قازاق اكادەميالىق ۆوكالدىق پەداگوگيكانىڭ اتاسى, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ باتىر ساربازى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن شىققان تۇڭعىش ۆوكالدىق پەداگوگيكانىڭ پروفەسسورى, جەزتاڭداي ءانشى, ۇستاز بەكەن جىلىسباەۆتىڭ ومىردەن وزعانىنا, مىنە, زىمىراپ 40 كۇن وتە شىعىپتى.
ەلباسىنىڭ ب.جىلىسباەۆتىڭ قايتىس بولۋىنا بايلانىستى ونىڭ وتباسىنا جولداعان كوڭىل ايتۋ حاتىندا ونەردىڭ ۇلى تۇلعاسى, سارباز-جاۋىنگەر, ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ قازاقستان ونەرىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتكەن. وسى قىرىق كۇندىككە وراي, ۇستازىمىز بەكەن جىلىسباەۆتىڭ ءومىر جولى مەن ونەر تاعىلىمى تۋرالى گازەت وقىرماندارىنا لەبىز ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.
بەكەن جىلىسباەۆ 1923 جىلى بۇرىنعى سەمەي وبلىسى, شۇبارتاۋ اۋدانىندا, ءبىربەت (العاباس) دەگەن اۋىلدا قاراپايىم شارۋا وتباسىندا ءدۇنيەگە كەلگەن. ول جاستايىنان اۋىل بالاسىنا ءتان تايعا ءمىنىپ, قوزى-لاق باعىپ, اسىق ويناپ, كەڭ دالادا اسىر سالىپ, شىنىعىپ ءوستى.
تالانت قاشاندا – ءتاڭىر سىيى. ول بىرەۋدە ەرتە بايقالسا, ءبىرەۋدە كەش بايقالادى.تالانتتىڭ بويىنداعى ونەرىن تۋىنداتاتىن ونىڭ تۋعان وتباسى مەن وسكەن ورتاسى. بەكەن انشىلىك ونەرگە ەرتە اۋەستەندى. سەبەبى, وعان ونىڭ اكەسى جىلىسباي مەن اناسىنىڭ ءان-كۇيگە اۋەستىگى ۇلكەن اسەر ەتتى. اسىرەسە, اناسى قانىمبالا شۇبارتاۋ وڭىرىنە تانىمال ءانشى بولدى.
بەكەننىڭ ارعى اتاسى قازاق تاريحىندا اتى قالعان كەرەيدىڭ اتاقتى باتىرى – جوبالاي بي. بەرگى اتاسى بەگىش – كەرەي مەن توبىقتىعا بەدەلدى بولىپ, ابايمەن ارالاسىپ, ۇزەڭگىلەس بولعان ادام.
ارقا ءوڭىرى انشىلىك مەكتەبىنىڭ كورنەكتى تۇلعاسى, اتاقتى ءانشى-كومپوزيتور – ءۋايىس شوندىباي ۇلى دا (1873-1923 ) ءبىر اتادان تاراعان تۋىس بولىپ كەلەدى. ءۋايىس 1890 جىلداردىڭ باسىنان باستاپ ۇلى ابايدىڭ اسەت, ءارىپ, كوكباي, اقىلباي, الماعامبەت, ماعاۋيا ءتارىزدى شاكىرتتەرىنىڭ ورتاسىندا بولىپ, ۇلگى-ونەگە الىپ, قازاق ادەبيەتى مەن مۋزىكاسىنا ءوزىنىڭ تالاي تاماشا شىعارماسىن قالدىرعان بەلگىلى ونەرپاز. ول كوپتەگەن ولەڭدەر مەن داستاندار جازعان اقىن, «پەرۋايىم», «بوزقاراعان», «اقبوكەن», ت.ب. اندەر شىعارعان تالانتتى-كومپوزيتور.
بالا بەكەننىڭ ونەرگە قۇشتارلىعىن ارتتىرعان – ناعاشىسى زاۋكەن ءدۇتجانوۆ. زاۋكەن – بەكەننىڭ اناسى قانىمبالانىڭ تۋعان باۋىرى.
زاۋكەن شۇبارتاۋ, اياگوز ءوڭىرىنە بەلگىلى ءانشى, دومبىراشى, گارمونشى بولعان. ول اسىرەسە, ءوزىنىڭ ۇستازى ءۋايىستىڭ اندەرىن كەلىستىرە ورىندايتىن. بەكەن زاۋكەننىڭ ايتۋىندا «قىز جىبەك», «ەڭلىك-كەبەك», «ساتبەك باتىر», «قالقامان-مامىر», ت.ب. جىر داستانداردى تۇڭعىش ەستىپ بىلگەن. مىنە, وسىنداي ونەرلى ورتادا ءوسكەن بەكەن توعىز جاسىنان مەكتەپ ساحناسىندا ءان سالدى.
بەكەننىڭ ومىرگە كەلگەن كەزەڭى, بالالىق شاعى, قازاق حالقىنىڭ ەڭ ءبىر اۋىر زوبالاڭ كەزەڭىنە ءدوپ كەلدى. قازان توڭكەرىسىنەن كەيىنگى 1918-1922 جىلدارداعى ازامات سوعىسى قازاق ەلىنە اۋىر كەزەڭ بولدى. تاريحشىلار وسى كەزەڭدە قازاقتىڭ ءبىر ميلليونى اشارشىلىقتان قىرىلعانىن جازادى.
1927 جىلدان باستالعان ۇجىمداستىرۋ, قازاقتى جاپپاي زورلاپ وتىرىقشىلىققا اينالدىرۋ, باي-قۇلاق رەتىندە مال-مۇلكىن تاركىلەپ, وزدەرىن تۇرمەگە جاۋىپ, اتا جۇرتىنان جەر اۋدارىپ جىبەرۋ ناۋقانى, قازاقستانعا باسشى بولىپ كەلگەن گولوششەكيننىڭ «كىشى وكتيابر رەۆوليۋتسياسىن» ىسكە اسىرۋ بارىسىنداعى قىرعىن, اشارشىلىق, قازاقتىڭ وقىعان, اتقامىنەر ازاماتتارىن قۋعىنداۋ كەزەڭى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. وسىنداي ءادىلەتسىزدىككە قارسى حالىقتىڭ 1929 جىلعى – تاقتاكوپىر, 1930 جىلعى – قاراقۇم, 1931 جىلعى اداي كوتەرىلىستەرىنىڭ, 1928 جىلعى – شۇبارتاۋ, 1930 جىلعى ابىرالى كوتەرىلىستەرىنىڭ قاندى قىرعىنمەن اياقتالۋى حالىقتى كۇيزەلتكەن اۋىر كەزەڭ بولدى.
1931-1932 جىلدارداعى اشتىق شۇبارتاۋ وڭىرىنە ناعىز زۇلمات اكەلدى. ايرانداي ۇيىپ وتىرعان ەل قۋ تاماقتىڭ قامىمەن تۋعان جەرىن تاستاپ, ءبىرى قىتايعا, ءبىرى قىرعىزعا, ءبىرى رەسەيگە بوسىپ, توز-توز كۇيگە ءتۇستى. ەس بىلگەن بەكەن وسىنىڭ ءبارىن كوردى. اشتان ولگەن ءسابيىن قۇشاقتاپ اڭىراعان انالاردى كوردى. وسى الاساپىراندا جىلىسباي بالالارىن ولتىرمەس ءۇشىن قاراعاندىعا شاحتاعا باردى, سەمەي قالاسىن پانالاپ كەلدى.
1933 جىلى ەلدەگى ءومىر ءبىر قالىپقا تۇسە باستادى. اشتىقتان قاشىپ, اتا جۇرتتان كەتكەندەر ەلگە ورالدى. جىلىسباي دا بالا-شاعاسىمەن شۇبارتاۋعا قايتا ورالىپ, بەكەن مەكتەپتەگى وقۋىن جالعاستىردى. مەكتەپتەردە كوركەمونەرپازدار ءۇيىرمەلەرىنىڭ جۇمىسى جانداندى. رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, اۋداندىق حالىق تالانتتارىنىڭ بايقاۋلارى جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇردى. ون جاسىنان ۇيىرمەگە قاتىسىپ, ءانشى بالا اتانعان بەكەن 1937-1939 جىلدارى الماتىدا وتكەن رەسپۋبليكالىق پيونەرلەر وليمپياداسىنا قاتىسىپ, ءۇش رەت ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى. 1939 جىلعى وليمپيادادان كەيىن بالا ءانشى بەكەندى الماتىدا قالدىرىپ, ماسكەۋدە وتەتىن ءبۇكىلوداقتىق اۋىلشارۋاشىلىق كورمەسىندە ونەر كورسەتۋگە دايىندايدى.
سول كورمەدە ول «سىرعاقتى», «قالقا» ءاندەرىن ورىنداپ, ماراپاتقا يە بولادى. بۇل ون التى جاستاعى بەكەننىڭ ونەر جولىنداعى العاشقى ۇلكەن تابىسى ەدى. ماسكەۋدەن ورالعان بەكەن وپەرا تەاترىنىڭ حورىنا ءانشى رەتىندە قابىلدانادى.
1940 جىلى قۇرامىندا كۇلاش بايسەيىتوۆا, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ, قانابەك بايسەيىتوۆ, ت.ب. ونەر قايراتكەرلەرى بار كوميسسيا ءبىر توپ قازاق جاستارىنان ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىنا تالانتتى جاس انشىلەردى ىرىكتەپ, جولدامامەن وقۋعا ءجىبەردى. سولاردىڭ ىشىندە قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ كورنەكتى تۇلعالارى – بەكەن جىلىسباەۆ, بايعالي دوسىمجانوۆ, قاپان مۋسين بار ەدى. كونسەرۆاتوريادا بەكەن ورىستىڭ بەلگىلى ءانشىسى كسەنيا يۆانوۆنا باسكوۆانىڭ كلاسىندا بايعالي ەكەۋى بىرگە وقيدى. جاس انشىلەر اكادەميالىق انشىلىك ونەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋگە قۇلشىنا كىرىستى... بىراق, ستۋدەنتتىك ءومىر كوپكە سوزىلمادى. ءبىرىنشى كۋرستىڭ اياعىندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالدى.
...سوعىستا اۋىر جاراقاتتانىپ, ءبىر اياق, ءبىر كوزىنەن ايىرىلعان بەكەن اعا « ۇلى وتان سوعىسى», «داڭق» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان.
...سوعىستان كەيىن لەپسى جاقتاعى تۋعان اعاسى مۇقاننىڭ ۇيىندە 2-3 اي دەمالادى. ول اۋىلداعى اعايىن-تۋىستارىن جيىپ توي جاسادى.
– سەن ماسكەۋدەگى وقۋىڭدى جالعاستىر. جول قاراجاتىڭدى تاۋىپ بەرەمىن. مۇگەدەك ەكەنمىن دەپ جاسىما. ءانشى بولعىڭ كەلمەسە, الماتىعا وقۋعا ءتۇس. بولاشاعىڭ الدا, – دەگەن ەدى باۋىرى سوندا الاڭ كوڭىلدى جۇباتىپ. اعا اقىلىمەن الماتىعا كەلگەن. ول مۇندا كارىباس قاسقاەۆتىڭ ۇيىنە تۇسەدى. ول كىسى مال دارىگەرلىك ينستيتۋتىندا قىزمەت ىستەيتىن. بەكەندى تۋعان ىنىسىنەن كەم كورمەيتىن.
كارىباس تۋىسى:
– بەكەنجان! ءبىزدىڭ اۋلەتتەگى ەڭ تالانتتى, ەڭ ونەرپاز ادام ءوزىڭسىڭ. ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىنا وقۋعا ءتۇسىپ ەدىڭ عوي؟! سول سياقتى كونسەرۆاتوريا الماتىدا اشىلماق. سوعان ءتۇس. ۇلكەن ءانشى بولاسىڭ... ءبىز نە جەسەك, سونى جەيسىڭ. وسىندا تۇراسىڭ. وقى باۋىرىم, وقى, – دەدى اعالىق قامقورلىقپەن.
ول كەزدە كونسەرۆاتوريانى احمەت جۇبانوۆ باسقاراتىن ەدى. احاڭ بەكەننىڭ جاعدايىن سۇراپ, ىلە-شالا ۆوكالدىق كافەدرانىڭ جەتەكشىسى ن.ناگۋلينا مەن پەداگوگ ا.كۋرگانوۆتى شاقىرتىپ الدى:
– مىنا جاۋىنگەر جىگىتتى جاقسىلاپ تىڭداڭىزدار. ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىندا وقىعان... الەكساندر ماتۆەەۆيچ! وسى ءجىگىتتى ءوز كلاسىڭىزعا الساڭىز دۇرىس بولار ەدى. بۇل دا ءسىز سياقتى تەنور داۋىستى ەكەن, – دەدى. باسشىنىڭ كابينەتىنەن شىققان سوڭ ن.ناگۋلينانىڭ كلاسىندا كافەدرا وقىتۋشىلارى بەكەننىڭ داۋىسىن تىڭدادى.
بەكەن قازاقتىڭ حالىق ءانى «جيىرما بەستى» ەرەكشە ءبىر شابىتپەن ورىندادى. «جيىرما بەس» ءانى دياپازونى ەكى وكتاۆاعا جۋىق, كەڭ تىنىستى شىرقاتىپ ايتىلاتىن اريا تەكتەس ءان. بەكەن بۇل ءاندى ەش قينالماي ەركىن كوسىلە ورىندادى. كۋرگانوۆ ونىڭ داۋىس دياپازونىن ۆوكالدىق جاعىنان تەكسەرىپ كوردى.
بەكەن جىلىسباەۆتىڭ ونەردەگى جولى الماتى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنىڭ تاريحىمەن تىعىز بايلانىستى. بەكەن اعا كونسەرۆاتوريانى 1951 جىلى ۇزدىك ءبىتىرىپ, ۇلى كومپوزيتور, كونسەرۆاتوريا رەكتورى احمەت جۇبانوۆتىڭ اقىل-كەڭەسىمەن ۇستازدىق قىزمەتكە كىرىسەدى.
جىلىسباەۆتىڭ ونەر جولىنداعى باعىن اشقان ادام – ورىستىڭ اتاقتى ءانشىسى الەكساندر ماتۆەەۆيچ كۋرگانوۆ ەدى. كۋرگانوۆ كەزىندە يتاليانىڭ ۇلى ءانشىسى مازينيدەن ساباق العان, وتە جوعارى دەڭگەيدەگى كاسىبي ءانشى بولعان.
ول الەمنىڭ ەڭ اتاقتى وپەرا تەاترلارىندا شالياپينمەن بىرگە ءان سالعان.
مىنە, وسى ۇستازى الەكساندر ماتۆەەۆيچتەن كافەدرا مەڭگەرۋشىلىگىن قابىلداپ العان بەكەن اعامىز جارتى عاسىر وسى سالادا ابىرويلى قىزمەت ەتتى. سوندىقتان دا, بەكەن جىلىسباەۆتى قازاقستاننىڭ اكادەميالىق انشىلىك ونەرىنىڭ اتاسى دەپ قۇرمەتپەن اتايمىز.
بەكەن جىلىسباەۆ 1951 جىلدان 2011 جىلعا دەيىن قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريادا 60 جىل ۇستازدىق قىزمەت اتقاردى. 1956-1997 جىلدار ارالىعىندا 41 جىل ۆوكالدىق كافەدرانى باسقاردى. وسى ۋاقىتتا قانشاما جاس انشىلەر ءتاربيەلەنىپ, ونەر كوگىنە قانات قاقتى دەسەڭىزشى!
ەسىمە تۇسكەندەرىن ءتىزىپ كورەيىن. بەكەن اعانىڭ كلاسىنان ەكى كسرو حالىق ءارتىسى – ونىڭ ءبىرى, قىرعىز ءانشىسى توقتانالى سەيتاليەۆ, وننان استام قازاقستاننىڭ حالىق ارتىستەرى – م.مۇساباەۆ, ن.قاراجىگىتوۆ, ز.قويشىباەۆا, ن.ءنۇسىپجانوۆ, س.ابۋسەيىتوۆ, ع.ەسىموۆ, ن.ۇسەنباەۆا, ش.ءابىلوۆ, قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى س.الماسبەكوۆ, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىستەرى ب.بەيسەنوۆ, ك.باقتاەۆ, ە.ءابىلداەۆ, م.شالاباەۆ, د.حايرۋلين, م.ماقسۇتوۆ, ر.يسمايلوۆا, ۇ.كەنجەبەكوۆ, ج.باقتاەۆا – قىرىق شاقتى قازاقستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى, حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتتارى وقىپ بىتىرگەن. مەن دە بەكەن اعانىڭ شاكىرتى ەكەنىمدى ماقتان تۇتامىن. ونىڭ شاكىرتتەرى الەمنىڭ جەتى مەملەكەتىندە ءانشىلىك پەداگوگتىق قىزمەت اتقارادى.
ب.جىلىسباەۆ ۆوكالدىق پەداگوگيكادان ماسكەۋدە, كيەۆتە, باكۋدە, تبيليسيدە, تاشكەنتتە, بىشكەكتە, ۇرىمشىدە شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزىپ, ءوز تاجىريبەسىن ۇيرەتتى. ونىڭ كلاسىنان كورەيا, قىتاي, موڭعوليا, ت.ب. ەلدەردەن كەلگەن جاس انشىلەر ۆوكالدىق ونەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنىپ قايتتى...
بەكەن اعانىڭ مەدەۋگە تاياۋ جەردە ساياجايى بار بولاتىن. شاكىرتتەرىن ەرتىپ دەمالىس كۇندەرى سوندا اپاراتىن. اسىرەسە, كۇزدە الما مەن جۇزىمگە تويدىراتىن. ءتىپتى, مەرەكە كۇندەرى توپىرلاتىپ ۇيىنە جينايدى.
– نۇريپا, بالالاردى تويدىر. بۇگىن مەيرام عوي, – دەيتىن بايبىشەسىنە.
نۇريپا اپاي دا وتە بالاجان كىسى ەدى. ءبىزدىڭ قاي وڭىردەن كەلگەنىمىزدى, اتا-انامىزدىڭ جاعدايىن سۇراپ وتىراتىن. «قارىندارىڭ توق پا؟», – دەپ سۇرايتىن.
...وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارى كونسەرۆاتورياعا تۇسۋگە قىرعىزستاننان ءبىر جاس جىگىت كەلدى. ۇستىندەگى كيىمى جۇپىنى, اياعىندا كەرزى ەتىك. ارقالاعان جارتى قاپقا جۋىق ۇنى بار. بەكەن اعا جىگىتتىڭ داۋسىن تىڭداپ كورەدى. داۋسى ۇستازعا ۇنايدى.
– سەن نەگە فرۋنزەگە وقۋعا بارمادىڭ, الماتىعا نە ءۇشىن كەلدىڭ؟ – دەدى ۇستاز.
– مەن كىشكەنتاي ايىلدا تۇراتىن مالشىنىڭ بالاسىمىن. الماتىعا كەلگەنىم, وسىندا بەكەن جىلىسباەۆ دەگەن شوڭ انشىدەن وقىعىم كەلەدى. ول – ءسىز عوي؟ ءسىز مەنى ءوز كلاسىڭىزعا الۋىڭىز كەرەك, – دەدى الگى جىگىت شىمىرىكپەستەن.
– سەن ماعان شاكىرت بولۋ ءۇشىن الدىمەن قابىلداۋ ەمتيحانىن تاپسىرۋىڭ كەرەك. وقۋعا ءتۇسسەڭ, سوندا كورەرمىز, – دەدى اعا دا قاراپ قالماي.
– مەن قالايدا وقۋعا ءتۇسۋىم كەرەك. ءسىز مەنى وقىتۋىڭىز كەرەك. مەنىڭ قايتا-قايتا كەلەتىن قاراجاتىم جوق. مىنە, كوردىڭىز عوي, نان ءپىسىرىپ جەيتىن ۇنىمدى دا الا كەلدىم, – دەدى قاپتاعى ۇنىن كورسەتىپ.
جىگىتتىڭ وجەتتىگىنە, بىلىمگە دەگەن ىنتاسىنا ريزا بولعان ۇستاز ونىڭ كونسەرۆاتورياعا ءتۇسۋىنە اجەپتاۋىر كومەكتەستى. ول ورىس ءتىلىن ناشار بىلەتىن. ساباقتان قاتتى قينالدى. سەسسيا باستالعاندا ەمتيحان كىتاپشاسىن ۇستازعا اكەلىپ بەرىپ:
– بەكەن اعا, سىناق باستالدى, مىناۋ سىزدە بولسىن, – دەيدى ەكەن. ۇستازعا كەنجە بالاسىنداي ەركەلەگەن سول قىرعىز جىگىتى – كسرو حالىق ءارتىسى, پروفەسسور, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قىرعىز مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءانشىسى توقتانالى سەيتاليەۆ ەدى.
بەكەن اعانىڭ قامقورلىعىندا بولعان تاعى ءبىر قىرعىز ءشاكىرتى الماسبەك ستالبەكوۆ – قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى, دوتسەنت, وپەرا تەاترىنىڭ جەتەكشى ءسوليستى. وسى ەكى ءانشىنى تاربيەلەگەنى ءۇشىن قىرعىز اعايىندار ب.جىلىسباەۆقا قىرعىزستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى قۇرمەتتى اتاعىن بەردى.
ب.جىلىسباەۆتىڭ سوڭعى ءشاكىرتى – «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ايتۋلى تەنورلارىنىڭ ءبىرى – مەدەت شوتاباەۆ. مەدەت قازىرگى جاس وپەرا انشىلەرىنىڭ ىشىندەگى ەڭ تالانتتىسى, حالىقارالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى.
بىردە ول حالىقارالىق گلينكا اتىنداعى كونكۋرسقا قارجى جوقتىقتان بارا المايتىنىن ايتىپ, ۇستازىنا كەلەدى. ءمان-جايدى ءتۇسىندىرەدى.
– سەن بۇل كونكۋرسقا مىندەتتى تۇردە بارۋىڭ كەرەك. حالىقارالىق ارەناعا شىعۋىڭ ءۇشىن وسى سايىستان جۇلدەمەن ورالۋعا ءتيىسسىڭ, – دەيدى ۇستازى.
– اقشام جوق, قالاي بارامىن؟ جالعىز شەشەم ەكەۋمىز پاتەر جالداپ تۇرامىز, – دەيدى جاس شاكىرتى.
– مەنىڭ تىرنەكتەپ جيعان ازىن-اۋلاق اقشام بار, سونى بەرەمىن جولىڭا. مىندەتتى تۇردە باراسىڭ...
– جوق, ماەسترو! مەن ول اقشانى المايمىن. ءسىزدى قالاي اقشاسىز قالدىرامىن؟ مەنىڭ ونى قايتارۋعا ەشقانداي ءمۇمكىندىگىم جوق, – دەيدى شاكىرتى ءۇزىلدى-كەسىلدى اقشادان باس تارتىپ.
– كوپ ءسوزدى قوي دا ال مىنانى. بۇل اقشانى مەن ساعان قارىزعا بەرىپ تۇرعان جوقپىن. ءبىرجولا بەرەمىن. سەنىڭ جەڭىسىڭ – مەنىڭ جەڭىسىم! ەكەۋمىزدىڭ جەڭىسىمىز – بۇكىل قازاق ءانىنىڭ جەڭىسى. وسىنى نەگە ۇقپايسىڭ؟ ءما, ال! – دەپ ۇستازى شاكىرتىنىڭ قولىنا جيعان-تەرگەن اقشاسىن ۇستاتادى. الەمنىڭ 30 ەلىنەن انشىلەر قاتىسقان كونكۋرستا مەدەت باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. ونىمەن قوسا «ەڭ ۇزدىك تەنور» نوميناتسياسىنىڭ دا جۇلدەسىن يەلەندى. وسى جاڭالىقتى ەستىگەن ۇستازدىڭ جانارىنا جاس تولىپ قۋاندى. ناعىز ۇستاز وسىنداي بولار!
ايمۇحانبەت بەيسەمبەكوۆ,
سەمەي مەملەكەتتىك شاكارىم اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى.
قازاق اكادەميالىق ۆوكالدىق پەداگوگيكانىڭ اتاسى, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ باتىر ساربازى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن شىققان تۇڭعىش ۆوكالدىق پەداگوگيكانىڭ پروفەسسورى, جەزتاڭداي ءانشى, ۇستاز بەكەن جىلىسباەۆتىڭ ومىردەن وزعانىنا, مىنە, زىمىراپ 40 كۇن وتە شىعىپتى.
ەلباسىنىڭ ب.جىلىسباەۆتىڭ قايتىس بولۋىنا بايلانىستى ونىڭ وتباسىنا جولداعان كوڭىل ايتۋ حاتىندا ونەردىڭ ۇلى تۇلعاسى, سارباز-جاۋىنگەر, ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ قازاقستان ونەرىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتكەن. وسى قىرىق كۇندىككە وراي, ۇستازىمىز بەكەن جىلىسباەۆتىڭ ءومىر جولى مەن ونەر تاعىلىمى تۋرالى گازەت وقىرماندارىنا لەبىز ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.
بەكەن جىلىسباەۆ 1923 جىلى بۇرىنعى سەمەي وبلىسى, شۇبارتاۋ اۋدانىندا, ءبىربەت (العاباس) دەگەن اۋىلدا قاراپايىم شارۋا وتباسىندا ءدۇنيەگە كەلگەن. ول جاستايىنان اۋىل بالاسىنا ءتان تايعا ءمىنىپ, قوزى-لاق باعىپ, اسىق ويناپ, كەڭ دالادا اسىر سالىپ, شىنىعىپ ءوستى.
تالانت قاشاندا – ءتاڭىر سىيى. ول بىرەۋدە ەرتە بايقالسا, ءبىرەۋدە كەش بايقالادى.تالانتتىڭ بويىنداعى ونەرىن تۋىنداتاتىن ونىڭ تۋعان وتباسى مەن وسكەن ورتاسى. بەكەن انشىلىك ونەرگە ەرتە اۋەستەندى. سەبەبى, وعان ونىڭ اكەسى جىلىسباي مەن اناسىنىڭ ءان-كۇيگە اۋەستىگى ۇلكەن اسەر ەتتى. اسىرەسە, اناسى قانىمبالا شۇبارتاۋ وڭىرىنە تانىمال ءانشى بولدى.
بەكەننىڭ ارعى اتاسى قازاق تاريحىندا اتى قالعان كەرەيدىڭ اتاقتى باتىرى – جوبالاي بي. بەرگى اتاسى بەگىش – كەرەي مەن توبىقتىعا بەدەلدى بولىپ, ابايمەن ارالاسىپ, ۇزەڭگىلەس بولعان ادام.
ارقا ءوڭىرى انشىلىك مەكتەبىنىڭ كورنەكتى تۇلعاسى, اتاقتى ءانشى-كومپوزيتور – ءۋايىس شوندىباي ۇلى دا (1873-1923 ) ءبىر اتادان تاراعان تۋىس بولىپ كەلەدى. ءۋايىس 1890 جىلداردىڭ باسىنان باستاپ ۇلى ابايدىڭ اسەت, ءارىپ, كوكباي, اقىلباي, الماعامبەت, ماعاۋيا ءتارىزدى شاكىرتتەرىنىڭ ورتاسىندا بولىپ, ۇلگى-ونەگە الىپ, قازاق ادەبيەتى مەن مۋزىكاسىنا ءوزىنىڭ تالاي تاماشا شىعارماسىن قالدىرعان بەلگىلى ونەرپاز. ول كوپتەگەن ولەڭدەر مەن داستاندار جازعان اقىن, «پەرۋايىم», «بوزقاراعان», «اقبوكەن», ت.ب. اندەر شىعارعان تالانتتى-كومپوزيتور.
بالا بەكەننىڭ ونەرگە قۇشتارلىعىن ارتتىرعان – ناعاشىسى زاۋكەن ءدۇتجانوۆ. زاۋكەن – بەكەننىڭ اناسى قانىمبالانىڭ تۋعان باۋىرى.
زاۋكەن شۇبارتاۋ, اياگوز ءوڭىرىنە بەلگىلى ءانشى, دومبىراشى, گارمونشى بولعان. ول اسىرەسە, ءوزىنىڭ ۇستازى ءۋايىستىڭ اندەرىن كەلىستىرە ورىندايتىن. بەكەن زاۋكەننىڭ ايتۋىندا «قىز جىبەك», «ەڭلىك-كەبەك», «ساتبەك باتىر», «قالقامان-مامىر», ت.ب. جىر داستانداردى تۇڭعىش ەستىپ بىلگەن. مىنە, وسىنداي ونەرلى ورتادا ءوسكەن بەكەن توعىز جاسىنان مەكتەپ ساحناسىندا ءان سالدى.
بەكەننىڭ ومىرگە كەلگەن كەزەڭى, بالالىق شاعى, قازاق حالقىنىڭ ەڭ ءبىر اۋىر زوبالاڭ كەزەڭىنە ءدوپ كەلدى. قازان توڭكەرىسىنەن كەيىنگى 1918-1922 جىلدارداعى ازامات سوعىسى قازاق ەلىنە اۋىر كەزەڭ بولدى. تاريحشىلار وسى كەزەڭدە قازاقتىڭ ءبىر ميلليونى اشارشىلىقتان قىرىلعانىن جازادى.
1927 جىلدان باستالعان ۇجىمداستىرۋ, قازاقتى جاپپاي زورلاپ وتىرىقشىلىققا اينالدىرۋ, باي-قۇلاق رەتىندە مال-مۇلكىن تاركىلەپ, وزدەرىن تۇرمەگە جاۋىپ, اتا جۇرتىنان جەر اۋدارىپ جىبەرۋ ناۋقانى, قازاقستانعا باسشى بولىپ كەلگەن گولوششەكيننىڭ «كىشى وكتيابر رەۆوليۋتسياسىن» ىسكە اسىرۋ بارىسىنداعى قىرعىن, اشارشىلىق, قازاقتىڭ وقىعان, اتقامىنەر ازاماتتارىن قۋعىنداۋ كەزەڭى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. وسىنداي ءادىلەتسىزدىككە قارسى حالىقتىڭ 1929 جىلعى – تاقتاكوپىر, 1930 جىلعى – قاراقۇم, 1931 جىلعى اداي كوتەرىلىستەرىنىڭ, 1928 جىلعى – شۇبارتاۋ, 1930 جىلعى ابىرالى كوتەرىلىستەرىنىڭ قاندى قىرعىنمەن اياقتالۋى حالىقتى كۇيزەلتكەن اۋىر كەزەڭ بولدى.
1931-1932 جىلدارداعى اشتىق شۇبارتاۋ وڭىرىنە ناعىز زۇلمات اكەلدى. ايرانداي ۇيىپ وتىرعان ەل قۋ تاماقتىڭ قامىمەن تۋعان جەرىن تاستاپ, ءبىرى قىتايعا, ءبىرى قىرعىزعا, ءبىرى رەسەيگە بوسىپ, توز-توز كۇيگە ءتۇستى. ەس بىلگەن بەكەن وسىنىڭ ءبارىن كوردى. اشتان ولگەن ءسابيىن قۇشاقتاپ اڭىراعان انالاردى كوردى. وسى الاساپىراندا جىلىسباي بالالارىن ولتىرمەس ءۇشىن قاراعاندىعا شاحتاعا باردى, سەمەي قالاسىن پانالاپ كەلدى.
1933 جىلى ەلدەگى ءومىر ءبىر قالىپقا تۇسە باستادى. اشتىقتان قاشىپ, اتا جۇرتتان كەتكەندەر ەلگە ورالدى. جىلىسباي دا بالا-شاعاسىمەن شۇبارتاۋعا قايتا ورالىپ, بەكەن مەكتەپتەگى وقۋىن جالعاستىردى. مەكتەپتەردە كوركەمونەرپازدار ءۇيىرمەلەرىنىڭ جۇمىسى جانداندى. رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, اۋداندىق حالىق تالانتتارىنىڭ بايقاۋلارى جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇردى. ون جاسىنان ۇيىرمەگە قاتىسىپ, ءانشى بالا اتانعان بەكەن 1937-1939 جىلدارى الماتىدا وتكەن رەسپۋبليكالىق پيونەرلەر وليمپياداسىنا قاتىسىپ, ءۇش رەت ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى. 1939 جىلعى وليمپيادادان كەيىن بالا ءانشى بەكەندى الماتىدا قالدىرىپ, ماسكەۋدە وتەتىن ءبۇكىلوداقتىق اۋىلشارۋاشىلىق كورمەسىندە ونەر كورسەتۋگە دايىندايدى.
سول كورمەدە ول «سىرعاقتى», «قالقا» ءاندەرىن ورىنداپ, ماراپاتقا يە بولادى. بۇل ون التى جاستاعى بەكەننىڭ ونەر جولىنداعى العاشقى ۇلكەن تابىسى ەدى. ماسكەۋدەن ورالعان بەكەن وپەرا تەاترىنىڭ حورىنا ءانشى رەتىندە قابىلدانادى.
1940 جىلى قۇرامىندا كۇلاش بايسەيىتوۆا, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ, قانابەك بايسەيىتوۆ, ت.ب. ونەر قايراتكەرلەرى بار كوميسسيا ءبىر توپ قازاق جاستارىنان ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىنا تالانتتى جاس انشىلەردى ىرىكتەپ, جولدامامەن وقۋعا ءجىبەردى. سولاردىڭ ىشىندە قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ كورنەكتى تۇلعالارى – بەكەن جىلىسباەۆ, بايعالي دوسىمجانوۆ, قاپان مۋسين بار ەدى. كونسەرۆاتوريادا بەكەن ورىستىڭ بەلگىلى ءانشىسى كسەنيا يۆانوۆنا باسكوۆانىڭ كلاسىندا بايعالي ەكەۋى بىرگە وقيدى. جاس انشىلەر اكادەميالىق انشىلىك ونەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋگە قۇلشىنا كىرىستى... بىراق, ستۋدەنتتىك ءومىر كوپكە سوزىلمادى. ءبىرىنشى كۋرستىڭ اياعىندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالدى.
...سوعىستا اۋىر جاراقاتتانىپ, ءبىر اياق, ءبىر كوزىنەن ايىرىلعان بەكەن اعا « ۇلى وتان سوعىسى», «داڭق» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان.
...سوعىستان كەيىن لەپسى جاقتاعى تۋعان اعاسى مۇقاننىڭ ۇيىندە 2-3 اي دەمالادى. ول اۋىلداعى اعايىن-تۋىستارىن جيىپ توي جاسادى.
– سەن ماسكەۋدەگى وقۋىڭدى جالعاستىر. جول قاراجاتىڭدى تاۋىپ بەرەمىن. مۇگەدەك ەكەنمىن دەپ جاسىما. ءانشى بولعىڭ كەلمەسە, الماتىعا وقۋعا ءتۇس. بولاشاعىڭ الدا, – دەگەن ەدى باۋىرى سوندا الاڭ كوڭىلدى جۇباتىپ. اعا اقىلىمەن الماتىعا كەلگەن. ول مۇندا كارىباس قاسقاەۆتىڭ ۇيىنە تۇسەدى. ول كىسى مال دارىگەرلىك ينستيتۋتىندا قىزمەت ىستەيتىن. بەكەندى تۋعان ىنىسىنەن كەم كورمەيتىن.
كارىباس تۋىسى:
– بەكەنجان! ءبىزدىڭ اۋلەتتەگى ەڭ تالانتتى, ەڭ ونەرپاز ادام ءوزىڭسىڭ. ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىنا وقۋعا ءتۇسىپ ەدىڭ عوي؟! سول سياقتى كونسەرۆاتوريا الماتىدا اشىلماق. سوعان ءتۇس. ۇلكەن ءانشى بولاسىڭ... ءبىز نە جەسەك, سونى جەيسىڭ. وسىندا تۇراسىڭ. وقى باۋىرىم, وقى, – دەدى اعالىق قامقورلىقپەن.
ول كەزدە كونسەرۆاتوريانى احمەت جۇبانوۆ باسقاراتىن ەدى. احاڭ بەكەننىڭ جاعدايىن سۇراپ, ىلە-شالا ۆوكالدىق كافەدرانىڭ جەتەكشىسى ن.ناگۋلينا مەن پەداگوگ ا.كۋرگانوۆتى شاقىرتىپ الدى:
– مىنا جاۋىنگەر جىگىتتى جاقسىلاپ تىڭداڭىزدار. ماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىندا وقىعان... الەكساندر ماتۆەەۆيچ! وسى ءجىگىتتى ءوز كلاسىڭىزعا الساڭىز دۇرىس بولار ەدى. بۇل دا ءسىز سياقتى تەنور داۋىستى ەكەن, – دەدى. باسشىنىڭ كابينەتىنەن شىققان سوڭ ن.ناگۋلينانىڭ كلاسىندا كافەدرا وقىتۋشىلارى بەكەننىڭ داۋىسىن تىڭدادى.
بەكەن قازاقتىڭ حالىق ءانى «جيىرما بەستى» ەرەكشە ءبىر شابىتپەن ورىندادى. «جيىرما بەس» ءانى دياپازونى ەكى وكتاۆاعا جۋىق, كەڭ تىنىستى شىرقاتىپ ايتىلاتىن اريا تەكتەس ءان. بەكەن بۇل ءاندى ەش قينالماي ەركىن كوسىلە ورىندادى. كۋرگانوۆ ونىڭ داۋىس دياپازونىن ۆوكالدىق جاعىنان تەكسەرىپ كوردى.
بەكەن جىلىسباەۆتىڭ ونەردەگى جولى الماتى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنىڭ تاريحىمەن تىعىز بايلانىستى. بەكەن اعا كونسەرۆاتوريانى 1951 جىلى ۇزدىك ءبىتىرىپ, ۇلى كومپوزيتور, كونسەرۆاتوريا رەكتورى احمەت جۇبانوۆتىڭ اقىل-كەڭەسىمەن ۇستازدىق قىزمەتكە كىرىسەدى.
جىلىسباەۆتىڭ ونەر جولىنداعى باعىن اشقان ادام – ورىستىڭ اتاقتى ءانشىسى الەكساندر ماتۆەەۆيچ كۋرگانوۆ ەدى. كۋرگانوۆ كەزىندە يتاليانىڭ ۇلى ءانشىسى مازينيدەن ساباق العان, وتە جوعارى دەڭگەيدەگى كاسىبي ءانشى بولعان.
ول الەمنىڭ ەڭ اتاقتى وپەرا تەاترلارىندا شالياپينمەن بىرگە ءان سالعان.
مىنە, وسى ۇستازى الەكساندر ماتۆەەۆيچتەن كافەدرا مەڭگەرۋشىلىگىن قابىلداپ العان بەكەن اعامىز جارتى عاسىر وسى سالادا ابىرويلى قىزمەت ەتتى. سوندىقتان دا, بەكەن جىلىسباەۆتى قازاقستاننىڭ اكادەميالىق انشىلىك ونەرىنىڭ اتاسى دەپ قۇرمەتپەن اتايمىز.
بەكەن جىلىسباەۆ 1951 جىلدان 2011 جىلعا دەيىن قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريادا 60 جىل ۇستازدىق قىزمەت اتقاردى. 1956-1997 جىلدار ارالىعىندا 41 جىل ۆوكالدىق كافەدرانى باسقاردى. وسى ۋاقىتتا قانشاما جاس انشىلەر ءتاربيەلەنىپ, ونەر كوگىنە قانات قاقتى دەسەڭىزشى!
ەسىمە تۇسكەندەرىن ءتىزىپ كورەيىن. بەكەن اعانىڭ كلاسىنان ەكى كسرو حالىق ءارتىسى – ونىڭ ءبىرى, قىرعىز ءانشىسى توقتانالى سەيتاليەۆ, وننان استام قازاقستاننىڭ حالىق ارتىستەرى – م.مۇساباەۆ, ن.قاراجىگىتوۆ, ز.قويشىباەۆا, ن.ءنۇسىپجانوۆ, س.ابۋسەيىتوۆ, ع.ەسىموۆ, ن.ۇسەنباەۆا, ش.ءابىلوۆ, قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى س.الماسبەكوۆ, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىستەرى ب.بەيسەنوۆ, ك.باقتاەۆ, ە.ءابىلداەۆ, م.شالاباەۆ, د.حايرۋلين, م.ماقسۇتوۆ, ر.يسمايلوۆا, ۇ.كەنجەبەكوۆ, ج.باقتاەۆا – قىرىق شاقتى قازاقستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى, حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتتارى وقىپ بىتىرگەن. مەن دە بەكەن اعانىڭ شاكىرتى ەكەنىمدى ماقتان تۇتامىن. ونىڭ شاكىرتتەرى الەمنىڭ جەتى مەملەكەتىندە ءانشىلىك پەداگوگتىق قىزمەت اتقارادى.
ب.جىلىسباەۆ ۆوكالدىق پەداگوگيكادان ماسكەۋدە, كيەۆتە, باكۋدە, تبيليسيدە, تاشكەنتتە, بىشكەكتە, ۇرىمشىدە شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزىپ, ءوز تاجىريبەسىن ۇيرەتتى. ونىڭ كلاسىنان كورەيا, قىتاي, موڭعوليا, ت.ب. ەلدەردەن كەلگەن جاس انشىلەر ۆوكالدىق ونەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنىپ قايتتى...
بەكەن اعانىڭ مەدەۋگە تاياۋ جەردە ساياجايى بار بولاتىن. شاكىرتتەرىن ەرتىپ دەمالىس كۇندەرى سوندا اپاراتىن. اسىرەسە, كۇزدە الما مەن جۇزىمگە تويدىراتىن. ءتىپتى, مەرەكە كۇندەرى توپىرلاتىپ ۇيىنە جينايدى.
– نۇريپا, بالالاردى تويدىر. بۇگىن مەيرام عوي, – دەيتىن بايبىشەسىنە.
نۇريپا اپاي دا وتە بالاجان كىسى ەدى. ءبىزدىڭ قاي وڭىردەن كەلگەنىمىزدى, اتا-انامىزدىڭ جاعدايىن سۇراپ وتىراتىن. «قارىندارىڭ توق پا؟», – دەپ سۇرايتىن.
...وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارى كونسەرۆاتورياعا تۇسۋگە قىرعىزستاننان ءبىر جاس جىگىت كەلدى. ۇستىندەگى كيىمى جۇپىنى, اياعىندا كەرزى ەتىك. ارقالاعان جارتى قاپقا جۋىق ۇنى بار. بەكەن اعا جىگىتتىڭ داۋسىن تىڭداپ كورەدى. داۋسى ۇستازعا ۇنايدى.
– سەن نەگە فرۋنزەگە وقۋعا بارمادىڭ, الماتىعا نە ءۇشىن كەلدىڭ؟ – دەدى ۇستاز.
– مەن كىشكەنتاي ايىلدا تۇراتىن مالشىنىڭ بالاسىمىن. الماتىعا كەلگەنىم, وسىندا بەكەن جىلىسباەۆ دەگەن شوڭ انشىدەن وقىعىم كەلەدى. ول – ءسىز عوي؟ ءسىز مەنى ءوز كلاسىڭىزعا الۋىڭىز كەرەك, – دەدى الگى جىگىت شىمىرىكپەستەن.
– سەن ماعان شاكىرت بولۋ ءۇشىن الدىمەن قابىلداۋ ەمتيحانىن تاپسىرۋىڭ كەرەك. وقۋعا ءتۇسسەڭ, سوندا كورەرمىز, – دەدى اعا دا قاراپ قالماي.
– مەن قالايدا وقۋعا ءتۇسۋىم كەرەك. ءسىز مەنى وقىتۋىڭىز كەرەك. مەنىڭ قايتا-قايتا كەلەتىن قاراجاتىم جوق. مىنە, كوردىڭىز عوي, نان ءپىسىرىپ جەيتىن ۇنىمدى دا الا كەلدىم, – دەدى قاپتاعى ۇنىن كورسەتىپ.
جىگىتتىڭ وجەتتىگىنە, بىلىمگە دەگەن ىنتاسىنا ريزا بولعان ۇستاز ونىڭ كونسەرۆاتورياعا ءتۇسۋىنە اجەپتاۋىر كومەكتەستى. ول ورىس ءتىلىن ناشار بىلەتىن. ساباقتان قاتتى قينالدى. سەسسيا باستالعاندا ەمتيحان كىتاپشاسىن ۇستازعا اكەلىپ بەرىپ:
– بەكەن اعا, سىناق باستالدى, مىناۋ سىزدە بولسىن, – دەيدى ەكەن. ۇستازعا كەنجە بالاسىنداي ەركەلەگەن سول قىرعىز جىگىتى – كسرو حالىق ءارتىسى, پروفەسسور, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قىرعىز مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءانشىسى توقتانالى سەيتاليەۆ ەدى.
بەكەن اعانىڭ قامقورلىعىندا بولعان تاعى ءبىر قىرعىز ءشاكىرتى الماسبەك ستالبەكوۆ – قىرعىزستاننىڭ حالىق ءارتىسى, دوتسەنت, وپەرا تەاترىنىڭ جەتەكشى ءسوليستى. وسى ەكى ءانشىنى تاربيەلەگەنى ءۇشىن قىرعىز اعايىندار ب.جىلىسباەۆقا قىرعىزستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى قۇرمەتتى اتاعىن بەردى.
ب.جىلىسباەۆتىڭ سوڭعى ءشاكىرتى – «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ايتۋلى تەنورلارىنىڭ ءبىرى – مەدەت شوتاباەۆ. مەدەت قازىرگى جاس وپەرا انشىلەرىنىڭ ىشىندەگى ەڭ تالانتتىسى, حالىقارالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى.
بىردە ول حالىقارالىق گلينكا اتىنداعى كونكۋرسقا قارجى جوقتىقتان بارا المايتىنىن ايتىپ, ۇستازىنا كەلەدى. ءمان-جايدى ءتۇسىندىرەدى.
– سەن بۇل كونكۋرسقا مىندەتتى تۇردە بارۋىڭ كەرەك. حالىقارالىق ارەناعا شىعۋىڭ ءۇشىن وسى سايىستان جۇلدەمەن ورالۋعا ءتيىسسىڭ, – دەيدى ۇستازى.
– اقشام جوق, قالاي بارامىن؟ جالعىز شەشەم ەكەۋمىز پاتەر جالداپ تۇرامىز, – دەيدى جاس شاكىرتى.
– مەنىڭ تىرنەكتەپ جيعان ازىن-اۋلاق اقشام بار, سونى بەرەمىن جولىڭا. مىندەتتى تۇردە باراسىڭ...
– جوق, ماەسترو! مەن ول اقشانى المايمىن. ءسىزدى قالاي اقشاسىز قالدىرامىن؟ مەنىڭ ونى قايتارۋعا ەشقانداي ءمۇمكىندىگىم جوق, – دەيدى شاكىرتى ءۇزىلدى-كەسىلدى اقشادان باس تارتىپ.
– كوپ ءسوزدى قوي دا ال مىنانى. بۇل اقشانى مەن ساعان قارىزعا بەرىپ تۇرعان جوقپىن. ءبىرجولا بەرەمىن. سەنىڭ جەڭىسىڭ – مەنىڭ جەڭىسىم! ەكەۋمىزدىڭ جەڭىسىمىز – بۇكىل قازاق ءانىنىڭ جەڭىسى. وسىنى نەگە ۇقپايسىڭ؟ ءما, ال! – دەپ ۇستازى شاكىرتىنىڭ قولىنا جيعان-تەرگەن اقشاسىن ۇستاتادى. الەمنىڭ 30 ەلىنەن انشىلەر قاتىسقان كونكۋرستا مەدەت باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. ونىمەن قوسا «ەڭ ۇزدىك تەنور» نوميناتسياسىنىڭ دا جۇلدەسىن يەلەندى. وسى جاڭالىقتى ەستىگەن ۇستازدىڭ جانارىنا جاس تولىپ قۋاندى. ناعىز ۇستاز وسىنداي بولار!
ايمۇحانبەت بەيسەمبەكوۆ,
سەمەي مەملەكەتتىك شاكارىم اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى.
سوڭعى جاڭالىقتار
قوعام • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
ەينشتەين ءوزىن «الاياق» سەزىنگەن بە؟
قوعام • كەشە
