جول – تىرشىلىك تامىرى

قالالاردى ءتيىمدى جانە ساپالى كولىك قاتىناسىمەن ساۋلەلىك قاعيدا بويىنشا بايلانىستىرۋ ماقساتىندا «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ارقىلى 11 اۆتوجول جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇلتتىق قوردان جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات ءبولىنىپ, سونىمەن قاتار, قارىز تارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە ولاردىڭ 7 مىڭ شاقىرىمى I جانە II تەحنيكالىق كاتەگورياعا اۋىستىرىلادى. 2017-2019 جىلدارداعى ۇدەمەلى كەزەڭدە قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارىنا بارلىق جوبالار بويىنشا 200 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورىندارى اشىلاتىن بولادى. بۇل جونىندە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى امانگەلدى بەكوۆ ءمالىم ەتتى. ونىڭ ايتۋى بويىنشا, وتكەن جىلى «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا اۆتوجول جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا 292 ملرد.تەڭگە بولىنگەن. ونىڭ ىشىندە 178 ملرد.تەڭگە ۇلتتىق قوردان بەرىلىپ وتىر. جۇمىس نەگىزىنەن باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي, ورتالىق – وڭتۇستىك, ورتالىق – شىعىس, ورتالىق – باتىس, الماتى – وسكەمەن, استانا – پەتروپاۆل, اقتوبە – اتىراۋ جانە ورال – كامەنكا, ياعني باس-اياعى وسى سەگىز جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا قولعا الىنعان. جول قۇرىلىسى جۇمىستارىنا 2 مىڭ شاقىرىم جەر تارتىلسا, ولاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا 72 مىڭ ادام جۇمىسقا جۇمىلدىرىلىپ, ونىڭ 80%-ى جەرگىلىكتى حالىقتى قۇراعانى اتاپ ءوتىلدى. سونداي-اق, اتالعان جوبالار بويىنشا قولدانىلعان جول-قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 93%-ى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردەن الىن­عان. بۇل رەتتە, جول بيتۋمىن جەتكىزۋدە ءتورت زاۋىتپەن, تسەمەنت الۋدا وننان استام زاۋ­ىتپەن بايلانىس ورناتىلدى. امانگەلدى بەكوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ۇستىمىزدەگى جىلى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن سالىپ, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋگە 302 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. ال ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردان 123,3 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. جانە دە جولداردىڭ 1,7 مىڭ شا­قىرىمى قۇرىلىس جانە قايتا جاڭار­تۋ جۇمىستارىمەن قامتىلاتىن بولادى. سونىمەن قاتار, اعىمداعى جىلى باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي ترانزيتتىك ءدالىزىنىڭ بەينەۋ – شەتپە, استانا – تەمىرتاۋ, الماتى – قاپشاعاي, قاپشاعاي – تالدىقورعان ۋچاسكەلەرى بويىنداعى بارلىق جولدارىن اشۋ جانە ەرتىس ارقىلى وتەتىن كوپىردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. ۇزىندىعى 1 مىڭ شاقىرىمعا سوزىلعان ۋچاسكەلەردە جولداردى اشۋ كوزدەلۋدە. وتكەن جىلى قارىز تارتۋ ماسەلەسى جەكە تالقىلانعان بولاتىن. ورتالىق – وڭتۇستىك, ورتالىق – باتىس, سونىمەن قاتار, جەتىباي – جاڭاوزەن جانە ۇزىناعاش – وتار جوبالارىن قارجىلاندىرۋ ءۇشىن حقدب, ەقدب, ادب جانە يدب سەكىلدى ءىرى حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. ورتالىق – وڭتۇستىك, ورتالىق – باتىس جانە ۇزىناعاش – وتار جوبالارىنا قاراجات تارتۋ ءۇشىن 2015 جىلى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەلەر ازىرلەنگەن. كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان «قازاۆتوجول» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۇلان ءالىپوۆ ۇلت جوسپارىنىڭ 58-قادامى اياسىندا اۆتوجول جوبالارىن ورىنداۋ بارىسىنا توقتالدى. جانە دە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن كۇتىپ ۇستاۋ, ولارعا اقىلى جۇيەنى ەنگىزۋ جانە جول بويىنداعى قىزمەت كورسەتۋدى دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندە كەڭىنەن ايتا وتىرىپ, كومپانيانىڭ الدىندا تەك جولدى سالۋ ماقساتى عانا ەمەس, سونداي-اق, بارلىق سالىنعان جولداردى ساپالى تۇردە كۇتىپ ۇستاۋ ماقساتى دا تۇرعاندىعىن كولدەنەڭ تارتتى. ال قازىرگى تاڭدا جولداردى كۇتىپ ۇستاۋعا 13 ملرد. تەڭگە بولىنەتىن بولسا, نورماتيۆ بويىنشا جىل سايىن جول جەلىسىن ساپالى كۇتىپ-ۇستاۋ ءۇشىن 45 ملرد. تەڭگە ءبولۋ قاجەت ەكەندىگىن جانە اقىلى جولداردان جينالعان قاراجات تا جولداردى كۇتىپ-ۇستاۋعا باعىتتالاتىنىن جەتكىزدى. جانە دە ەلباسى «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» اتتى جولداۋىندا ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماسەلەسىنە باسىمدىق بەرگەن بولاتىن. وتكەن جىلى «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعدارلاماسىن بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ باستالدى. بۇل باعدارلاما شەڭبەرىندە ورتالىق – سولتۇستىك, ورتالىق – شىعىس, ورتالىق – وڭتۇستىك, ورتالىق – باتىس جانە الماتى – شىعىس باعىتتارى بويىنشا اۆتوموبيل جولدارىنىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلادى. بۇگىنگى تاڭداعى جاعداي بويىنشا ەلىمىزدەگى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 128 000 شاقىرىمدى قامتيدى. ال ونىڭ ىشىندە 23 600 شاقىرىمى رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق ماڭىزداعى جولدار, دەپ اتاپ ءوتتى ۇ.ءالىپوۆ. ەلميرا ماتىباەۆا, «ەگەمەن قازاقستان».