ­­­رايىنداعى تاناپتارعا كوز ءجى­بەرگەن تالشىبىقتاي وسكىندەر اس اتاسى – بيدايدىڭ قارا جەردى قالاي جارىپ شىعاتىنىن, قالاي ءبۇر جاراتىنىن ءبىلىپ تۇرسا, الا­كولدىڭ اق مالتا تاسىنان القا تا­عىپ تۇرسا قانداي عانيبەت! مىنە, وسى ويدىڭ ۇشقىنى ۇرجارداعى «ەر توستىك» بالاباقشاسىنىڭ كەز كەلگەن بۇلدىرشىنىندە بار! ءبىز بالالى, بازارلى مەكەننەن وسىنداي ويمەن قۋانىپ شىقتىق. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». شىعىس قازاقستان وبلىسى, ءۇرجار اۋدانى. سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور.