ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى تالاي سىندارلى بەلەستەردەن ءوتىپ, كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە جەتتى. وركەنيەتتى مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭەستى. ەكونوميكامىز يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعىتتا ورىستەپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى جاقساردى. ءبىر شاڭىراق استىنا ۇيىسقان بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسىندا كەزدەسكەن قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ, دۇنيەجۇزىندە ورىن الىپ وتىرعان قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستارعا دا تويتارىس بەرىپ كەلەمىز. الەمدىك ساياسي ارەنادا قازاقستان ءوزىنىڭ ناقتى ورنى مەن بەدەلىن ايقىندادى. بۇل جەتىستىكتەردىڭ بارلىعى دا ەڭ الدىمەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ تابىستى جەمىسى ەكەنى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋى, ماڭىزدى ستراتەگيالىق باعدارلامالارى مەن اۋقىمدى جوبالارىنىڭ بارلىعى دا ەل بولاشاعىن باياندى ەتىپ, ەكونوميكامىزدى وركەندەتۋگە باعىتتالعان. ەلباسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان قىسقا مەرزىمدە دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنىپ, ەندىگى كەزەكتە وركەنيەتتى 30 مەملەكەتتىڭ قۇرامىنا كىرۋ ماقساتىندا جاڭارعان قازاقستاننىڭ جاڭا باعىتىن بەلگىلەگەن ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرماق.
وسى باعىتتا ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن, 5 ينستيتۋتتىق رەفورما جانە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن قابىلدادى. مەملەكەت باسشىسى بۇرناعى جىلعى «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى جولداۋىندا «ماڭگىلىك ەل» قاعيداسىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولدى. قازاقستان قوعامىنىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمىن ايقىنداپ, قاجىرلى ەڭبەك ەتە وتىرىپ, كەلەشەكتى كەمەل ەتۋ جولىندا ناقتى تاپسىرمالار بەردى. وسىنىڭ بارلىعى ەل دامۋىنىڭ تۇعىرلى تىرەگى بولىپ تابىلادى. يننوۆاتسيالىق دامۋ مەن رۋحاني وركەندەۋدىڭ جاڭا باعىتىن ۇسىنىپ وتىرعان ەلباسى جۋىردا عانا «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» ەڭبەگىن جاريالاپ, اتالعان ماسەلەلەر ءتوڭىرەگىندە تەرەڭ تالداۋلار جاساپ, بارشامىزعا وي سالىپ, ەلدىك ماسەلەلەردى شەشۋدە بىرلىك پەن ءبىلىمنىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ەلباسىنىڭ وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا قاراي حالىققا ارناعان جولداۋى الەمدىك داعدارىس جاعدايىنداعى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ءىس-قيمىلى مەن ايقىن باعىتىن انىقتاپ بەرگەن بولاتىن. «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» تاقىرىبىن كەڭىنەن قامتىعان بۇل ماڭىزدى قۇجات – كەزەكتى داعدارىستى ەڭسەرۋدىڭ ايقىن جولى ەكەنى داۋسىز.
ۇلكەن ماعىناعا يە ءاربىر جاڭا جولداۋ – بۇل, ەڭ الدىمەن, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىنا باستار باستى باعىت. ەلباسى اتاپ وتكەندەي, جولداۋدىڭ وزەكتى ءتۇيىنى – قازاقستاندى الەمدىك قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستان الىپ شىعۋدىڭ جاڭا جوسپارىن انىقتاۋ. بۇل – جيىرما ءبىرىنشى عاسىرداعى ەكىنشى داعدارىس. ءبىرىنشىسى – 2007-2008 جىلدارى بولعان ەدى. ول داعدارىس اقش-تاعى يپوتەكالىق جۇيەنىڭ داعدارىسىنان باستاۋ الىپ, الەم جۇرتشىلىعىنا سالقىنىن تيگىزدى. وتكەن جىلى وزەكتەنگەن ۇلكەن داعدارىس مۇناي, گاز ونىمدەرىنە باعانىڭ قۇلدىراۋىنان باستالدى. تابىسى شيكىزاتقا تاۋەلدى مەملەكەتتەر وسى كەزەڭدە ەرەكشە قيىندىقتارعا تاپ بولدى. قازاقستان ءۇشىن دە بۇل ارزانشىلىق كوپتەگەن ەكونوميكالىق قيىندىقتار تۋدىردى. الايدا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ داعدارىستى ەڭسەرۋگە بايلانىستى ستراتەگيالىق جوسپارلار قۇرىپ, ءىس-قيمىل جاساۋى ارقىلى حالقىمىز بۇل سىننان سۇرىنبەي ءوتىپ كەلەدى. پرەزيدەنت «قازاقستان-2050» باعدارلاماسىن جاريالاعان كەزدە بۇل مەجەگە جەتۋ جولىمىزدا قيىندىقتار كەزدەسەتىنىن, سوعان دايىن بولىپ, ءتيىستى شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگىن ايقىنداپ, ماقساتتارىمىزعا مىزعىماس بىرلىك پەن تالماس ەڭبەكتىڭ, ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا جەتەتىنىمىزدى ايتقان بولاتىن. وسىعان دەيىن دە داعدارىستان شىعۋدىڭ كىلتىن تاپقان ەلباسىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا حالقىمىز كەزدەسكەن قيىندىقتاردى ەڭسەرە ءبىلدى.
بىرىنشىدەن, باسەكەگە قابىلەتتى تاۋارلار وندىرەتىن ەكونوميكا جاساۋ. ول ءۇشىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماڭىزدى. ەكىنشىدەن, اگروونەركاسىپ كەشەنىن زامانعا ساي دامىتۋدى جولعا قويۋ. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان استىق پەن ۇندى ەكسپورتتاۋدا تانىمال بولىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا ءبىز ەت, ءسۇت, ءجۇن, تەرى سياقتى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋدا زور تابىستار تاباتىن ەلگە اينالۋىمىز كەرەك. ۇشىنشىدەن, ءبىز شيكىزات دايىنداۋشى ەلدەن تابيعي تازا ءارى ساپالى ءونىم ءوندىرۋشى مەملەكەتتەر ساناتىنا ەنۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن ءبىلىم, عىلىم, ءوندىرىس ينتەگراتسياسىن جانداندىرا ءتۇسۋىمىز كەرەك. تورتىنشىدەن, ەلدەگى الەۋمەتتىك, ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى نىعايتىپ, ءبىلىم مەن عىلىمدى, مادەنيەت پەن ونەردى دامىتا وتىرىپ, ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى بولاتىن مامان دايارلاۋىمىز قاجەت.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسى مەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋدا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىككە سەرپىن بەرۋ, قازاقستاندىقتاردى جۇمىسپەن قامتۋ, قولجەتىمدى باسپانا, وڭىرلەردى جانداندىرۋ, حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, كادرلار الەۋەتىن جاقسارتۋ, سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, قازاقستاندا ادام كاپيتالىنىڭ ساپالى ءوسۋى, زەينەتاقى جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋ, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار جانە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ – وسىنىڭ ءبارىن جاڭا جولداۋدا ەلباسى شەشۋى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ناقتى ماسەلەلەر ەكەنىن اتاپ وتكەن ەدى.
مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان ۇلت جوسپارىنىڭ بيىك تالاپتارىن ورىنداۋدا ۇگىت-ناسيحات شارالارىنىڭ, ءاسىرەسە, جاستار ءۇشىن الار ورنى ماڭىزدى. وسى باعىتتا قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى ءبىلىم بەرۋ ءىسى مەن عىلىمي الەۋەتىن ۇتىمدى پايدالانۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى تاپسىرمالارىن باسشىلىققا الىپ كەلەدى. بۇل ورايدا, يننوۆاتسيالىق ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ بىلىكتى عالىمدار مەن ىزدەنىمپاز ستۋدەنتتەرىمىزگە جۇكتەلىپ وتىرعانى بەلگىلى. قازىرگى كۇنى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمىز ەلىمىزدەگى اگرارلىق سالا ماماندارىن دايارلايتىن الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورنى سانالادى. سوندىقتان دا, ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى, ماگيسترانتتارى مەن دوكتورانتتارى ەلباسى قويىپ وتىرعان تالاپتارعا اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى.
ەكونوميكانى العا سۇيرەيتىن بىلىكتى ماماندار بولسا, سول مامانداردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا بۇگىندە ەرەكشە تالاپتار قويىلۋدا. بولاشاقتا ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تۇعىرلى بيىككە قارىشتاپ دامۋى ءۇشىن ساپالى ءبىلىمى, سانالى تاربيەسى بار وتانسۇيگىش جاستار مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى يگەرگەن بىلىكتى ماماندار عانا بار بەلەستى باعىندىرا الماق.
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى ەلباسىنىڭ اگروكەشەن الدىنا قويعان مىندەتتەرىن وتە جاقسى ءتۇسىنىپ وتىر. عالىمدار اگرارلىق سالانى جاڭارتۋ ىسىنە بەلسەنە اتسالىسۋدا. قازىر الەم حالىقتارىن الاڭداتىپ وتىرعان وتكىر ماسەلەنىڭ ءبىرى – ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى. سوندىقتان, ەلباسى تابيعات رەسۋرستارىنىڭ ازايۋى جاعدايىندا قازاقستان مەملەكەتىنىڭ شەشەتىن مىندەتتەرىن جەكە باسىمدىق رەتىندە ۇنەمى اتاپ كورسەتىپ كەلەدى. قازاقستان ءوزىنىڭ قولدا بار تابيعي رەسۋرستارىن پايدالانا وتىرا, تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ۇستىندە. اتالعان باعىتتاعى يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بىلىكتى عالىمدار مەن ءبىلىمدى جاس ماماندارعا جۇكتەلىپ وتىرعانى, بەلگىلى.
قازاقستاننىڭ 2015 جىلدىڭ 30 قاراشاسىنان باستاپ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولۋى اۋىل ءوندىرىسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋدى تالاپ ەتەدى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندە وندىرىلەتىن ەت, ءسۇت, ماي ءونىمدەرىنىڭ ساپاسى الەمدىك ستاندارتتار دەڭگەيىندە بولۋىنا قول جەتكىزۋىمىز كەرەك. فەرمەرلەردىڭ ەندى ءوز ونىمدەرىنىڭ ساپالى, تازا, ارزان بولۋىنا نازار اۋدارۋى كوپ پايدا اكەلمەك.
اۋىلدىڭ زاماناۋي تالاپتارعا ساي بولۋى – ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن جانە ونەركاسىپكە قاجەتتى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتىلىگىنە بايلانىستى. وسى تۇرعىدان العاندا, اۋىلدى كوركەيتۋ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق مىندەتتەردىڭ قاتارىندا قالا بەرەدى. ەل حالقىنىڭ 45,3 پايىزىنىڭ, ياعني 7,7 ملن. ادامنىڭ اۋىلدىق جەرلەردە ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ءوزى اۋىل ەكونوميكاسى مەن ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن دالەلدەي تۇسەدى. اۋىل حالقى قازىرگى نارىقتىق قاتىناستار جاعدايىندا اگروونەركاسىپ سەكتورىن دامىتۋدا قوماقتى تابىستارعا قول جەتكىزۋدە. سوڭعى 10 جىل ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى 4 ەسەگە, ال اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ 3 ەسەگە ءوستى. بۇل كورسەتكىشتەر ەلباسى تاپسىرمالارىنىڭ اگروسەكتوردا ورىندالىپ جاتقاندىعىنىڭ دالەلى.
ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورىن دامىتۋعا ارنالعان «اگروبيزنەس-2020», «جايلاۋ», «سىباعا», «قۇلaن», «التىن اسىق» سياقتى ارنايى باعدارلامالار بار. بۇگىندە ۇساق شارۋاشىلىقتاردىڭ ىرىلەنىپ, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, ونىمدىلىك پەن ساپا دەڭگەيىنىڭ ءوسۋىنە قولايلى جاعداي تۋعىزاتىن «اۋىل شارۋاشىلىق كووپەراتسياسى» تۋرالى زاڭ دايىندالىپ جانە تالقىلانىپ جاتىر.
مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىنا وراي ءبىز يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ بارلىعىن الەمدىك ءتاجىريبەگە ساي ترانسفورماتسيالاپ, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, اگرارلىق جوو مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عىلىم-ءبىلىم جانە تاجىريبەلى-كونسترۋكتورلىق ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋدە ىلگەرى قادام جاساۋىمىز كەرەك. الدىمىزدا مىناداي ماڭىزدى مىندەتتەر تۇر: اوك عىلىمي جانە كادرلىق الەۋەتىن ۇلعايتۋ. ول ءۇشىن مىناداي مىندەتتەردى شەشۋ قاجەت: ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەڭبەك ءونىمدىلىگىن ارتتىرىپ, اگرووندىرىستىك كەشەننىڭ عىلىمي, كادرلىق دەڭگەيىن كوتەرۋ; اگرارلىق عىلىم, ءبىلىم جانە ءوندىرىسىنىڭ جانە اگرارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ينتەگراتسياسىن دامىتۋ; وتاندىق اگرارلىق ءبىلىم مەن عىلىمدى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ; قازاقستاننىڭ اگرارلىق سالاداعى عىلىمي ءوندىرىسىنىڭ ونىمدەرىن الەمدىك نارىققا شىعارۋعا كۇش سالۋ; مەملەكەتارالىق ينتەگراتسيا جانە ۇلتتىق ازىق-ت ۇلىك نارىعىن قالىپتاستىرۋ; اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىنە جاڭا عىلىمي جوبالار مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتۋ. بۇل, ارينە, تەك عىلىم, ءبىلىم جانە ءوندىرىستىڭ ينتەگراتسياسى ارقىلى جۇزەگە اساتىنى بەلگىلى. الەمدىك تاجىريبە تىلىمەن ايتقاندا – «التىن ءۇشبۇرىش». تەك وسىنداي تىعىز ىنتىماقتاستىق قانا ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن جاڭعىرتۋعا كومەكتەسەدى.
بۇگىنگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەتىمىز قازاقستاندا يننوۆاتسياعا نەگىزدەلگەن, باسەكەگە قابىلەتتى اۋىل شارۋاشىلىعىن ۇيىمداستىرۋعا بەلسەنە اتسالىسۋدا. وسىلاي دەپ باتىل ايتۋىمىزدىڭ سەبەپتەرى جەتكىلىكتى. ەڭ الدىمەن, ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ اگرارلىق وندىرىستە ءوز جالعاسىن تابۋىنىڭ سەبەپشىسىنە اينالدى. ياعني, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋداعى الەمدىك وزىق ۇلگىلەردى تانۋدا, ناسيحاتتاۋدا قازاقستان جاعدايىنا سايكەستەندىرۋدە ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ايانباي ەڭبەك ەتۋدە. سول سەبەپتى, وقۋ ورنىمىزدى اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمى مەن يننوۆاتسياسىنىڭ شەبەرحاناسى دەپ ەسەپتەۋگە نەگىز بار.
بۇگىندە قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تابىسى مۇناي, گاز سەكتورىنىڭ تابىسىنان دا ارتىق بولىپ وتىرعاندىعىن ەلباسى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە ءبىز وقۋ ورنىمىزدى ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە ترانسفورماتسيالاۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋدامىز. بۇل دەگەنىمىز, ۋنيۆەرسيتەت وقۋ پروتسەسىنە قانشالىقتى كوڭىل بولسە, عىلىمي جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋعا دا سونشالىقتى كوڭىل ءبولۋ دەگەن ءسوز. بىلتىر كەڭ اۋقىمدا اتالىپ وتكەن ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ 85 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق شارالار اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا پرەزيدەنتىمىزدىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, وقۋ ورنىمىزدىڭ 5 جىلدان بەرى ءجۇرگىزىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە ترانسفورماتسيالانۋ باعىتتارى تالقىلاندى. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قاتىسقان الەمنىڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ بىلىكتى ماماندارى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ترانسفورماتسيالانۋ پروتسەسىنە ساراپتامالىق تۇجىرىم جاساپ, وڭ باعالارىن بەردى. سوندىقتان, ءبىزدىڭ العا قويعان ماقساتتارىمىز مەملەكەت تاپسىرمالارىمەن ساباقتاس. جاڭا فورماتسياداعى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ عالىمدارىنىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرى ءتۇرلى وندىرىستىك شارۋاشىلىقتار ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا نەعۇرلىم جىلدام ەندىرىلەتىن بولادى. بۇل يگى ىستەر قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا تىنىس الۋىنا ىقپال ەتەدى. سەبەبى, قازىرگى الەمدىك قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىس قازاقستان ەكونوميكاسىنان نەگىزگى باسىمدىقتاردى وزگەرتۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
ەلباسى تاپسىرمالارىنا وراي 2015 جىلدىڭ 22 تامىزىندا ۇكىمەتتىڭ № 659-شى قاۋلىسىمەن «ۇلتتىق اگرارلىق عىلىم مەن ءبىلىم ورتالىعى» قۇرىلدى. ورتالىق ەلدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋ جولىنا ءتۇسىرۋدى ماقسات تۇتادى. اگرارلىق كەشەنگە جوعارى بىلىكتى ماماندار دايىنداۋ, عىلىمي-زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن وندىرىسكە جىلدام ەندىرۋ جانە وزىق شەتەلدىك تەحنولوگيالاردى ەلدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنە ءتيىمدى تارتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ كوزدەلۋدە. ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىنداعى ءاربىر ينستيتۋت, كافەدرا, زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن زەرتحانالار وزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن جاڭاشا بەلگىلەۋدە. وسى ورايدا, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى پرەزيدەنت ۇسىنعان ۇلت جوسپارى دەڭگەيىندە قىزمەت ەتۋگە ۇمتىلىپ كەلەدى.
ۋاقىت جاڭارۋدا. تەحنولوگيا دامۋ ۇستىندە. قوعام وركەنيەتكە ۇمتىلۋدا. ەندى جاڭا دۇنيەنى قابىلداۋ ءۇشىن كوزقاراس پەن پسيحولوگيانى دا وزگەرتۋ كەرەك. الەمدەگى سىن-قاتەرلەر الدىندا ءبىزدىڭ ءبىر ءسات تە بوساڭسۋىمىزعا بولمايدى.ءبىز, ەلباسى يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا كۇش بىرىكتىرسەك, بۇل داعدارىستى دا ەڭسەرەمىز. قازاقستان حالقى تاۋەلسىزدىكتەن بەرى تالاي داعدارىستى وتكەردى. بۇل قيىندىقتى دا بىرىگىپ جەڭەتىنىمىزگە سەنىمدىمىز. ول ءۇشىن مەملەكەت جۇكتەگەن تالاپ, مىندەتتەردى بۇلجىتپاي ورىنداۋ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ پارىزى بولۋعا ءتيىس.
تىلەكتەس ەسپولوۆ,
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,
قر ۇعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى, اكادەميك.
الماتى.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى تالاي سىندارلى بەلەستەردەن ءوتىپ, كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە جەتتى. وركەنيەتتى مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭەستى. ەكونوميكامىز يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعىتتا ورىستەپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى جاقساردى. ءبىر شاڭىراق استىنا ۇيىسقان بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسىندا كەزدەسكەن قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ, دۇنيەجۇزىندە ورىن الىپ وتىرعان قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستارعا دا تويتارىس بەرىپ كەلەمىز. الەمدىك ساياسي ارەنادا قازاقستان ءوزىنىڭ ناقتى ورنى مەن بەدەلىن ايقىندادى. بۇل جەتىستىكتەردىڭ بارلىعى دا ەڭ الدىمەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ تابىستى جەمىسى ەكەنى ءسوزسىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋى, ماڭىزدى ستراتەگيالىق باعدارلامالارى مەن اۋقىمدى جوبالارىنىڭ بارلىعى دا ەل بولاشاعىن باياندى ەتىپ, ەكونوميكامىزدى وركەندەتۋگە باعىتتالعان. ەلباسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان قىسقا مەرزىمدە دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنىپ, ەندىگى كەزەكتە وركەنيەتتى 30 مەملەكەتتىڭ قۇرامىنا كىرۋ ماقساتىندا جاڭارعان قازاقستاننىڭ جاڭا باعىتىن بەلگىلەگەن ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرماق.
وسى باعىتتا ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن, 5 ينستيتۋتتىق رەفورما جانە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن قابىلدادى. مەملەكەت باسشىسى بۇرناعى جىلعى «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى جولداۋىندا «ماڭگىلىك ەل» قاعيداسىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولدى. قازاقستان قوعامىنىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمىن ايقىنداپ, قاجىرلى ەڭبەك ەتە وتىرىپ, كەلەشەكتى كەمەل ەتۋ جولىندا ناقتى تاپسىرمالار بەردى. وسىنىڭ بارلىعى ەل دامۋىنىڭ تۇعىرلى تىرەگى بولىپ تابىلادى. يننوۆاتسيالىق دامۋ مەن رۋحاني وركەندەۋدىڭ جاڭا باعىتىن ۇسىنىپ وتىرعان ەلباسى جۋىردا عانا «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» ەڭبەگىن جاريالاپ, اتالعان ماسەلەلەر ءتوڭىرەگىندە تەرەڭ تالداۋلار جاساپ, بارشامىزعا وي سالىپ, ەلدىك ماسەلەلەردى شەشۋدە بىرلىك پەن ءبىلىمنىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ەلباسىنىڭ وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا قاراي حالىققا ارناعان جولداۋى الەمدىك داعدارىس جاعدايىنداعى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ءىس-قيمىلى مەن ايقىن باعىتىن انىقتاپ بەرگەن بولاتىن. «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» تاقىرىبىن كەڭىنەن قامتىعان بۇل ماڭىزدى قۇجات – كەزەكتى داعدارىستى ەڭسەرۋدىڭ ايقىن جولى ەكەنى داۋسىز.
ۇلكەن ماعىناعا يە ءاربىر جاڭا جولداۋ – بۇل, ەڭ الدىمەن, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىنا باستار باستى باعىت. ەلباسى اتاپ وتكەندەي, جولداۋدىڭ وزەكتى ءتۇيىنى – قازاقستاندى الەمدىك قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستان الىپ شىعۋدىڭ جاڭا جوسپارىن انىقتاۋ. بۇل – جيىرما ءبىرىنشى عاسىرداعى ەكىنشى داعدارىس. ءبىرىنشىسى – 2007-2008 جىلدارى بولعان ەدى. ول داعدارىس اقش-تاعى يپوتەكالىق جۇيەنىڭ داعدارىسىنان باستاۋ الىپ, الەم جۇرتشىلىعىنا سالقىنىن تيگىزدى. وتكەن جىلى وزەكتەنگەن ۇلكەن داعدارىس مۇناي, گاز ونىمدەرىنە باعانىڭ قۇلدىراۋىنان باستالدى. تابىسى شيكىزاتقا تاۋەلدى مەملەكەتتەر وسى كەزەڭدە ەرەكشە قيىندىقتارعا تاپ بولدى. قازاقستان ءۇشىن دە بۇل ارزانشىلىق كوپتەگەن ەكونوميكالىق قيىندىقتار تۋدىردى. الايدا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ داعدارىستى ەڭسەرۋگە بايلانىستى ستراتەگيالىق جوسپارلار قۇرىپ, ءىس-قيمىل جاساۋى ارقىلى حالقىمىز بۇل سىننان سۇرىنبەي ءوتىپ كەلەدى. پرەزيدەنت «قازاقستان-2050» باعدارلاماسىن جاريالاعان كەزدە بۇل مەجەگە جەتۋ جولىمىزدا قيىندىقتار كەزدەسەتىنىن, سوعان دايىن بولىپ, ءتيىستى شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگىن ايقىنداپ, ماقساتتارىمىزعا مىزعىماس بىرلىك پەن تالماس ەڭبەكتىڭ, ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا جەتەتىنىمىزدى ايتقان بولاتىن. وسىعان دەيىن دە داعدارىستان شىعۋدىڭ كىلتىن تاپقان ەلباسىنىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا حالقىمىز كەزدەسكەن قيىندىقتاردى ەڭسەرە ءبىلدى.
بىرىنشىدەن, باسەكەگە قابىلەتتى تاۋارلار وندىرەتىن ەكونوميكا جاساۋ. ول ءۇشىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماڭىزدى. ەكىنشىدەن, اگروونەركاسىپ كەشەنىن زامانعا ساي دامىتۋدى جولعا قويۋ. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان استىق پەن ۇندى ەكسپورتتاۋدا تانىمال بولىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا ءبىز ەت, ءسۇت, ءجۇن, تەرى سياقتى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋدا زور تابىستار تاباتىن ەلگە اينالۋىمىز كەرەك. ۇشىنشىدەن, ءبىز شيكىزات دايىنداۋشى ەلدەن تابيعي تازا ءارى ساپالى ءونىم ءوندىرۋشى مەملەكەتتەر ساناتىنا ەنۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن ءبىلىم, عىلىم, ءوندىرىس ينتەگراتسياسىن جانداندىرا ءتۇسۋىمىز كەرەك. تورتىنشىدەن, ەلدەگى الەۋمەتتىك, ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى نىعايتىپ, ءبىلىم مەن عىلىمدى, مادەنيەت پەن ونەردى دامىتا وتىرىپ, ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى بولاتىن مامان دايارلاۋىمىز قاجەت.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسى مەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋدا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىككە سەرپىن بەرۋ, قازاقستاندىقتاردى جۇمىسپەن قامتۋ, قولجەتىمدى باسپانا, وڭىرلەردى جانداندىرۋ, حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, كادرلار الەۋەتىن جاقسارتۋ, سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, قازاقستاندا ادام كاپيتالىنىڭ ساپالى ءوسۋى, زەينەتاقى جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋ, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار جانە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ – وسىنىڭ ءبارىن جاڭا جولداۋدا ەلباسى شەشۋى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ناقتى ماسەلەلەر ەكەنىن اتاپ وتكەن ەدى.
مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان ۇلت جوسپارىنىڭ بيىك تالاپتارىن ورىنداۋدا ۇگىت-ناسيحات شارالارىنىڭ, ءاسىرەسە, جاستار ءۇشىن الار ورنى ماڭىزدى. وسى باعىتتا قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى ءبىلىم بەرۋ ءىسى مەن عىلىمي الەۋەتىن ۇتىمدى پايدالانۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسى تاپسىرمالارىن باسشىلىققا الىپ كەلەدى. بۇل ورايدا, يننوۆاتسيالىق ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ بىلىكتى عالىمدار مەن ىزدەنىمپاز ستۋدەنتتەرىمىزگە جۇكتەلىپ وتىرعانى بەلگىلى. قازىرگى كۇنى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمىز ەلىمىزدەگى اگرارلىق سالا ماماندارىن دايارلايتىن الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورنى سانالادى. سوندىقتان دا, ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى, ماگيسترانتتارى مەن دوكتورانتتارى ەلباسى قويىپ وتىرعان تالاپتارعا اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى.
ەكونوميكانى العا سۇيرەيتىن بىلىكتى ماماندار بولسا, سول مامانداردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا بۇگىندە ەرەكشە تالاپتار قويىلۋدا. بولاشاقتا ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تۇعىرلى بيىككە قارىشتاپ دامۋى ءۇشىن ساپالى ءبىلىمى, سانالى تاربيەسى بار وتانسۇيگىش جاستار مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى يگەرگەن بىلىكتى ماماندار عانا بار بەلەستى باعىندىرا الماق.
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى ەلباسىنىڭ اگروكەشەن الدىنا قويعان مىندەتتەرىن وتە جاقسى ءتۇسىنىپ وتىر. عالىمدار اگرارلىق سالانى جاڭارتۋ ىسىنە بەلسەنە اتسالىسۋدا. قازىر الەم حالىقتارىن الاڭداتىپ وتىرعان وتكىر ماسەلەنىڭ ءبىرى – ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى. سوندىقتان, ەلباسى تابيعات رەسۋرستارىنىڭ ازايۋى جاعدايىندا قازاقستان مەملەكەتىنىڭ شەشەتىن مىندەتتەرىن جەكە باسىمدىق رەتىندە ۇنەمى اتاپ كورسەتىپ كەلەدى. قازاقستان ءوزىنىڭ قولدا بار تابيعي رەسۋرستارىن پايدالانا وتىرا, تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ۇستىندە. اتالعان باعىتتاعى يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بىلىكتى عالىمدار مەن ءبىلىمدى جاس ماماندارعا جۇكتەلىپ وتىرعانى, بەلگىلى.
قازاقستاننىڭ 2015 جىلدىڭ 30 قاراشاسىنان باستاپ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولۋى اۋىل ءوندىرىسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋدى تالاپ ەتەدى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندە وندىرىلەتىن ەت, ءسۇت, ماي ءونىمدەرىنىڭ ساپاسى الەمدىك ستاندارتتار دەڭگەيىندە بولۋىنا قول جەتكىزۋىمىز كەرەك. فەرمەرلەردىڭ ەندى ءوز ونىمدەرىنىڭ ساپالى, تازا, ارزان بولۋىنا نازار اۋدارۋى كوپ پايدا اكەلمەك.
اۋىلدىڭ زاماناۋي تالاپتارعا ساي بولۋى – ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن جانە ونەركاسىپكە قاجەتتى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتىلىگىنە بايلانىستى. وسى تۇرعىدان العاندا, اۋىلدى كوركەيتۋ ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق مىندەتتەردىڭ قاتارىندا قالا بەرەدى. ەل حالقىنىڭ 45,3 پايىزىنىڭ, ياعني 7,7 ملن. ادامنىڭ اۋىلدىق جەرلەردە ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ءوزى اۋىل ەكونوميكاسى مەن ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن دالەلدەي تۇسەدى. اۋىل حالقى قازىرگى نارىقتىق قاتىناستار جاعدايىندا اگروونەركاسىپ سەكتورىن دامىتۋدا قوماقتى تابىستارعا قول جەتكىزۋدە. سوڭعى 10 جىل ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى 4 ەسەگە, ال اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ 3 ەسەگە ءوستى. بۇل كورسەتكىشتەر ەلباسى تاپسىرمالارىنىڭ اگروسەكتوردا ورىندالىپ جاتقاندىعىنىڭ دالەلى.
ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورىن دامىتۋعا ارنالعان «اگروبيزنەس-2020», «جايلاۋ», «سىباعا», «قۇلaن», «التىن اسىق» سياقتى ارنايى باعدارلامالار بار. بۇگىندە ۇساق شارۋاشىلىقتاردىڭ ىرىلەنىپ, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, ونىمدىلىك پەن ساپا دەڭگەيىنىڭ ءوسۋىنە قولايلى جاعداي تۋعىزاتىن «اۋىل شارۋاشىلىق كووپەراتسياسى» تۋرالى زاڭ دايىندالىپ جانە تالقىلانىپ جاتىر.
مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىنا وراي ءبىز يننوۆاتسيالىق جۇيەنىڭ بارلىعىن الەمدىك ءتاجىريبەگە ساي ترانسفورماتسيالاپ, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ, اگرارلىق جوو مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عىلىم-ءبىلىم جانە تاجىريبەلى-كونسترۋكتورلىق ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋدە ىلگەرى قادام جاساۋىمىز كەرەك. الدىمىزدا مىناداي ماڭىزدى مىندەتتەر تۇر: اوك عىلىمي جانە كادرلىق الەۋەتىن ۇلعايتۋ. ول ءۇشىن مىناداي مىندەتتەردى شەشۋ قاجەت: ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەڭبەك ءونىمدىلىگىن ارتتىرىپ, اگرووندىرىستىك كەشەننىڭ عىلىمي, كادرلىق دەڭگەيىن كوتەرۋ; اگرارلىق عىلىم, ءبىلىم جانە ءوندىرىسىنىڭ جانە اگرارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ينتەگراتسياسىن دامىتۋ; وتاندىق اگرارلىق ءبىلىم مەن عىلىمدى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋ; قازاقستاننىڭ اگرارلىق سالاداعى عىلىمي ءوندىرىسىنىڭ ونىمدەرىن الەمدىك نارىققا شىعارۋعا كۇش سالۋ; مەملەكەتارالىق ينتەگراتسيا جانە ۇلتتىق ازىق-ت ۇلىك نارىعىن قالىپتاستىرۋ; اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسىنە جاڭا عىلىمي جوبالار مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتۋ. بۇل, ارينە, تەك عىلىم, ءبىلىم جانە ءوندىرىستىڭ ينتەگراتسياسى ارقىلى جۇزەگە اساتىنى بەلگىلى. الەمدىك تاجىريبە تىلىمەن ايتقاندا – «التىن ءۇشبۇرىش». تەك وسىنداي تىعىز ىنتىماقتاستىق قانا ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن جاڭعىرتۋعا كومەكتەسەدى.
بۇگىنگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەتىمىز قازاقستاندا يننوۆاتسياعا نەگىزدەلگەن, باسەكەگە قابىلەتتى اۋىل شارۋاشىلىعىن ۇيىمداستىرۋعا بەلسەنە اتسالىسۋدا. وسىلاي دەپ باتىل ايتۋىمىزدىڭ سەبەپتەرى جەتكىلىكتى. ەڭ الدىمەن, ۋنيۆەرسيتەت ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ اگرارلىق وندىرىستە ءوز جالعاسىن تابۋىنىڭ سەبەپشىسىنە اينالدى. ياعني, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋداعى الەمدىك وزىق ۇلگىلەردى تانۋدا, ناسيحاتتاۋدا قازاقستان جاعدايىنا سايكەستەندىرۋدە ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ايانباي ەڭبەك ەتۋدە. سول سەبەپتى, وقۋ ورنىمىزدى اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمى مەن يننوۆاتسياسىنىڭ شەبەرحاناسى دەپ ەسەپتەۋگە نەگىز بار.
بۇگىندە قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تابىسى مۇناي, گاز سەكتورىنىڭ تابىسىنان دا ارتىق بولىپ وتىرعاندىعىن ەلباسى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە ءبىز وقۋ ورنىمىزدى ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە ترانسفورماتسيالاۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋدامىز. بۇل دەگەنىمىز, ۋنيۆەرسيتەت وقۋ پروتسەسىنە قانشالىقتى كوڭىل بولسە, عىلىمي جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋعا دا سونشالىقتى كوڭىل ءبولۋ دەگەن ءسوز. بىلتىر كەڭ اۋقىمدا اتالىپ وتكەن ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ 85 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق شارالار اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا پرەزيدەنتىمىزدىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, وقۋ ورنىمىزدىڭ 5 جىلدان بەرى ءجۇرگىزىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە ترانسفورماتسيالانۋ باعىتتارى تالقىلاندى. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قاتىسقان الەمنىڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ بىلىكتى ماماندارى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ترانسفورماتسيالانۋ پروتسەسىنە ساراپتامالىق تۇجىرىم جاساپ, وڭ باعالارىن بەردى. سوندىقتان, ءبىزدىڭ العا قويعان ماقساتتارىمىز مەملەكەت تاپسىرمالارىمەن ساباقتاس. جاڭا فورماتسياداعى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ عالىمدارىنىڭ عىلىمي جەتىستىكتەرى ءتۇرلى وندىرىستىك شارۋاشىلىقتار ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا نەعۇرلىم جىلدام ەندىرىلەتىن بولادى. بۇل يگى ىستەر قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا تىنىس الۋىنا ىقپال ەتەدى. سەبەبى, قازىرگى الەمدىك قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىس قازاقستان ەكونوميكاسىنان نەگىزگى باسىمدىقتاردى وزگەرتۋدى تالاپ ەتىپ وتىر.
ەلباسى تاپسىرمالارىنا وراي 2015 جىلدىڭ 22 تامىزىندا ۇكىمەتتىڭ № 659-شى قاۋلىسىمەن «ۇلتتىق اگرارلىق عىلىم مەن ءبىلىم ورتالىعى» قۇرىلدى. ورتالىق ەلدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋ جولىنا ءتۇسىرۋدى ماقسات تۇتادى. اگرارلىق كەشەنگە جوعارى بىلىكتى ماماندار دايىنداۋ, عىلىمي-زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن وندىرىسكە جىلدام ەندىرۋ جانە وزىق شەتەلدىك تەحنولوگيالاردى ەلدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنە ءتيىمدى تارتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ كوزدەلۋدە. ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىنداعى ءاربىر ينستيتۋت, كافەدرا, زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن زەرتحانالار وزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن جاڭاشا بەلگىلەۋدە. وسى ورايدا, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى پرەزيدەنت ۇسىنعان ۇلت جوسپارى دەڭگەيىندە قىزمەت ەتۋگە ۇمتىلىپ كەلەدى.
ۋاقىت جاڭارۋدا. تەحنولوگيا دامۋ ۇستىندە. قوعام وركەنيەتكە ۇمتىلۋدا. ەندى جاڭا دۇنيەنى قابىلداۋ ءۇشىن كوزقاراس پەن پسيحولوگيانى دا وزگەرتۋ كەرەك. الەمدەگى سىن-قاتەرلەر الدىندا ءبىزدىڭ ءبىر ءسات تە بوساڭسۋىمىزعا بولمايدى.ءبىز, ەلباسى يدەيالارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا كۇش بىرىكتىرسەك, بۇل داعدارىستى دا ەڭسەرەمىز. قازاقستان حالقى تاۋەلسىزدىكتەن بەرى تالاي داعدارىستى وتكەردى. بۇل قيىندىقتى دا بىرىگىپ جەڭەتىنىمىزگە سەنىمدىمىز. ول ءۇشىن مەملەكەت جۇكتەگەن تالاپ, مىندەتتەردى بۇلجىتپاي ورىنداۋ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ پارىزى بولۋعا ءتيىس.
تىلەكتەس ەسپولوۆ,
قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,
قر ۇعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى, اكادەميك.
الماتى.
سوڭعى جاڭالىقتار
پاۆلوداردا سالىنىپ جاتقان ەرتىس كوپىرىندە ەكىنشى رەت ءورت شىقتى
ايماقتار • كەشە
كادردىڭ قادىرىن كەتىرمەسەك يگى...
قوعام • كەشە
مەملەكەت باسشىسى تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن كەزدەستى
پرەزيدەنت • كەشە
قازاقستان موڭعوليانى بيدايمەن قامتاماسىز ەتەدى
قازاقستان • كەشە
اقتاۋداعى ساۋدا ورتالىعىندا بومبا قويىلعانى راس پا؟
ايماقتار • كەشە
مەملەكەت باسشىسى بىرقاتار ماڭىزدى زاڭعا قول قويدى
پرەزيدەنت • كەشە
كەنشىلەرگە بەرىلەتىن وتەماقى قالاي وزگەرەدى؟
قوعام • كەشە
