يندونەزياداعى جارىلىستار ايتارلىقتاي اۋىر
الەمدەگى اسا ءىرى مۇسىلمان ەلى يندونەزيا استاناسى دجاكارتا قالاسىنىڭ ورتالىعىندا بىرنەشە جارىلىس جاسالدى. قازىرگى مالىمەتتەر بويىنشا كەمىندە 10 ادام قازا تاپقان. بۇل جونىندەگى جاۋاپكەرشىلىكتى «يسلام مەملەكەتى» دەلىنەتىن لاڭكەستىك ۇيىم موينىنا العان.
ساراپشىلاردىڭ بەرىپ وتىرعان باعالارىنا قاراعاندا, تىنىش ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بۇل ەلدە يسلام راديكاليزمى قايتا وياناتىن بولسا, بۇل وندا ول ورنالاسقان ءوڭىر ءۇشىن قاتەرلى قۇبىلىسقا اينالماق.
وقيعا بىلاي بولعان: دجاكارتا ورتالىعىنداعى Sarinah ساۋدا ورتالىعىنىڭ ماڭىندا 10-15 ادامنان قۇرىلعان سودىرلار توبى بىرنەشە جارىلىس جاساپ ۇلگەرگەن. ولاردىڭ بىرەۋى ساۋدا ورتالىعىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىنداعى دامحاناعا كىرەبەرىستە ءوزىن ءوزى جارىپ جىبەرگەن. ونىڭ سىبايلاستارىنىڭ ءبىرى پوليتسيا تۇراعىنىڭ قاسىندا وسى جارىلىستى تاعى دا قايتالاعان. بارلىعى 7 جارىلىس جاسالعان. وسى وقيعادان سوڭ ىلە-شالا سودىرلار مەن پوليتسيالار اراسىندا ۇزاققا سوزىلعان اتىس باستالعان.
رەسمي مالىمەتتەرگە قاراعاندا, قازا تاپقان 10 ادامنىڭ بەسەۋى – لاڭكەستەر توبىنان. بۇدان باسقا 20 ادام جارالانعان. پوليتسيا كۇدىكتىلەردىڭ تورتەۋىن قولعا ءتۇسىرىپ ۇلگەرگەن. پوليتسيا وكىلدەرىنىڭ پىكىرىنشە, لاڭكەستەر وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا پاريجدە بولعان وقيعا ستسەناريى بويىنشا ارەكەت ەتكەن.
جارىلىس بولعاننان كەيىن ءبىراز ۋاقىت وتكەندە, ەل استاناسى ورتالىعىنداعى جاعداي قايتا قالپىنا كەلتىرىلدى. «بيلىك جاعدايدى تولىق باقىلاۋعا الدى», دەگەن حابار تاراتىلعان.
يندونەزيا پرەزيدەنتى دجوكو ۆيدودو بۇل وقيعانى «لاڭكەستىك اكتىسى» دەپ اتادى.
مۇنداي وقيعا دجاكارتا ورتالىعىندا وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا دا تىركەلگەن ەدى. ول كەزدە 4 ادام جاراقات العان بولاتىن. وسىعان بايلانىستى جەلتوقسان ايىندا بيلىك وكىلدەرى لاڭكەستىك ارەكەت قايتا باس كوتەرۋى مۇمكىن دەگەن حابارعا بايلانىستى قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتە تۇسكەن بولاتىن.
تەررورشى بوسقىن رەتىندە كەلگەن ەكەن
«ىستامبۇلدا جارىلىس جاساعان تەررورشى تۇركياعا بوسقىن رەتىندە كەلگەن بولىپ شىقتى», دەپ مالىمدەدى وسى ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى احمەت داۋىتوعلى.
وتكەن سەيسەنبىدە ىستامبۇل ورتالىعىنداعى سۇلتاناحمەت الاڭىندا ۇلكەن جارىلىس جاسالعانى بەلگىلى. جارىلىس جاسالعان كەزدە مۇندا ءبىر توپ تۋريست بولعان. ولار نەگىزىنەن گەرمانيادان كەلگەن تۋريستەر ەكەن. 10 تۋريست قازا تاۋىپ, 17-ءسى جارالانعان. جارالانعانداردىڭ التاۋى ءالى اۋرۋحانادا جاتىر. بىرەۋىنىڭ جاعدايى وتە اۋىر. جارىلىس جاساۋشى دا قازا تاپقان.
«بۇل ادام تۇركياعا بوسقىن رەتىندە كەلگەن ەكەن. ول پوليتسيانىڭ باقىلاۋىندا بولماعان. ويتكەنى, كۇدىك كەلتىرمەگەن. جارىلىس بولىپ وتكەننەن كەيىن ونىڭ بارلىق ءومىربايانى, بايلانىس جاساعان ادامدارى زەرتتەلۋدە. ءبىزدىڭ قازىر وسى ادامدى پايدالانعان تىسقارى كۇشتەر بار ما دەگەن كۇدىگىمىز بار. ونى «يسلام مەملەكەتى» دەپ اتالاتىن سودىرلار توبىنان باسقا دا كۇشتەردىڭ پايدالانۋى ابدەن مۇمكىن», دەپ مالىمدەدى تۇركيا ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى احمەت داۋىتوعلى سارسەنبى كۇنى ىستامبۇلدا وتكەن بريفينگ كەزىندە.
مۇنىڭ الدىندا تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايىپ ەردوعان جارىلىستى سيريادان شىققان تەررورشى جاسادى دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. مۇنان كەيىن تۇرىك ءباسپاسوزى پوليتسيا دەرەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ جارىلىس جاساۋشىنىڭ ساۋد ارابياسىنان شىققاندىعىن جانە تۇركيادان ساياسي باسپانا الۋعا ارەكەت ەتكەندىگىن مالىمدەدى. جالپى, وسى وقيعاعا بايلانىستى 5 ادام ۇستالدى.
رەسەي ەكونوميكاسى تۋرالى بولجامدى تومەندەتتى
حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى رەسەي ەكونوميكاسى تۋرالى ءوز بولجامىن بۇرىنعىعا قاراعاندا, ناشارلاتا ءتۇستى.
ەندى بۇل حالىقارالىق قور 2016 جىلى رەسەي ەكونوميكاسى قۇلدىراۋىن ودان ءارى جالعاستىرىپ, 1 پايىزعا تومەندەي تۇسەدى دەپ ەسەپتەيدى.
قور ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 20 قاڭتارىندا لوندوندا وتەتىن شاراعا ەسەپ ازىرلەۋدە. اتالعان بولجام وسى ءىس-شارا بارىسىندا جاسالاتىن بايانداماعا جاڭارتىلعان تۇردە ەنگىزىلگەن.
وتكەن كۇزدە حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى 2016 جىلى رەسەي ەكونوميكاسى 0,6 پايىزعا قۇلدىرايدى دەگەن بولجام جاساعان بولاتىن. سول كەزدە رەسەي 2015 جىلدى 3,8 پايىز قۇلدىراۋمەن قورىتىندىلايدى دەپ ەسەپتەلگەن ەدى.
سونداي-اق, وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا بۇكىلالەمدىك بانك تە ءوز بولجامدارىن جاريالادى. بۇل بولجام بويىنشا 2016 جىلى رەسەي ەكونوميكاسى 0,7 پايىزعا قىسقارادى دەپ ەسەپتەلىنىپتى.
بىراق سوعان قاراماستان رەسەي ۇكىمەتى 1998 جىلعى باستان كەشىرگەن داعدارىس قايتا قايتالانبايدى دەپ ەسەپتەپ وتىر.
مۇناي باعاسى ەڭسە كوتەرە الار ەمەس
14 قاڭتاردا, وتكەن بەيسەنبىدە مۇناي باعاسى ءسال كوتەرىلگەننەن كەيىن 15 قاڭتار كۇنى قايتادان ارزانداپ كەتۋى مۇمكىن دەگەن بولجامدار بار. ويتكەنى, وسى كۇنى يراننان سانكتسيا الىنىپ تاستالادى دەپ كۇتىلۋدە.
15 قاڭتار كۇنى كيەۆ ۋاقىتى بويىنشا تاڭعى ساعات 8:52-دە لوندونداعى ICE Futures بيرجاسىندا Brent ماركالى مۇنايدىڭ باعاسى باررەلىنە 30,27 دوللارعا دەيىن تومەندەدى.
بۇل باعا مۇناي ساتۋشى بارلىق ەلدەرگە دە اۋىر تيەدى دەپ ەسەپتەيدى ساراپشىلار.
امەريكالىق مۇناي ينستيتۋتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, اقش-تاعى مۇناي قورى وتكەن اپتا سوڭىندا 3,9 ميلليون باررەلگە دەيىن ازايعان. الايدا, اقش ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ماماندارى ەلدەگى مۇناي قورى وسە تۇسەتىن بولادى دەپ ەسەپتەيدى.
«الەمدىك رىنوكتاردا ءالى دە بولسا مۇناي كوپ. سوندىقتان الدىمىزداعى 2 ايدا مۇناي باعاسى باررەلىنە 30 دوللاردان كوتەرىلە قويمايدى. بۇل مۇناي وندىرۋشىلەردىڭ بارلىعىنا اۋىر تيەدى», دەپ مالىمدەپ وتىر ساراپشى دەۆيد لەننوكس.
جاسوسپىرىمدەر ايەلدەرگە قىسىم كورسەتتى
بريۋسسەلدەن تۋرنە قالاسىنا بارا جاتقان ەلەكتر پويىز ىشىندە بىرنەشە جاس ايەل سيريالىق 13 جاسار ءۇش بوزبالانىڭ جىنىستىق ماقساتتا قىسىم كورسەتۋىنە ۇشىراعان.
ايەلدەردىڭ ءبىرى وسى وقيعا جايىندا پوليتسياعا دەرەۋ حابارلاپ ۇلگەرگەن ەكەن. ءسويتىپ, بوزبالا بۇزاقىلار تەمىرجول بويىنداعى ستانسالاردىڭ بىرىنەن ۇستالعان.
پوليتسيا وكىلدەرى بوزبالالاردىڭ جەكە باس دەرەكتەرىن انىقتاعاندا, ولاردىڭ ۇشەۋى دە سيريادان شىققانى بەلگىلى بولدى. ولار فرانتسيادان باسپانا سۇراعان كورىنەدى. قازىرگى كۇنى بۇل بالالار ايەلدەردىڭ شاعىمىنا سايكەس تەرگەۋگە الىندى.
گەرمانيانىڭ كەلن قالاسىندا بولىپ وتكەن جاڭاجىلدىق وقيعا كەزىندە ميگرانتتار تاراپىنان قىسىم كورگەندىكتەرىن ايتىپ, 170-كە جۋىق ايەل پوليتسياعا شاعىم جاساعان بولاتىن. سولاردىڭ ىشىندە 117 ايەل ميگرانتتاردىڭ وزدەرىن زورلاماق بولعاندىقتارىن جازعان.
مىنە, وسى وقيعادان كەيىن سولتۇستىك ەۋروپادا, اسىرەسە, بەلگياعا كورشى گەرمانيادا بوسقىندار ماسەلەسى وتە ۋشىعىپ تۇر. وسى جاعداي سالدارىنان قازىرگى كۇنى ەۋروپادا بوسقىندار تارتىبىنە بارىنشا قاتاڭ قاراۋشىلىق سەزىلىپ قالادى. نەمىستەردىڭ بىرقاتارى بۇل ماسەلە جونىندە گەرمانياعا بوسقىنداردىڭ كوپتەپ كەلۋىنە جول بەرگەن ەل كانتسلەرى انگەلا مەركەلدى ايىپتاۋدا.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 12 قاڭتارىندا انگەلا مەركەل بولىپ جاتقان وقيعالارعا بايلانىستى مالىمدەمە جاسادى. ول ءوز ءمالىمدەمەسىندە ەۋروپالىق بيلىكتىڭ ميگراتسيالىق داعدارىسقا بايلانىستى جاعدايدا ءتيىستى ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋگە دارمەنى جەتپەي وتىرعاندىعىن ايتىپ, وسىعان وراي ميگرانتتاردى ەلدەن شىعارۋ جونىندەگى زاڭدى تەزدەتىپ قابىلداۋعا شاقىردى.
كەلىسىمگە كەلە المادى
«رەسەي فەدەراتسياسى مەن بەلارۋس ۇكىمەتتەرى باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى اركادي دۆوركوۆيچ پەن ۆلاديمير سەماشكو كەلىسسوزدەر بارىسىندا بەلورۋسسياعا ساتىلاتىن رەسەي گازىنا جەڭىلدىكتى باعا بەلگىلەۋ جونىندەگى كەلىسىمگە كەلە المادى», دەپ مالىمدەدى جۋرناليستەرگە رەسەي ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اناتولي يانوۆسكي.
ونىڭ ايتۋىنشا, بەلارۋس تاراپى رەسەيدەن جەڭىلدىكتى باعا جونىندە قانداي دا ءبىر پايىزدى ەمەس, ابسوليۋتتىك شامانى سۇراعان. الايدا, اناتولي يانوۆسكي مينسكىنىڭ قانداي باعا سۇراعاندىعىن, سونداي-اق, بۇل كەلىسسوزدەر قاي كەزدە وتكەندىگىن ايتىپ جاتپادى.
رەسەيلىك «گازپرومنان» بەلورۋسسياعا گاز ساتىپ الۋشى وسى كومپانيانىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى – «گازپروم ترانسگاز بەلارۋس» ااق بولىپ تابىلادى. ونىڭ اكتسيا پاكەتتەرىنىڭ 100 پايىزى رەسەيلىك كومپانياعا تيەسىلى. 2008 جىلدان بەرى بەلورۋسسياعا بەرىلەتىن گاز باعاسى ءار توقسان سايىن قايتا ەسەپتەلىپ وتىرادى. مۇندا گازويل مەن مازۋتقا كەتەتىن شىعىندار ەسكەرىلەدى. بۇل فورمۋلا 2013 جىلدان باستاپ ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدە بەكىتىلگەن بولاتىن. 2015 جىلدىڭ ءىىى توقسانىندا رەسەيدىڭ بەلورۋسسياعا ساتاتىن گازىنىڭ باعاسى 1 مىڭ تەكشە مەترىنە 142,32 دوللار دەپ بەلگىلەنگەن ەدى.
توپتامانى دايىنداعان سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان».
