تۇراقتىلىق جانە دامۋ

رەسەيلىك ساراپشىلاردىڭ ۇستانىمىنشا, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ تابىستى جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان مىندەتتەردىڭ نەگىزگى ەكەۋى, مىنە, وسىلار-تۇراقتىلىق جانە دامۋ. جاقىندا «روسسيا سەگودنيا» اگەنتتىگىندە «قازاقستانداعى كەزەكتەن تىس پارلامەنتتىك سايلاۋ مەن رەسەي-قازاقستان قارىم-قاتىناسىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى. شارانى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىن­داعى ممۋ-ءدىڭ كەڭەستەن كەيىنگى كەڭىستىكتى زەرتتەۋ جونىندەگى اقپا­راتتىق-ساراپتامالىق ور­تالى­عى (اسو) «روسسيا سەگودنيا» اگەنت­تىگىنىڭ زينوۆەۆ كلۋبىمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى. جەتەكشى رەسەيلىك ساراپشىلار مەن ساياساتتانۋشىلار ءماجىلىس ساي­لاۋىن وتكىزۋدىڭ سەبەپتەرى مەن جاڭا سايلاۋ تسيكلىنىڭ ەرەكشە­لىكتەرىن تالقىلاپ, داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرى مەن قازاقستانداعى ساياسي ۇدەرىستەردىڭ ءارى قارايعى دامۋ بارىسى بويىنشا ءوز وي-پايىم­دارىمەن ءبولىستى. سونداي-اق, دامۋدىڭ قازىرگى كەزەڭىندەگى رەسەي-قازاقستان قارىم-قاتىناسىنا ءوز باعالارىن بەردى. دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ مودەراتورى, ۆ.م.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ اسو-نىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي رەكەدا قازاقستانداعى سايلاۋ رەسەيدە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋعىزىپ وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. الداعى قىركۇيەك ايىندا رەسەيدە دە پارلامەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ كۇن تارتىبىندە تۇرعانىن ەسكەرە كەلگەندە, بۇل قىزىعۋشىلىققا تۇسىنۋشىلىكپەن قاراۋعا بولادى. وسىعان وراي, ساراپشى ەكى ەل پارلامەنتتەرىنىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىنە قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى. ويتكەنى, زاڭ شىعارۋ بيلىگى ەلدەردەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ۇدەرىستەرگە ءوزىنىڭ ىقپالىن تيگىزەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. وڭىرلىك پروبلەمالار ينستي­تۋتىنىڭ ديرەكتورى دميتري جۋ­راۆلەۆ قازاقستان كەزەكتەن تىس سايلاۋلار وتكىزۋ ىسىندە كوشباسشى ەل بولىپ تابىلمايتىنىن ايتا كەلىپ, سوڭعى 20 جىلدا كەزەكتەن تىس ساي­لاۋلار باسقا كەز كەلگەن ەلگە قاراعاندا اناعۇرلىم ءجيى ءوت­كەن ۇلىبريتانيانى مىسالعا كەلتىردى. ول قازاقستان باسشىلى­عىنىڭ سايلاۋدى ءدال قازىر وتكى­زۋ تۋرالى شەشىمى وتە ورىندى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. سەبەبى, بۇگىندە قالىپتاسىپ وتىرعان كۇر­دەلى ەكو­نو­ميكالىق جاعداي سالماق­تى سترا­تەگيالىق شەشىمدەر قاراس­تىرۋدى تالاپ ەتەدى. «سايلاۋ – پالاتاعا دەپۋتات­تار جيناۋ عانا ەمەس, ءبىرىنشى كەزەك­تە, پلەبيستسيت, ياعني حالىق­تىڭ اعىمداعى ساياسي جاعدايدى باعام­داۋى مەن جاڭا ساياسات جۇرگىزۋگە بەرىلەتىن ماندات», – دەپ اتاپ كورسەتتى ساراپشى. ونىڭ پىكىرىنشە, ەگەر ساياسي ەليتانى وقتىن-وقتىن جاڭارتىپ تۇرماسا, وندا ساياسي جۇيە ءومىر سۇرۋگە قابىلەتسىز بولىپ شىعادى. قازاقستانداعى بۇگىنگى سايلاۋ ەلدەگى كادرلار قۇرامىن جاڭعىرتۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىگى بولىپ تابىلادى. بۇل تۇراقتىلىققا كەسىرىن تيگىزبەيدى, كەرىسىنشە, ءارى قارايعى دامۋعا سونى سەرپىن بەرەدى. كادرلار الماستىرۋ تاقىرىبىن «سەۆەر-يۋگ» ساياساتتانۋ ورتالى­عىنىڭ جەتەكشى ساراپشىسى الەك­ساندر كاراۆاەۆ جالعاستىردى. ول ماجىلىسكە سايلاۋدان بولەك, بي­لىك­تىڭ جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندارى – بارلىق دەڭگەيدەگى ءماس­ليحاتتارعا دا سايلاۋ وتەتىنىن قاپەرگە سالدى. ال وعان 3395 ادام, نەگىزىنەن جاڭا ادامدار سايلاناتىن بولادى. ا.كاراۆاەۆ بۇگىنگى سايلاۋدى اتقارۋشى بيلىك شەنەۋنىكتەرىن قايتا اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ سەكىلدى دەپۋتاتتىق كورپۋستى وزىندىك ءبىر قايتا اتتەستاتتاۋمەن سالىستىردى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جاڭادان سايلاناتىن ءماجىلىستىڭ الدىندا ەلدى ءارى قاراي جاڭعىرتۋعا باعىتتالاتىن كەڭ اۋقىمدى ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرگىزۋگە قاجەتتى قۇجاتتار دەستەسىن قابىلداۋ مىندەتى تۇر. ەاەو ينستيتۋتىنىڭ ديرەك­تورى ۆلاديمير لەپەحين قازاق­ستاننىڭ ناقتى جاڭعىرتۋدى جۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان كەڭەستەن كەيىنگى كەڭىستىكتەگى جالقى ەل ەكەنىن مالىمدەدى. «مۇندا رەفورمالار تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ءۇزىلىسسىز جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە, نۇرسۇلتان نازارباەۆ – كەڭەستەن كەيىنگى كەڭىس­تىكتەگى ەلدەردىڭ ىشىندە ەكى مىندەتتى ءبىر مەزگىلدە قاتار تابىستى شەشۋ قولىنان كەلىپ وتىرعان جالعىز مەملەكەت باسشىسى. ول مىندەتتەر مىنالار: كوپۇلتتى ەل جاعدايىندا ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ جانە ەلدىڭ تولىققاندى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ءتۇيىپ ايتقاندا, جاڭعىرتۋ مەن تۇراقتىلىق – قازاقستان بۇگىندە تابىستى شەشىپ كەلە جاتقان ەكى ستراتەگيالىق مىندەت. باسقا بارلىق كەڭەستەن كەيىنگى كەڭىستىكتەگى ەلدەرگە, وسى تۇرعىدان كەلگەندە, استانادان ۇلگى الۋ كەرەك دەپ پايىمدايمىن», – دەپ اتاپ كورسەتتى ۆ.لەپەحين. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سايلاۋ تىزىمىنە بەلگىلى ارتىستەر مەن سپورتشىلاردىڭ ەنگىزىلۋىنە قاتىستى جۋرناليستەر تاراپىنان قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرگەن دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار مۇنىڭ استارىنان ەشقانداي ورەسكەلدىك كورىپ تۇرماعاندارىن كولدەنەڭ تارتتى. ولاردىڭ پىكىر­لەرىنشە, بۇل جۇرتشىلىقتى ەلدىڭ ساياسي ومىرىنە تارتۋدىڭ قالىپتى ۇدەرىستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. اكتەرلەر, سپورتشىلار, مۋزىكانتتار – بۇلاردىڭ بارلىعى قوعامدىق پىكىردىڭ كوشباسشىلارى, حالىق ۇستانىمىن جەتكىزۋشىلەر, ناقتى ايتقاندا, وزدەرىمەن سەنىم كاپيتالىن الىپ جۇرەتىندەر, دەپ مالىمدەدى ساراپشىلار. دوڭگەلەك ۇستەلدى قورىتىن­دىلاي كەلە, وعان قاتىسۋشىلار سايلاۋدىڭ جاڭا جاھاندىق احۋالدا – گەوساياسي تۇراقسىزدىق پەن ەكونوميكالىق داعدارىس جاعدايىندا وتكەلى وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. سوندىقتان, قازاقستان بيلىگىنىڭ ءوزىنىڭ الدىنا سايلاۋ شەڭبەرىندە داعدارىسقا قارسى كۇن تارتىبىمەن قاتار, جاڭعىرتۋ ماقساتتارىن قويىپ وتىرعانى قۇپتارلىق ءىس. قازىرگى سەنىمدى دە سالماقتى سايلاۋ ناۋقانى جاڭا پار­لامەنتتىڭ الدىنا قويىلعان ءمىن­دەتتەر تابىستى ورىندالادى دەپ پاي­ىمداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەپ قو­رىتتى ويلارىن ساراپشىلار. ساۋلەبەك ءبىرجان.